Derviş Muhammed İmkenegî

Muhammed İmkenegî, Şehr-i Sebz’in İmkene köyünde doğdu. Mürşidi olan Muhammed Zâhid’in kızkardeşinin oğludur.952 Yaşadığı bölgedeki bazı âlimlerden zâhirî ilimleri tahsil etti. Zühd ehli ve sûfi meşrep bir zâttı. Nefis terbiyesine önem veren ve sürekli riyazet hâlinde yaşayan bir zâttı. Onun gençliğinin 15 yılını sözü edilen bu hâl üzere geçirdiği rivayet edilmektedir. Ubeydullah Ahrâr’dan almaya başladığı mânevî terbiyesini dayısı Muhammed Zâhid’in gözetiminde devam ettirerek tamamlayıp tarikatta hilafet ve irşad icazeti aldı. Onun manevî hâlleri ve tecrübeleri o kadar tekâmül etmişti ki, bu özellikleriyle dayısının en seçkin müridi ve halifesi oldu.953 Derviş Muhammed ziraatla meşgul olup her zaman helal kazancı öğütleyerek haramlardan kaçınırdı. İbadet ve taatlarına çok dikkat eder ve azimetle amel etmeye özen gösterirdi.

Ruhsatları zorunlu hâller dışında tercih etmezdi. Bidatlardan kaçınmayı sünnete ittibanın göstergesi kabul ederdi. Derviş Muhammed’in yukarıda bazı özellikleri açısından açıklanan tasavvufî/ manevî yönünün yanı sıra medrese ilimlerini (zâhrî ilimler) tahsil etmiş icazetli bir âlim olduğu bilinmektedir. Hatta onun bazı müritlerine ve arzu eden talebeye tekkesinde hadis dersleri verdiği de kaydedilmektedir.954 Derviş Muhammed 19 Muharrem 970/18 Eylül 1562’de vefat etti. Cenazesi doğduğu yerin yakınındaki Esfiraz köyünde defnedildi. Bugün onun kabrinin bulunduğu yer Özbekistan sınırları içinde olup Şehr-i Sebz’in kuzeyinde kalmaktadır. Kabri çeşitli kesimlerden pek çok insan tarafından ziyaret edilmektedir.955 Muhatabı olduğu insanların ihtiyaçlarına vâkıf olan Derviş Muhammed kendisini ziyarete gelenlerin ve müridlerin hâllerine göre muamele ederdi. Sohbet ederken karşısındakilerin manevî hâllerine uygun ve ihtiyaclarına cevap verecek