ALTIN SİLSİLE · 08

Ebû Ali Fârmedî

Ebû Ali Fârmedî, Horasan'ın ilim ve tasavvuf çevrelerini buluşturan bir mürşiddir. Harakânî ve Kuşeyrî çevreleriyle ilişkilendirilen eğitimi, silsilede erken zühd geleneğinden Hâcegân çizgisine geçişi hazırlar.

Doğum: 1016
Vefat: 1084
Unvan: Horasanlı mürşid
Temalar: sohbet, edep, irşad, Horasan

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Kronoloji: 1016 – 1084. Tarihler farklı kaynaklarda küçük değişiklikler gösterebilir.

Öne çıkan eksenler: sohbet, edep, irşad, Horasan.

Silsiledeki yeri: Ebu'l-Hasan el-Harakânî sonrasında, Yusuf Hemedânî öncesinde yer alır. Bu sıralama, eserde esas alınan yazılı Nakşibendî-Hâlidî silsile tertibini gösterir; her tarihî etkiyi veya bütün icazet kollarını kapsayan tek çizgi olarak okunmamalıdır.

Bu dosya, ilgili bölümün kavram ve kronoloji örgüsünden hareketle tarikat.org editoryası tarafından yeniden yazılmıştır. Eserdeki uzun iktibaslar ve menkıbeler aynen aktarılmamış; doğrulanabilir biyografik çerçeve ile gelenek içi hafıza birbirinden ayrılmıştır.

Kırk halkanın tamamı →

BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASINakşibendiyye bedâheli tâc-ı şerifi
Dört terkli, müjganlı ve stilize geometrik bedâhe işlemeli Nakşibendî tâcı. Kubbe merkezinde gül mühür bulunmaz.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Bu tespitler ışığında diyebiliriz ki, Kuşeyrî ile Gazâlî arasında bir köprü görevi…

Bu tespitler ışığında diyebiliriz ki, Kuşeyrî ile Gazâlî arasında bir köprü görevi üstlenen Fârmedî, yazılı eser bırakmamakla birlikte, Gazâlî’nin yetişmesine etki ederek sünnî tasavvufun esaslarını geliştiren ve sistemleştiren bu iki büyük zâtı karşı karşıya getirmiştir.388 İhyâ’da bizzat şeyhi Fârmedî’den duyduğu birkaç sözü de nakleden Gazâlî, bu nakillerle mürşidin müridi terbiyesi ve müridin şeyhine karşı edep ve saygısına açıklık kazandırmaktadır.…

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Altın Silsile’den Altın Halkalar.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Eser ve metin izi

Metni gösterMetni daralt

401/1010-11 tarihinde Tûs yakınlarındaki Fârmed/Fârmez köyünde dünyaya gelen Fârmedî’nin357 asıl adı Fazl b. Muhammed, künyesi Ebû Ali’dir. Memleketi Fârmed’e nispetle Fârmedî diye anılmaktadır. İlköğrenimi doğum yerinde gerçekleştirdikten sonra Nişâbur’a gidip meşhur sûfî müellif Abdülkerim Kuşeyrî’nin medresesinde öğrenim gördü. Fârmedî’yi tefsir ve hadis gibi dinî ilimlerde yetiştiren Kuşeyrî, onu aynı zamanda vaaz ve irşad konusunda da eğitti. Fârmedî, Kuşeyrî’den başka, Ebû Abdillah Muhammed İbn Muhammed eş-Şirâzî, Ebû Abdirrahman en-Neylî, Ebû Osman es-Sâbûnî, meşhur mütekellim Ebû Mansur Abdülkâhir el-Bağdâdî ve Ebü’l-Hasan el-Müzekkî gibi âlimlerden de istifade etti. alarak büyük bir iştiyakla kendisine bağlandı. Fârmedî, Ebû Said-i Ebü’l-Hayr’la tanışmasını ve kendisinden etkilenişini şu şekilde anlatmaktadır:

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Altın Silsile’den Altın Halkalar.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

ÖĞÜT

Öğüt ve söz

Metni gösterMetni daralt

“Gazâlî’nin babası Muhammed’in sûfîlere karşı muhabbet beslediği göz önünde tutulacak olursa, bu zâtın Ebû Ali el-Fârmedî’ye bağlı bulunduğu muhtemel görülebilir. Vefatında iki oğlunu vasiyet ettiği sûfînin kim olduğunu kesinlikle söylemek mümkün olmamakla birlikte, bu zâtın Fârmedî müridlerinden biri olduğu şüphesizdir. Şu bir gerçek ki, Gazâlî daha tahsil döneminde Fârmedî’ye intisap etmişti. Kardeşi Ebü’lFütûh Ahmed Gazâlî (ö.520/1129) de Ebü’l-Kâsım el-Gürgânî’nin diğer halifesi Ebû Bekr b. Abdillah en-Nessâc et-Tûsî’den feyz almıştı. Gazâlî 447/1055 senesine kadar, Ebû Ali el-Fârmedî’nin sohbetlerine katışmış ve onun sûfiyâne neşvesini daima muhafaza etmiştir. Tedris hayatına girdiği zaman tasavvufî hayatı ikinci planda kaldı. Tasavvufa tekrar yöneldikten sonra Gazâlî, Fârmedî’nin bir zamanlar kendisine telkin ettiği tasavvufî esaslara, nafile ibadetlere, zikir ve virde son derece titizlikle devam etti. Gazâlî tasavvufî akidelerini, Fârmedî’nin Ebü’l-Kâsım Gürgânî’den aldığı ‘kulun

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Altın Silsile’den Altın Halkalar.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Kavram haritası

sohbet, edep, irşad, Horasan

Metni gösterMetni daralt

sohbet, edep, irşad, Horasan

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: tarikat.org editoryası.

SİLSİLEDEKİ YERİ