tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2107 sonuç · toplam 2107 · “inşâ” · 26/88
01hafaza melekleri
hafaza melekleri ç.a. İnsanm sağ ve sol omzunda bulunan ve amellerini yazmakla görevli olan melekler için kullanılan terim, bk kirâmen kâtibin
hafaza
hafaza ç.a. (<kk) [Ar.hâfiz’ın ç. b.] Hafızlar (bu anlamda pek kullanılmamıştır). 2. İnsanm amellerini yazmakla ve korumakla görevli melekler. İnsanm amellerini yazmakla ve korumakla görevli melekler.
dalâlet
Sözlük anlamı “Yok olmak, kaybolmak, şaşırmak” olan bu söz, “Bilerekya da farkında olmayarak doğru yoldan ayrılmak, sapmak veya azmak. ” olarak nitelenmiş ve “Haktan ayrılarak bâtıla yönelme, İlâhî emirlere baş kaldırma ve aykırı davranma.…
da'vâlı
Bir mahkemeye başvurularak biri hakkında dava açılan veya hakkında şikâyetçi olunan kimse; eşanlamlısı “müdde'â aleyh” n da'vet a. [Ar. ] İslâm dinini müşriklere anlatma, tanıtma ve a onları inanca çağırma, ayrıca İslâmiyeti yayma ve tanıtm…
ma'rûf
İslâm inancma göre, dinin hükümleri, genel kuralları ve emirleri çerçevesinde yapılması ve söylenmesi gereken, insanları yetiştirme, yönlendirme ve kötülüklerden uzaklaştırma anlamında her söz veya davranış için kullanılan terim, bk. “emr-b…
avf
İnsanm Allah nezdindeki durumu ve o noktada hissettiği korku ve endişeleri ifade etmek için kullanılan terim. “havf’ sözü, Allah’ın suç işleyenleri cezalandırma yöntemlerinden biri olarak “Nisâ suresi” nde ifade edilmekte, özellikle de “All…
vücûd-ı vâcib
vücûd-ı vâcib a. UaJj ^f) tas. Hak teâlânın varlığı. vücûd-ı zihnî a. (^j j^ Yalnızca zihinde oluşa “vücûd” için kullanılan k lâm terimi. vücûd-nâme a- \< A vücûd + F. nâme] tas. ed. Tasa vufî edebiyatta mutasavvıf şa lerin insanın Allah ta…
akıl, -klı
İnsana özgü olan düşünme ve anlama yetisi, us, zihin. 2. Anlama, fehim, idrak, zekâ, hafıza. 3. Düşünce, tefekkür, mülâhaza, fikir. 4. İslâm inancına göre bu terim, insanı insan yapan İlâhî emirleri kavrama ve yerine getirme yolunda yükümlü…
fakîh
Fıkıh bilimi konusunda iyi yetişmiş uzman kişi, din bilgini. Kur’ân-ı Kerîm’de on dokuz ayette (bk. M. F. Abdülbâkî, Mu'cem, “fıkıh”), genellikle “anlamak, hakkıyla kavramak’ anlamında kullanılırken, hadislerde ise “İyi anlamak ve kavramak,…
ekaleyn
Kur’ân-ı Kerîm ve hadislerde insanlar ve cinler, bazı hadislerde ise Kur’ân-ı Kerîm ve “Ehl-i Beyt” (bk. bu madde) için kullanılan terim.
