Nokta

1, Hakiki birlik, tüm çokluğun ash, 2. Noktanın hareket ettirilmesinden hat (çizgi) meydana gelir. Hat ikinci taayyüne işaret eder, 3. Zatın tecellisi. Ucunda ateş bulunan bir çubuk, hızlı bir şekilde düz olarak hareket ettirilirse, nokta olan ateş, ateşten çizgi şeklinde görülür, daire biçiminde hareket ettirilirse çember olarak gözükür. Hat ve çemberin varlığı vehmi ve hayalidir,

hakikatte yalnızca nokta vardır. Çokluk itibari, birlik hakikidir (cik 1:26, 31).

Bütün harflerin, kelimelerin ve rakamların esasının nokta olması, tek varlığın

çokluk şeklinde görünmesinin güzel bir örneğidir. Bkz. Bâ,

Niyâzi taht-i bâ'da nokta oldu
Ali'nin sırrına olalı mahrem

Kamu bir noktadır ilim ancak ey dost
Çoğaldıkça dolar kalbe hemm u gam

Elifbada noktayı alan ilk harf be'dir. Berâe Suresi'nde besmele yoktur; çünkü

bu sure be ile başlar. Güzelin yüzündeki ben bir nokta olup, âşığı kendisine cez-

beder. Bazen insanın yüzü de bir nokta kabul edilir. Be (cp) harfinin altındaki

nokta da Kur’ân'ın özü ve özeti sayılır; çünkü noktadan çizgiler, çizgilerden harf- |

ler meydana gelir. Ayrıca nokta sıfır gibi yazıldığından adem (yokluk) sayılır. |

Arapça nokta, küçük parça, iş, mesele, mekan, saha anlamlarını ihtiva eden bir kelime. Tasavvufta nokta, harflerin başlangıcı ve sonudur. Harflerin hepsi, noktanın yayılmasından meydana gelir, bu bakımdan harflerin hepsi, noktadadır. Bütün harfler, noktadan ibarettir. İşte tıpkı bunun gibi, bütün varlıkların suretleri, her an Allah’ın bilgisinde ta’ayyün eder, bu ta’ayyün, varlıkların zuhuruna (ortaya çıkmasına) sebep olur. Bu sebeple kâinat, gerçekte taayyün-i zâtî’nin, yani Allah’ın zâtına ait sıfatı olan bilgi (ilim) sinde belirmiş, suretlerin, yokluk âleminde zuhurundan ibarettir ve âlemlerin varlığı izafî (rölatif) varlıktır. Gerçek varlık, yalnızca Allah’ındır. Nokta o, “zatî ta’ayyün” dür, kainat da adeta harflerdir.Sa’y ile eyleyüben nokta-i ilmi teksir Eyledim bir nice dem, ders-i fenayı tekrir.Esrar DedeTövbeler, bir dahi ben kimseye etmem kederi Yürü ey zülf-i siyah, noktadan aldım haberi.Seher Abdal