HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Ailesi ve lakabı
Abdülkadir adlı bir tüccarın oğluydu. Kaynak, babasının “Gazzelî Hoca” diye tanındığını ve zamanla aile adının Gazâlîzâde biçimini aldığını söyler. İmam Gazzâlî soyundan geldiği inancı çevresinde dolaşmışsa da bunu kesin bir nesep kaydı olarak doğrulamaz.
Tahsil ve ilmiye yolu
Şah Mehmed el-Fenârî'nin terbiyesinde yetişti; Sa‘dî Efendi ve Taşköprizâde Mustafa Efendi'nin derslerine devam etti. Muîdlikten sonra Canbaziyye Medresesi'nde ders verdi; Selânik, Sidrekapsı, Galata ve Eyüp kadılıklarında bulundu.
Mısır vakıflarının teftişi
Mısır vakıflarını teftiş etmekle görevlendirildi. Bu vazifenin ardından yeniden Galata kadılığı yaptı ve daha sonra görevden çekildi. Kayıt, vakıf idaresi ile ilmiye mensuplarının denetim görevi arasındaki ilişkiyi göstermesi bakımından önemlidir.
Zeynî terbiyesi
Seyyid Velâyet Efendi'nin hizmetinde Zeyniyye yolunun terbiyesini tamamladı ve onun damadı oldu. Canlı yol veritabanında Zeyniyye müstakil ana yol olarak kurulmadığı için yapay bir ana yol aidiyeti üretilmemiş; nispet biyografi içinde açıkça korunmuştur.
Esmâ-i hüsnâ şerhi ve vefatı
Esmâ-i hüsnâ üzerine bir şerh kaleme aldı. Eserin tamamlanmasına yakın gördüğü ve çalışmasını çabuk bitirmesinin istendiğini düşündüğü rüya, tarihî biyografiden ayrı bir gelenek anlatısı olarak değerlendirilmiştir. Kitabını tamamladıktan sonra 977 Zilhiccesinde, 1569'da vefat etti.