çâh-ı Yûsuf
çâh-ı Yûsuf s. [< F.çâh + Ar. Yûsuf] Hz. Yakub’un pek sevdiği oğlu Hz. Yusufun kardeşleri tarafindan içine atıldığı kuyu ve bu olayı ifade eden terim. Bazı rivayetlere göre bu kuyunun Ürdün taraflarında olduğu, kuyuya atıldığı sırada içinde…
Câmi (I)
Câmi (I) a. [< Ar.cem'] Sözlüklerde “Bir araya getirmek, toplamak” biçiminde açıklanan bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güzel isimleri)dan olup “Kıyamet günü insanları bir araya toplayan.” anlamında Allah’a nispet edilmiştir. Buna göre bu…
esmâ
GL-I) [Ar. ism’in ç. b.] “İsimler" anlamındaki bu söz, başka kelime ve terkiplerle birleşerek yeni terimler oluşturur. § tam. esmâ-i hüsnâ a. Ç^ı^ o Uçul) bk. esmâ'ü’l-hüsnâ esmâ-i İlâhiyye a. (^11 fLJ) bk. esmâ-i hüsnâ esmâ-i nebi a. (^. U…
Eş‘ariyye
Ebü’l-Hasan el-Eş‘arî’nin görüşleri çevresinde şekillenen Sünnî kelâm ekolü. Akıl yürütmeyi bütünüyle reddetmeden Kur’ân, sünnet ve erken dönem rivayet geleneğini esas alır. Özellikle Şâfiî ve Mâlikî çevrelerde yayılmış; Allah’ın sıfatları,…
mukaddes emanetler
mukaddes emanetler a. Başta Hz. Peygamber olmak üzere öteki peygamberler ile dört hailfe ve 485 mukarrep u sahabe veya İslâm büyüklerine ş ait olduğu bilinen eşyalar. Bu l emanetler, Yavuz Sultan Sem lim’in Mısır seferi ile toplanma ” ya ve…
ilmü'l-âsâr
(jWl ^U Hz. Peygamber’in, sahabenin ve tâbiûnun söz ve davranışları ile takrirlerini inceleyen bilim dalı.
Mısriyye
Halvetiyye’nin Ahmediyye ana kolu içinde Niyâzî-i Mısrî’ye nispet edilen şube. Niyâzî-i Mısrî’nin şiirleri, vaazları ve sürgünlerle şekillenen irşad çevresi üzerinden özellikle Bursa, İstanbul ve Balkanlarda etkili olmuştur. Kolun silsile v…
hukûk
İnsanların veya toplumların birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen ve kamu gücü ile desteklenmiş zorlayıcı niteliklere sahip yaptırımlar bütünü için kullanılan terim. Bu yapısı üe hukuk, bireyin hak ve sorumluluklarını belirlerken özgür…
âyet
Sözlük anlamı “kesin ve açık alâmet, işaret, ibret, delil” olan bu söz, Allah’ın varlığını ve peygamberlerin hak ve Allah’ın elçisi olduğunu belgeleyen delil yanmda Kur’ân-ı Kerîm’deki surelerin anlamh en küçük söz öbeklerinin adı. Kur’ân-ı…
hukûku’l-ibâd
GUI j^.) Günümüzde, “Temel insan hakları.” kavramı karşılığında kullanılmış olan terim. Bu konuya giren haklarm başlıcalarmı şöyle sıralayabiliriz: Yaşama hakkı, kanun önünde eşitlik ve savunma hakkı, vatandaşlık hakkı, mülk edinme hakkı, ç…
Merâtib-i vücûd
Vücûdun mutlaklık, ilâhî ilim, ruhlar, misal, şehâdet ve insan gibi mertebeler bakımından açıklanmasıdır. Tasnifler üçlü, beşli, yedili veya daha ayrıntılı olabilir; sayılar ayrı ontolojik varlıklar değil aynı hakikatin nispet ve tecellî dü…
câmi'ü’n-nâs
İnsanları kıyamet günüde hesaba çekmek üzere toplayan anlamında AUa’m sıfatlarından. Bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de “Âl-i İmrân suresi” nin dokuzuncu ayetinde mealen şöyle geçmektedir: “Rabbimiz asla şüphe olmayan bir günde sen mutlaka câmi'ü’…
âyetü’l-Kürsî
Kur’ân-ı Kerîm’de “Bakara suresi nin 255. “tevhîd akidesi” (birlik inancı} m an latan ayet. On cümleden meydana gelen bu ayet, adm cümlenin içinde geçen “kürsî” sözünden almakta dır. Bu ayette Allah'ın birliği O’nun daima diri ve zatı ile k…
tıbb-ı nebevî
Hz. Muhammed’in uymuş olduğu ve yapılması için salık verdiği tıp kuralları. ed. İslâmî edebiyatta bu kuralları anlatan eserlerin ortak adı