tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2107 sonuç · toplam 2107 · “inşâ” · 20/88
01necât
Bir müminin dinî yükümlülüklerini yerine getirmesi ile dünyada ve âhirette ulaşacağı ebedî huzur ve mutluluğu ifade eden kelâm terimi, eş anlamlısı, “felâh, fevz, halâs” (bk. bu maddeler). îslâm bilginlerine göre “necât”, insanoğlu için önc…
ehil
CUI) [ 1) bk âl-i abâ ehl-i adi a. (Jjc Jıi “Mu'tezile” mensuplarınm “tevhid” sözü ile birlikt kendilerine nispet ettikler “ehlü’l-adl ve’t-tevhîd” te rimi. bk. mu'tezile ehl-i âhiret a. (o>i JaI) Ölü ler. ehl-i âlem a. ÇJL Jıl) B dünyalıla…
üslûp, -bu
üslûp, -bu a. LjUÎ) [Ar.] İslâmî edebiyatmm temel değerlerinden olan, duygu ve düşüncelerin sanath bir biçimde yazıya dökülmesi ve kişinin kendi kimliğini yazılarma yansıtması anlamında kullanılan sanat ve edebiyat terimi.
edebiyat
Bir milletin, hbir coğrafyanm, bir dönemin, nbir sanat veya estetik ekolün yaük rattığı edebî ürünlerin bütünüine verilen ad. Batı dünyasmm v “literatür” veya “belles letres” i, terimlerinin karşılığı olarak 18. i, yüzyılın ikinci yarısında…
ebced
Arap alfabesine göre harf değerleri ve bu değerlerin sayısal karşılıklarını gösteren sistem: ebced, hevvez, huttî, kelemen fj^lS}, sa'fes, sehaz (^0, dazıg-len 6uk^. Bu düzenin sonuna “Mü'minûn” suresinin 14. ayetinin sommda yer alan “feteb…
namazın farzı
namazın farzı a. Müslüman olan, dıergenlik yaşma gelmiş ve akıllı net olan için farz kılman namazm eda edilmesi sırasmda gerekli namazın kısaltılması 524 şartları taşıması için kullanılan terim, bk. namazın şartları
alın yazısı
alın yazısı a. Kader, İlâhî takdi anlamında Allah’ın ezelde insan lar için tayin ettiği hayat çizgisi.
vildân
Cennet ehlinin etrafında onlara hizmet vermek üzere genç uşaklar için kullanılan ve Kur’ân-ı Kerîm’ (“Vâkı'a suresi” (56 /17; “İnşân suresi” de geçen terim.
haberî sıfatlar
haberî sıfatlar ç. a. Allah’a izafe î edilen ve Kur’ân-ı Kerîm ile hadislerde geçen sıfatlar. ) Kur’ân’da AUah’m eli, yüzü, gözü, arşı istivası, gelmesi, insanlara yakınhğı ve onlarla beraber ) olması bu sıfatlardan sayılmake tadır. Söz gel…
çifte salâ
çifte salâ a. Namaz vakitlerinin bildirilmesi veya bir ölüm haberinin duyurulması için minarelerden iki veya daha fazla kişi tarafindan okunan sala. n çile a. [< f.çille < çihl] tas.. Ruh temizliğine erişmek için zevk ve sefadan el çekerek…
cezâ
[Ar.) Sözlük anlamı “bir şeyin bedeli ve karşılığı” olan bu söz, “İnsanların fiil veya davranışları karşılığında dünyada ve ahirette göreceği maddî veya manevî müeyyide” için kullanılan bir fıkıh terimi. Bu söz, türemiş biçimleriyle beraber…
ferâğ kaydı
ferâğ kaydı a. Yazma eserlerin sonuna konulan eserin istinsah bilgilerini içeren not. Bu kayıt notu “kad veka'a’l-ferâğ” ifadesi ile başladığı için bu terim kullanılmıştır. Buradaki satırlar “ketebehu” ibaresiyle başlarsa “ketebe kaydı” (bk…
hadîs usûlü
hadîs usûlü a. Hadis biliminde, hadislerin hangilerinin sağlıklı veya kabul edilebilir olduğu, hangilerinin zayıf veya ret edilmesi gerektiği konularmı inceleyen büim dah için kullanılan terim, “ilmü’l-hadîs” (bk. bu madde).
