tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
550 sonuç · toplam 1014 · “Eren” · 11/23
01Abdalân
Abdallar. Farsça çoğul biçimindeki kelime, tasavvuf literatüründe abdâl adı verilen velîler topluluğunu ifade eder. Abdalân-ı Rûm Anadolu’nun İslâmlaşması ve Osmanlı kuruluş çevresiyle ilişkilendirilen gezgin derviş ve eren zümreleri için k…
mülhime
“İlham veren.” anlamında olan bu söz, “nefs-i mülhime” (bk. bu madde) teriminde geçer ve nefsin üçüncü mertebesi olarak gösterilir.
Bâkî
Sözlük anlamı “sürüp gitmek, sebat etmek’ olan bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güzel isimleriydin, olup Allah’ın sıfatı olarak “Varlığının sona ermesi düşünülemeyen” anlammdadır. Bütün İslâm âlimleri Allah’ın bu sıfatı etrafında görüş bi…
karz
GAâ) [Ar. ] fik. İslâm hukukunda, altın ve gümüş benzeri para değerinde bir malı veya buğday, arpa gibi eşdeğer bir malı geçici bir süre için eşdeğerinin geri verümesi ilkesine bağlı olarak birine veya birilerine ödünç verilmesi konusunda k…
kavs-i nuzûl
kavs-i nuzûl a. [Ar. ] tas. Sufî inancma göre “devir” terimi ile karşılanan ve bir varlığın değişim ve dönüşüm evreleri den olan, inişe geçüen yarım d ire olarak da nitelenen en sü mertebe. Bu düzende sırasıy “külli akıl, dokuz akıl, dokuz…
tâlip, -bi
tâlip, -bi a. [Ar.] Hadis biliminde, hadis öğrenmeye yeni başlayan ve bu konuda uzmanlaşmaya başlayan, kendini bu konuya veren kimse veya öğrenci. tas. Bir tasavvuf yoluna girmeyi amaçlayan kimse anlamında kullanılan tasavvuf! terim.
ta'lîkât
İslâmî edebiyatta bir metnin iyi ve kolay anlaşılabilmesi için sayfa kenarlarma düşülen notlar veya eklemeleri içeren eserlerin ortak adı ve bunun için kullanılan terim.
ta'lîk (II)
ta'lîk (II) a. [Ar.] İslâm hat sanatmda, “aklâm-ı sitte” (bk. bu madde) yani temel altı yazı çeşidinin dışında ortaya çıkan ve özellikle İran sanatmda benimsenen ve yaygınlık gösteren yazı stili.
Hasta ziyareti
Hastanın hâlini sormak, ona moral ve yardım vermek amacıyla yapılan ziyaret. İslâm ahlâkında müminin diğer mümin üzerindeki haklarından sayılır. Ziyaret kısa tutulur, hastayı yoracak konuşmalardan kaçınılır, ümit veren sözler söylenir ve du…
Hâfid
ve a. [< Ar.hafd] “Zalimleri alçaltan, değerini düşüren ve Allah dostlarını yücelten.” anlammdaki bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güzel isimleri)dan olup Allah’a izafe edilmiştir. Kur’ân-ı Kerîm’de olmamakla beraber “Hâfid” adı Allah’ın…
u'accel
fık. Sözlük anlamı, “Peşin ödenen, ilk anda verilen şey. ” olan bu söz, evlilik hukukunda, erkek tarafından kadma peşin ödenen mehri ifade etmektedir. mu'addel a. [Ar. ] Hadis bil minde, adalet ve zabt nitelikle rini taşıdığı, hadis rivayet…
Kuddûs
Sözlük anlamı, “Temiz olmak.” olan bu söz, Allah’a nipet edildiğinde “Tertemiz, kusurdan arınmış, her türlü eksikliklerden arınmış, kutsallıklarla övülen.” anlamında “esmâ'ü’l-hüsnâ” dan olup AUah’m doksan dokuz ismini veren İbn Mâce ve Tir…
Sühreverdiyye
İslâmî tarikatlerinden 13. yüzyılda ortaya çıkan, Ebû Hafs Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî (öl. 632 / 1234) ’ye nispet edilen bir tarikatın adı ve bunun için kullanılan terim. Kuruluş yıllarını Bağdat yöresinde gerçekleştiren bu tarikat, önce…
âs
Kitap, sünnet ve icmâda hükmü bulunmayan bir meseleye, aralarmdaki bağ sebebiyle, bu kaynaklardan birinde bulunan bir meselenin hükmünü vermek anlamında fıkıh terimi. § tam. kıyâs-ı fukahâ a. ( ^ ^U) fik. Fıkıh bilginlerinin üzerinde birleş…
havâs-ı nâs
havâs-ı nâs ç.a. tas. Evliyaullah için kullanılan tasavvuf! terim. havâs-ı ruhâniyyet ç.a. tas. Şevk, muhabbet, kerem, gerçek takvayı içeren yüksek duygular.
