tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
1221 sonuç · toplam 1710 · “Kur’ân” · 19/51
01cenâbet
İslâmî fıkıhta temel ibadetlerin yerine getirilmesine engel olan manevî kirlilik durumu, cünüplük. Bu durumun oluşması, cinsî münasebette bulunma veya değişik yöntemlerle cinsel haz duyma amacıyla meninin boşalması ile gerçekleşir. Buna cün…
âmin
Okunan dua ve sonunda “kabul buyur” anlammmda onun kabulü için söylena nen söz. Kitâb-ı Mukaddes’te Alde pek çok yerde “amen” şeka, linde geçen bu söz, Arapçaya el Sami dillerinden geçmiştir. Arap m. ) müfessirlerince “esmâ'ü’lbu hüsnâ” (Al…
avf
İnsanm Allah nezdindeki durumu ve o noktada hissettiği korku ve endişeleri ifade etmek için kullanılan terim. “havf’ sözü, Allah’ın suç işleyenleri cezalandırma yöntemlerinden biri olarak “Nisâ suresi” nde ifade edilmekte, özellikle de “All…
vücûd-ı vâcib
vücûd-ı vâcib a. UaJj ^f) tas. Hak teâlânın varlığı. vücûd-ı zihnî a. (^j j^ Yalnızca zihinde oluşa “vücûd” için kullanılan k lâm terimi. vücûd-nâme a- \< A vücûd + F. nâme] tas. ed. Tasa vufî edebiyatta mutasavvıf şa lerin insanın Allah ta…
antisemitizm
Yahudî karşıtlığı veya düşmanlığı. Bu terim, iki yönüyle kullanılmıştır. Bir yönü Yahudî ırkı ya da Yahudilikten nefret anlamında, bir yönü de bu ırkm bireylerinden veya karakterinden hoşnutsuzluk anlamında söz konusu olmuştur. Kur’ân-ı Ker…
akıl, -klı
İnsana özgü olan düşünme ve anlama yetisi, us, zihin. 2. Anlama, fehim, idrak, zekâ, hafıza. 3. Düşünce, tefekkür, mülâhaza, fikir. 4. İslâm inancına göre bu terim, insanı insan yapan İlâhî emirleri kavrama ve yerine getirme yolunda yükümlü…
kahir
“Üstün gelen, gücü her şeye yeten, kuvvet = ve kudretine hiçbir güç engel olamayan, yarattığı varlıkları diı lediği gibi düzenleyen ve yönen ten.” anlamında Allah’ın zatî sıa fatlarından biri olarak kullanı ) lan terim. Bu söz, Kur’ân-ı n K…
sefer (I)
sefer (I) a. [Ar.] flk. Şer'an cde dır. aranan şartlar doğrultusunda ığı, belirli bir uzak yolculuğa çıkma nü anlamında terim. Bu söz, ma Kur’ân-ı Kerîm’de yedi ayette geçmektedir.
fakîh
Fıkıh bilimi konusunda iyi yetişmiş uzman kişi, din bilgini. Kur’ân-ı Kerîm’de on dokuz ayette (bk. M. F. Abdülbâkî, Mu'cem, “fıkıh”), genellikle “anlamak, hakkıyla kavramak’ anlamında kullanılırken, hadislerde ise “İyi anlamak ve kavramak,…
cem' (II)
cem' (II) a. [Ar.] Bir erkeğin, aralannda akrabalık bağı bulunan iki kadm ile aynı anda evli olma durumunu ifade eden fıkıh terimi. İslâm hukukunda bir erkeğin en fazla dört kadm ile evlenmesi caiz görülmüştür. Ancak evlenilecek kadmlarm bi…
ekaleyn
Kur’ân-ı Kerîm ve hadislerde insanlar ve cinler, bazı hadislerde ise Kur’ân-ı Kerîm ve “Ehl-i Beyt” (bk. bu madde) için kullanılan terim.
