cin

cin a [< Ar. cenn] Sözlük anlamı “Örtmek, örtünmek, gizli kalmak. ” olan bu söz, “Duyularla algınamayan ve kavranılamayan, insana özgü bilince sahip olan, İlâhî emirlere uyması istenilen, hem mümin hem de kâfir olarak telâkki edilen bir varlık.

” olarak terimleşmiştir. Görünmez olması itibariyle cinler de melek gibi kabul edilmiş; ancak her cinin melek olduğu görüşü pek benimsenmemiştir. Cin inancı ilkel dinlerden başlayarak karşımıza çıkmaktadır.

Genellikle kötü ruh ve varlık üstü kabul edilen bu varlıklar, büyülü bir dünyanm içinde telâkki edilmişlerdir. İslâm inancında ise bunların varlığı Kur’ân-ı Kerîm’deki “Cin suresi” ile bildirilmektedir. Hatta, “Hicr suresi” nin 27.

ayetinde, mealen “Cinleri de daha önce kavurucu bir ateşten yaratmıştık. ” denilerek bu taifenin nasıl yaratıldığı ifade edilmektedir. Bu söz, sözlük ve terim anlamlarıyla pek çok hadiste de söz konusu olmaktadır.

Ateşin alev kısmından yaratılan, her şekle girebilen; evlenme, yeme-içme, çoğalmaları bulunan ve gözle görülmeyen varlıklar. Fârisî dilinde cine peri denir.

Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyuruyor ki:

Cinleri ve insanları ancak beni bilip ibâdet etmeleri için yarattım. (Zâriyât sûresi: 56)

Ey Habîbim! Onlara de ki: "Cinlerden bir grubun Kur'ân-ı kerîm dinlediği bana bildirildi. Onlar şöyle demişlerdi." Muhakkak ki biz doğru yola götüren, akıllara durgunluk ve hayranlık veren bir Kur'ân(-ı kerîm) dinledik. O'na inandık. Rabbimize hiç bir şeyi ortak koşmayacağız. (Cin sûresi: 1,2)

Cinler çeşitli şekillere girip şaşılacak işler yaparlar. Bunlar tenâsüh (rûhun başka bedene geçmesi) değildir. Cinler insanlar gibi Peygamber efendimizin getirdiği İslâm dînine uymakla mükelleftir. (İmâm-ı Rabbânî)

Cinlerin insanlara zarar verdikleri, yardım ettikleri, insanların isteklerini yerine getirdikleri, çeşitli zamanlarda bir çok müslüman ve kâfir tarafından görülmüş ve haber verilmiştir. İbn-i Sinâ, Kânun adlı kitabında Sar'a hastalığını anlatırken, cinden bahs etmektedir. Diyor ki: "Hastalıklara bir çok maddeler (mikroblar) sebeb olduğu gibi, cinnin hâsıl ettiği hastalıklar da vardır ve meşhûrdur." (Abdülhakîm Arvâsî)

Cin hakkında bilgi, her peygamberin kitabında vardır. Süleymân aleyhisselâmın emri ile iş görürlerdi. İnsanların yanlarında bulunan Muhâfaza melekleri insanı cinden koruduğu gibi, âyet-i kerîme ve duâ okuyup Allahü teâlâya sığınanlara da birşey yapamazlar. (Abdülhakîm Arvâsî)

Arapça’da gece kararması anlamında gelen c-n-n’den türemiştir. Can kelimesi bir tür yılan anlamını da ifade eder. Gözden gizlenmiş varlıklar için kullanılmıştır. Cinler âleminin varlığı, Kur’an-ı Kerim’deki ayetlerle sabittir. Hicr Suresi 27’nci âyetinde “nüfuz edici ateşten yaratıldığı” bildirilmiştir.Hüseyin Kâzım Kadri, Cinn’i tanımlarken “melâike ve şeytanlardan havass-ı zahir ile görülmeyen mahlûkât, ecsam-ı akıle-i latife (düşünen latif cisimler), ervah-ı mücerrede (soyut ruhlar) den, bir nevi eşkal-i muhtelife (çeşitli şekiller) alan hayvan-ı havaî (havaî; hayvanlar) muhtelif şekillere girebilen ecsam-ı latife (latife cisimler) bazan hayr, bazan şer işleyen ecsam-ı latife ve nüfûs-ı mücerrede (soyut nefisler). Şibli’nin Âcâmu’l- Mercân fi Ahkami’l-Can adlı eseri, bu konuda bilgi verebilecek en ciddi eserdir.Dergah-i devlet penahı mültecâ-yı hâs ü âm Hâk-ı pâk-i âsitânı buse cây-ı ins ü can.Nef’î