ŞAHSİYET DOSYASI

Bolulu Himmet Efendi

Bolulu Himmet Efendi (ö. 1095/1684), medrese tahsilinden sonra Hüsâmeddin Efendi yanında Halvetî terbiyesi gören; Yenibahçe tekkesi, Molla Gürânî ve Davud Paşa kürsülerinde irşad eden, Dîvân ve tarikatnâme sahibi sûfî şairdir.

Vefat: 1684
Unvan: Bayramî-Himmetî şeyhi, Halvetî terbiyesi görmüş mutasavvıf şair

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Bolu'dan İstanbul'a

Bolu'nun Gice köyünde doğdu. 1018/1609-10'da İstanbul'a geldi; Zeyrekzâde Yunus Efendi yanında mülâzemet aldı ve kırk akçeli medreseye kadar ilerledi.

Halvetî terbiyesi ve Himmetî kimliği

İlmiye yolundan ayrılarak Bezircizâde Efendi halifesi Şeyh Hüsâmeddin Efendi'ye intisap etti ve Halvetî terbiyesini tamamladı. Sonraki Bayramî-Himmetî kimliği ile bu açık kaynak kaydı birbirini silen iki etiket yapılmamış; farklı tarihî katmanlar olarak korunmuştur.

Yenibahçe tekkesi ve vaaz

İbrâhim Efendi adlı bir hayır sahibi Yenibahçe yakınında onun için tekke yaptırdı. 1051/1641-42'de Molla Gürânî Camii'nde, daha sonra Davud Paşa Camii'nde vaaz etti.

Vefatı

16 Safer 1095/4 Şubat 1684'te vefat etti. Oğlu Abdullah Efendi'nin “hâtime-i evliyâ” terkibiyle tarih düşürdüğü aktarılır.

Eser külliyatı

Dîvân, Manzum Tarikatnâme ve mensur Âdâb-ı Hürde-i Tarikat, şiir, erkân ve gündelik dervişlik adabını birlikte aktaran başlıca eserleridir.

Bayramiyye-Himmetiyye tâcı — BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIBayramiyye-Himmetiyye tâcı
Terksiz Himmetiyye tâcı. Müze kaydında Himmetzâde Dergâhı'nın son şeyhi Tâhir Himmetoğlu ile ilişkilendirilir.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Rahmet be-Himmet rüyası

Şeyh Nazmî'nin vefat gecesinde gördüğü rüya ve “rahmet be-Himmet” tarih terkibi aktarılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Vefat gecesindeki rüya

Bolulu Himmet Efendi'nin vefat ettiği gece Şeyh Nazmî'nin bir rüya gördüğü aktarılır. Rüyada Himmet Efendi'nin ölümünün rahmetle karşılandığını bildiren bir mâna ve “rahmet be-Himmet” sözü öne çıkar.

Tarih terkibine dönüşen söz

Uşşâkīzâde, bu ifadenin ebced hesabıyla vefat tarihine işaret eden bir tarih terkibi kabul edildiğini kaydeder. Böylece rüyanın kısa sözü hem ölüm haberini yorumlayan dua hem de tarih düşürme vasıtası olarak kullanıldı.

Vefat tarihi biyografik kayıttır; rüyanın aynı gece görülmesi ve sözün mânevî haber sayılması gelenek içi anlatıdır. Metin, Şeyh Nazmî'nin tanıklığı üzerinden korunmuştur.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Uşşâkīzâde İbrahim Hasîb, Zeyl-i Şakāik, s. 846-851.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Manzum Tarikatnâme

Yol öğretisini nazımla aktaran eser, mensur Âdâb-ı Hürde-i Tarikat ve Dîvân ile birlikte karşılaştırılmalıdır.

Metni gösterMetni daralt

Yol öğretisini nazımla aktaran eser, mensur Âdâb-ı Hürde-i Tarikat ve Dîvân ile birlikte karşılaştırılmalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Bolulu Himmet: Dîvân, Manzum Tarikatnâme ve Âdâb-ı Hürde-i Tarikat.

TARİHÎ KAYIT

Âdâb-ı Hürde-i Tarikat

Dervişlik hayatının gündelik ve ince âdâbını anlatan mensur tarikatnâmedir.

Metni gösterMetni daralt

Dervişlik hayatının gündelik ve ince âdâbını anlatan mensur tarikatnâmedir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Bolulu Himmet: Dîvân, Manzum Tarikatnâme ve Âdâb-ı Hürde-i Tarikat.