Sadreddin Konevî'de Mârifet, Vücûd ve Yöntem

İlm-i ilâhînin konusu

Konevî için metafiziğin konusu mutlak vücûddur. İsimler, sıfatlar, mümkünler ve âlem bu konunun nispet ve meseleleri olarak ele alınır; Hakk'ın hakikati sıradan bir tanımın konusu yapılamaz.

Bilginin yolları

Duyu, akıl, haber ve keşif birbirinin basit alternatifi değildir. Akıl ilişki ve delil kurar fakat kendi şartlarıyla sınırlıdır; keşif ise arınma ve ilâhî feyizle ilişkilidir. Her kişisel sezgi sahih keşif sayılmaz.

Ölçü arayışı

Konevî'nin belirleyici katkısı, sûfî müşâhedeyi ortak kaidelerle ifade etme çabasıdır. Böylece ferdî tecrübeden öğretilebilir ve tartışılabilir bir ilm-i ilâhî dili doğar.

Mârifet-vücûd ilişkisi

Bilenin istidadı, bilinenin mertebesi ve ilâhî isimlerin tecellisi aynı bilgi olayının parçalarıdır. İnsan-ı kâmil, yalnız ahlâken iyi kişi değil varlık ve bilginin toplandığı kapsamlı insan tasavvurudur.