tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2107 sonuç · toplam 2107 · “inşâ” · 22/88
01dehr
“Zaman, dünya” anlamındaki bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş altmcı suresi olan “İnsan” suresinin bir başka adıdır (.bk. İnsan suresi)
iyâzen billah
“Allah’a sığınırım.” anlamında bir söz, “el-iyâzü billah” biçiminde de kullanılır. ) izzet a. [Ar.] Hadis biliminde, tek bir isnatla rivayet edilmiş bulunan bir hadisin başka bir ^ hadisin isnadıyla daha rivayet - edilmesi yoluyla kuvvet ka…
cem âyini
cem âyini a. Bektaşîlikte dede, baba veya vekili tarafından düzenlenen ve yönetilen içkili tören. Genellikle harman ve hasat mevsimi sonrasında uzun kış gecelerinde düzenlenen bu törenin, şarabı bulduğuna inanılan ünlü İran hükümdarı Cemşid…
bey' bi'l-vefâ
bey' bi'l-vefâ a. GLâjlL [Ar. ] Bir satış akdine dayanarak bedeli iade edildiğinde geri alınmak üzere bir malın satın alınması. Burada “vefa” sözü, tarafların usule uygun olarak yaptıkları vaatleri yerine getirmek, biçiminde tanımlanmaktadı…
cenîn
Anne karnındaki çocuk. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de “Necm suresi” nde aynı anlamda geçmekte, hadislerde de buna benzer bilgiler verilmektedir. İslâm hukukunda ise cenin doğuncaya kadar anneye bağlı telâkki edilmiş; ancak ceninin oluşumundan so…
usûl ve fürû
usûl ve fürû a. fık. İnsanın ataları ve kendi sülbünden gelenleri için kullanılan fıkıh terimi.
Hâdî
“Doğru yolu gösteren, hidayet eden, hayır ve mutluluk veren.” anlammdaki bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güzel isimleri)dan olup “İnsana akıl, muhakeme ve zarurî bütün bilgileri veren, ebedî mutluluğu sağlayacak manevî yolu gösteren.” an…
şühûr-ı selâse
şühûr-ı selâse a. [Ar.] bk. eçüç aylar a) za şükür, -krü a. [Ar.] Allah’tan in veya insanlardan gelen yardım, lütuf, iyilik ve nimetten dolayı an minnettarlığını ifade etmek üzeâf’ re söz, davranış veya ibadetle la Al bunlara karşılık verme…
dânâ
Sözlük anlamı, “Bilen, bilici” olan bu terim, tasavvuf dünyasında “insân-ı kâmil” (bk. bu madde) için kullanılmıştır.
cenâze salâsı
cenâze salâsı a. Ölüm haberinin duyurulması amacıyla minarelerden “salâtü selâm” (. Hz. Peygambere övgü) ın belli bir beste dahilinde okunması. Bu salâ bir anlamda ölüm ilânı niteliğinde olduğu için, salâ okunduktan sonra cenaze hakkında bi…
aşure orucu
aşure orucu a. Muharrem ayınm onuncu günü tutulan oruç. Ramazan orucundan önce Yahudilerin bu günde oruç tutmalarını gören Hz. Muhammed, biz de Hz. Musa’ya derin saygı duyuyoruz, diyerek oruç tutmaya başlamış ve ashabma da tutmalarını söyle…
halka
Sözlük anlamı, “Daire, insanların daire şeklinde dizilmesi.” olan bu söz, bir hocadan ders alan öğrencilerin veya ilim tahsil etmek üzere bir kurum veya dergâha giden kimselerin ya da tekke ve zaviyelerde zikir çekmek üzere bir şeyhin çevre…
ins ü cin
ins ü cin a. İnsan ve cin. ins ü melek a. «« j ^l) İnsan ve melek.
cinâyet
Sözlük anlamı “Günah işlemek, günah ve suç.” olan bu söz, “Mala ve cana yönelik hukuka aykırı eylemler. Özellikle de insan hayatına kastetme.” diye nitelenen bir fıkıh terimi. İslâm hukukçuları, insana yönelik cinayeti adam öldürme, müessir…
hac emîri
hac emîri a. Haccm kurallarma uygun ve güvenli bir biçimde yerine getirilmesini sağlamak amacıyla görevlendirilmiş kimse. Bu görev, Mekke’nin fethinden sonra oluşturulmuştu. Hz. Peygamber ilk görevi, Mekke valisi Attâb b Esîd’e vermiş, ikin…
ırz
Sözlük anlamı, “Kişinin bedeni, ruhu, övgüye değer yaratılışı ve soyu sopu.” olan bu söz, İnsanî değerleri ön plana alan, ona toplum içinde onur ve saygınlık kazandıran, bundan dolayı her türlü tecavüz karşısmda onun dokunulmazlığı bulunan…
kitâp ehli
kitâp ehli a. bk. ehl-i kitâb kitaplara iman a. “îmânın şartı” (bk. bu madde), yani İslâm’m temel ilkelerinden olan “farz” (bk. bu madde) m şartları içinde yer alan ve altı farzdan oluşan ve de “amentü” olarak adlandı rılan imanm esaslarmda…
ecel (II)
ecel (II) a. [< Ar. ecell] Allah tarafından her yaratılmış için önceden takdir edilmiş hayat süresi, ölüm anı, hayatm sonu ölüm. Kur’ân-ı Kerîm’de bu sö zün çok yönlü anlamları üzerin de durulmuş, pek çok ayette bu farkh anlamlar üzerinden…
kalp gözü
kalp gözü a. tas. Hikmet ve marifeti anlayabilecek veya kavrayabilecek derunî güç. Kalp gözü açık olanlarm manevî gerçekleri kolay anlayabileceği; bu mertebeye ermiş sûfînin ibadet, taat ve mücahedeye kolay ulaşabileceği inancı tasavvuf ehl…
hudûdullah
“Aln lah’ın insanlar için ortaya koyaduğu sınırlar ve kurallar, hükümba ler, emir ve yasaklar, farzlar ile n haram kıldıkları ve helâl olarak n sundukları. ” anlamında olan bu r. terim, Kur’ân-ı Kerîm’de dokuz uayette yer almaktadır. Özelli…
mâ-sivâ
Ç^U / ij^U) [< Ar.mâ + siva’l-lah (Allah'ın dışında sayılan her şey)] Sözlük anlamı, “Bir nesneden başka olan varlıkların hepsi.” olan bu söz, Allah’tan başka bütün varlıkları ifade eden tasavvufî bir terim. Bu kavram, tasavvuf çevrelerinde…
sitteti eyyâmi
sitteti eyyâmi a. ÇU L,) [Ar. ] “Altı gün” anlamındaki bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de evrenin yaratılış süresi için geçmektedir: “A'râf suresi” nde, “İnne rabbikümu’llahu ellezi halaka’s-sevâvâti ve’l-arda fi s sitteti eyyâmi... ” (Sizin Rabbi…
mescit, -di
mescit, -di a. [< Ar. sücûd] Sözlük anlamı, “Secde edilen yer. ” olan bu söz, Müslümanların bireysel veya toplu olarak ibadet ettikleri camiden küçük ibadet yeri. bk. câmi Kur’ân-ı Kerîm’de çokluk biçimiyle birlikte yirmi sekiz yerde geçen…
imetullah
WJI US) [Ar.] Hz. İsa’nın “Allah’tan bir kelime.” olduğunu ifade eden bir terim. bk. kelime “insân-ı kâmil” (bk. bu madde)