kalp, -bi
kalp, -bi a. [Ar.] tas. “İlâhî hitabın ulaştığı yer, bilgi, ilham ve irfanın kaynağı.” anlamında olan ve “insan-ı kâmil” (bk. bu kalp gözü 390 madde) olarak da nitelenen bir tasavvuf terimi. İnsanda “kalp”in önemini ve değerini Hz. Peygambe…
ahad sünnet
ahad sünnet a. İster Hz. Peygamber’den rivayet eden ravîlerinin, isterse sonraki tabakalardaki ravîlerinin sayısı tevatür sayısınm altında bulunan sünnet.
tebyîn
Kur’ân-ı sil Kerîm’de dile getirilen ve Hz. öğ Muhammed’e Allah’ın emirleritecâveze Allahu an seyyi'âtihi 644 ni ve İlâhî hükümleri insanlara açıklama, iletme ve beyan etme görevinin verildiğini ifade eden terim. tecâveze Allahu an seyyi'ât…
şeyh-i imâret
İmareti idare eden, yoksul ve kimsesizleri kollayıp gözeten kimse. şeyh-i necdi a. ^ j^ mec. Şeytan. şeyh-i kebir a. (j^ ^i) t Mevlevîlik tarikatın Sadreddin Konevî için kul nılan terim. şeyhü’l-cebel a. (J^JI j^ Haşhaşîler olarak nitelen İ…
ilhâm-ı Rahbânî
ilhâm-ı Rahbânî a. tas. Allah tarafından insanm ruh dünyasına telkin edildiği kabul edilen duygu için kullanılan kelâm terimi.
da'vâ
O^j) [Ar.] huk. Sözlük anlamı, “Seslenmek, çağırmak, dua etmek.” olan bu söz, mahkeme yoluyla bir haklan talep edilmesidir. Bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de sözlük anlamına uygun olarak üç ayette geçmektedir (A'râf suresi, 7 15-, Yunus suresi, 1…
deccâl (I)
deccâl (I) a. [Ar.] Tek tanrıh dinlerde kıyamet alâmetlerinden sayılan ve insanları doğru yoldan saptırmaya çalışacağı ve olağanüstü güçlere sahip olduğu söylenen kimselere verilen ad. Bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de doğrudan doğruya geçmemekte…
arasât
Boş ve kullanılmayan arsa anlammdaki bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de geçmemekle beraber kelâm ve tefsir kaynaklarında “Kıyametin kopmasından sonra dirilecek olan insanların toplanacağı ve dünyada yaptıkları ve işledikleri amellerinden dolayı sorg…
nefs-i nâtıka
nefs-i nâtıka a. (ükü ^1 tas. İnsanı öteki canlılardan ayıran ve konuşma yetene ni gösteren nefis. nefs-i nefise a. ( tas. Kişinin zatı. nefs-i rahmânî a. (^l ^J tas. Tanrı’ya özgü ne Tanrısal güç. nefs-i radıye a. ( u^) olması.
istîlâd
Bir kimsenin çocuk edinme amacıyla cariyesini hamile bırakması ve cariyenin hürriyetine kavuşm ile sonuçlanan hukukî süreç. istilâm a. [Âr. ] flk. Hac deti sırasında tavaf yapılı “Hacerü’l-esved”in yanına lindiğinde el sürme, onu ö ya da te…
cin
cin a [< Ar. cenn] Sözlük anlamı “Örtmek, örtünmek, gizli kalmak. ” olan bu söz, “Duyularla algınamayan ve kavranılamayan, insana özgü bilince sahip olan, İlâhî emirlere uyması istenilen, hem mümin hem de kâfir olarak telâkki edilen bir var…