tarikat.orgTARİH ATLASI
Pîrler, şehirler, kollar ve kurumlar tek bir kronoloji içinde; silsile, tarihî etki ve ortaya çıkış kayıtları birbirine karıştırılmadan okunur.
1166–1718 arasında 7 şahsiyet, 3 yol ve 6 mekân bağlantısı gösteriliyor.
Pîr · Mânevî silsile
Abdülkādir Geylânî'nin Bağdat'taki vaaz, tedris ve irşad çevresi, vefatından sonra oğulları ve halifeleri eliyle Kadiriyye adı altında genişledi. 1166, yolun icat edildiği bir tarih değil; pîrin mirasının kurumsal bir nispet hâline gelişini gösteren dönüm noktasıdır.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.Öncü pîr · Mânevî silsile
Bağdat'taki Sühreverdî çevresinin ilk kurucu halkasını oluşturan Ebü'n-Necîb, tekke terbiyesi ve mürid âdâbını sistemleştiren eseriyle yeğeni Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî'nin kurumsallaştıracağı yolun zeminini hazırladı.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.Anadolu · Tarihî etki
Moğol istilası sonrasında batıya yönelen Dâye, Kayseri ve Sivas çevresinde bulundu; Mirṣâdü'l-ʿibâd'ı Alâeddin Keykubad'a sundu.
Kaynak notu: TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri ve Kübreviyye araştırmaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.Kurucu pîr · Mânevî silsile
Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî, Bağdat merkezli irşadı, halifeleri ve Avârifü'l-maârif'iyle Sühreverdiyye'yi geniş coğrafyada tanınan kurumsal bir yola dönüştürdü.
Kaynak notu: tarikat.org kaynak havuzundaki genel tasavvuf tarihleri, tarikat monografileri ve kişi dosyaları karşılaştırılarak hazırlanmıştır.vefat · tarihî olay
Ebü'l-Leys Ali'si diye tanınan müderris ve eski Bağdat kadısı Alâeddin Ali el-Manavî vefat etti.
Kaynak notu: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 479-483vefat · tarihî olay
Bağdat kadısı Çalık Ya‘kūb Efendi yaklaşık üç yıllık görevinin ardından Bağdat'ta vefat etti.
Kaynak notu: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 478-479, 485-486vefat · tarihî olay
Müderris, Bağdat kadısı ve hattat Dülgerzâde Mehmed Efendi vefat ederek Eyüp'te defnedildi.
Kaynak notu: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 511-518Devlet–tekke ilişkisi · tarihî olay
IV. Murad'ın Bağdat seferi sırasında Konya'da yapılan şikâyet üzerine İstanbul'a gönderildi; yerine Ârif Çelebi tayin edildi.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 325-326Devlet–tekke ve hayrat ilişkisi · devlet–tekke ilişkisi
Bağdat'ın yeniden Osmanlı hâkimiyetine girmesinin ardından Abdülkādir-i Geylânî ve İmâm-ı Âzam makamlarındaki tahribat giderildi; çalışma Şeyhülislâm Yahyâ Efendi'nin nezaretinde yürütüldü.
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 1, s. 347-348Biyografi ve eser tarihi · tarihî etki
Nazmîzâde Murtazâ'nın Gülşen-i Hulefâ'yı tamamlaması
Kaynak notu: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3407-3433; TDV İslâm Ansiklopedisi ve TEİS karşılaştırması