fesübhânallah
n “Yalnız Allah’ı teşbih eder, O’nu ı eksikliklerden uzak tutarım.” an / lammda kullanılan hayret ifadee si. r e fetâ a. t^) [Ar.] tas. Tasavvuf ehli nin nefsine hâkim olma konuk sunda büyük cesaret ve mücade ” le gösteren kimseler ya da fü…
Hamr
Aklı örten ve sarhoşluk veren içki. Kelime örtmek anlamındaki kökten gelir. Kur’ân’da içkinin yasaklanması tedricî bir süreçte bildirilmiştir. Fıkıhta yalnız üzüm şarabının mı yoksa sarhoşluk veren bütün maddelerin mi hamr hükmünde olduğu t…
vasiyet bi’l-hac
vasiyet bi’l-hac a. fik. Bir kimsenin ölümünden sonra kendi için hac yapılmasını va yet etmesi, vasiyet bi’l-muhâbât a, bUk cu^j) fik. Bir mahn geçerli o fiyatmın altmda satılarak va yet etme. vasiyet bi’s-sehem a. (^L Cu* fik. Bir kimsenin…
mütevekkil
İslâmî inanca göre, insanm kendi iradesine sahip çıkması, Allah’a sarılması, kul olduğunun bilincine varması, işlerinin hayırla sonuçlanması için Allah’tan yardım bekleyen ve O’na güvenen mümin kimse. 2. Allah’tan gelen her şeye rıza göster…
adâletnâme
[< Ar. adalet + F. nâme} Haksızlığı ve zulmü ortadan kaldırmak; güçlünün güçsüzü ezmesine meydan vermemek; halkın can, mal, ırz, namus gibi aslî yaşama haklarını kollamak ve gözetmek gibi devletin halka karşı sorumluluğunu ve yükümlülüğünü…
hak (D, -kkı
hak [ ja) huk. On yıl boyunca sorunsuz olarak kullanılan bir arazi üzerinde kazanılan mülkiyet hakkı. hakk-ı kazâ a. GLü ^ Yargı hakkı. hakk-ı mecrâ a. (^.^ jx) huk. İhtiyacı olan suyu getirmek için komşu gayrimenkulden su yolu geçirmek hak…
makâm-ı Mahmûd
makâm-ı Mahmûd a. ü^^ fil») İslâm inancma göre, Hz. Peygamber’in kıyamet gününde Müslümanlarm içinde bulunacağı sıkmtılara çare olmak üzere hazır bulunaca ğı ve onlara dua edeceği du rumu ve konumu veya “şe faat makamı”nı ifade ede terim. B…
hüccet
Sözlük anlamı, e “Delil, belge, senet.” olan bu söz, bir hükmün doğruluğunu kanıta lamak amacıyla ileri sürülen den lil. 2. Şi'â dünyasında yetkin ve m, uzmanlaşmış bilim adamlarına ı- verilen unvan. 3. Hadis bilimine de, üç yüz bin veya se…
Câmi (I)
Câmi (I) a. [< Ar.cem'] Sözlüklerde “Bir araya getirmek, toplamak” biçiminde açıklanan bu söz, “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güzel isimleri)dan olup “Kıyamet günü insanları bir araya toplayan.” anlamında Allah’a nispet edilmiştir. Buna göre bu…