Köken ve kullanım
i. ar,
نقطه
Süleyman Uludağ, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü
1, Hakiki birlik, tüm çokluğun ash, 2. Noktanın hareket ettirilmesinden hat (çizgi) meydana gelir. Hat ikinci taayyüne işaret eder, 3. Zatın tecellisi. Ucunda ateş bulunan bir çubuk, hızlı bir şekilde düz olarak hareket ettirilirse, nokta olan ateş, ateşten çizgi şeklinde görülür, daire biçiminde hareket ettirilirse çember olarak gözükür. Hat ve çemberin varlığı vehmi ve hayalidir,
hakikatte yalnızca nokta vardır. Çokluk itibari, birlik hakikidir (cik 1:26, 31).
Bütün harflerin, kelimelerin ve rakamların esasının nokta olması, tek varlığın
çokluk şeklinde görünmesinin güzel bir örneğidir. Bkz. Bâ,
Niyâzi taht-i bâ'da nokta oldu
Ali'nin sırrına olalı mahrem
Kamu bir noktadır ilim ancak ey dost
Çoğaldıkça dolar kalbe hemm u gam
Elifbada noktayı alan ilk harf be'dir. Berâe Suresi'nde besmele yoktur; çünkü
bu sure be ile başlar. Güzelin yüzündeki ben bir nokta olup, âşığı kendisine cez-
beder. Bazen insanın yüzü de bir nokta kabul edilir. Be (cp) harfinin altındaki
nokta da Kur’ân'ın özü ve özeti sayılır; çünkü noktadan çizgiler, çizgilerden harf- |
ler meydana gelir. Ayrıca nokta sıfır gibi yazıldığından adem (yokluk) sayılır. |