Makam

(» (مقا

1. Menzil, merhale, konak, mertebe.
2. tas. a Sâlikin gösterdiği | faaliyetle ulaştığı, sıkıntılara katlanarak azimli bir şekilde gerçekleştirdiği merha- | Sâlikin makamı, bu suretle ulaştığı ve ikamet ettiği yerdir. Haller Allah'ın sâlike bağışıdır. Makam ise iradeyle çalışarak kazanılır. Haller gelip geçici, makamlar ise kalıcı ve süreklidir. Başlıca haller şunlardır: Mürakabe, kurb, muhabbet, havf, recâ, şevk, üns, itminan, müşahede, yakin. Başlıca makamlar şunlardır: Tevbe, vera, züht, fakr, sabr, rıza, tevekkül. Bir makamı tam olarak uygulamadan, hakkını vermeden ve halletmeden onu takip eden makama geçmemek şarttır (kn). Hal ile makam ayrımı kesin değildir; bazı süfilerin hal saydıkları makamı, bazıları makam sayar. Rızada olduğu gibi; rıza Iraklılara göre hal, Horasanlılara göre makamdır. Veliler gibi peygamberlerin de 232 |

Sözlük anlamı “Ayakta durulacak yer, mertebe, mevki.” olan bu söz, Hak yolunda düzenli ve kararh gayret sarf ederek ahlâkî değerler ile belli derecelere ulaşma yanında velîlerin kabirlerini veya türbelerini ifade etmek için kullanılmıştır. § tam. makâm-ı Ahmedî a. (^j^.1 fli.) bk. livâ'ü’l-hamd

Sâlikin tövbe, sabır, tevekkül ve rızâ gibi eğitim ve mücahedeyle kazandığı nispeten yerleşik manevî duraktır. Makam listeleri kaynaklara göre değişir ve mekanik bir basamak çizelgesi gibi okunmaz.