çâh-ı Yûsuf
çâh-ı Yûsuf s. [< F.çâh + Ar. Yûsuf] Hz. Yakub’un pek sevdiği oğlu Hz. Yusufun kardeşleri tarafindan içine atıldığı kuyu ve bu olayı ifade eden terim. Bazı rivayetlere göre bu kuyunun Ürdün taraflarında olduğu, kuyuya atıldığı sırada içinde…
fâtiha
“Giriş, başlangıç, ön söz, medhal” anlamında Kur’ân-ı Kerîm’in birinci suresi olan “Fatiha sûresi”nin kısaltılmış biçimi, fâtiha-i şerif (bk. Fâtiha suresi). Dua.
celîl
Sözlük anlamı “Yüce, ulu, azametli” olan bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah'ın güzel isimleri)dan olup “Azamet sahibi, mertebesi en yüksek olan” anlamında Allah’ın ismi ve sıfatıdır. Kur’ân-ı Kerîm’de “zü’l-celâl” (er- Rahman suresi, 55 / 27 v…
Câmi (I)
Câmi (I) a. [< Ar.cem'] Sözlüklerde “Bir araya getirmek, toplamak” biçiminde açıklanan bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güzel isimleri)dan olup “Kıyamet günü insanları bir araya toplayan.” anlamında Allah’a nispet edilmiştir. Buna göre bu…
esmâ
GL-I) [Ar. ism’in ç. b.] “İsimler" anlamındaki bu söz, başka kelime ve terkiplerle birleşerek yeni terimler oluşturur. § tam. esmâ-i hüsnâ a. Ç^ı^ o Uçul) bk. esmâ'ü’l-hüsnâ esmâ-i İlâhiyye a. (^11 fLJ) bk. esmâ-i hüsnâ esmâ-i nebi a. (^. U…
Eş‘ariyye
Ebü’l-Hasan el-Eş‘arî’nin görüşleri çevresinde şekillenen Sünnî kelâm ekolü. Akıl yürütmeyi bütünüyle reddetmeden Kur’ân, sünnet ve erken dönem rivayet geleneğini esas alır. Özellikle Şâfiî ve Mâlikî çevrelerde yayılmış; Allah’ın sıfatları,…
câ'il
“Yaratan, bir varlıktan başka bir varlığın oluşumunu sağlayan.” anlamında Allah’ın sıfatı olan terim. Kur’ân-ı Kerîm’de “Bakara suresi” inde geçmektedir.
gâlib
ve s. [Ar.] Her işinde üstün, yenilmez, başarısız olmaz, her işinde dilediğini dilediği biçimde yapar ve bu işinde sınır yoktur sıfatlarma haiz Allah (Allah’ın sıfatlarından). Kur’ân-ı Kerîm’de en açık olarak “Galibim alâ emrihi.” biçiminde…
ledünnî
Allah ilmi ile ilgili. le Leheb suresi a. [< Ar. “sûretü’l-Leheb” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yüz on birinci suresi olup Mekke döneminde nazil olmuştur ve beş âyetten meydana gelmektedir. “Tebbet le suresi” olarak da bilinen bu surede Hz. Muhammed’…
melekût (I)
melekût (I) a. [Ar.] Evren üzerinde var olduğuna inanılan İlâhî güç ve bu gücün hâkimiye tini ifade eden terim. Bu söz Kur’ân-ı Kerîm’de dört yerde geçmektedir. İkisi, mealen “Gök lerin ve yerin melekûtu.” anla mında “En’âm suresi” 75 ayett…
cahîm
t^) [Ar.] Cehennem, özellikle de azabm en şiddetli uygulandığı yer veya onun tabakalarmdan birinin adı. Bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de yirmi altı ayette yer almaktadır. Özellikle de cehennem için kullanılan yedi isim olan “cehennem, cahîm, sâ'…
gılmân
Sözlük anlamı, “Bıyığı yeni terlemiş, yeni yetme genç, hizmetçi çocuk.” olan “gulâm” sözünün çokluk biçimi olan bu terim, “Cennet ehlinin hizmetine verilen ve asla yaşlanmayan genç hizmetli.” anlamında bir Kur’ân terimidir. Bu söz Kur’ân-ı…
ıskât-ı salât
ıskât-ı salât a. “Namaz borcunun düşürülmesi.” anlamındaki bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de ve sünnette yer almamakla birlikte bazı fıkıh bilginleri, oruç ibadetindeki fidye hükmünü örnek alarak namaz borcunun da bir kimsenin ölümünden sonra yok…