Delil

1. Rehber, kılavuz.
2. tas. a Şeyh, mürşit. b Cem ayinlerinde mumları yakmakta kullanılan mum. Bu yola kim ki gittiyse delilsiz Onu şeytan kodu dinsiz imansız Gerekdir bil sana yolda kılavuz Varamazsın bu yolu kılavuzsuz Eşrefzâde

1. fık. Sözlük anlamı “Kılavuzluk eden, yol gösteren” olan bu söz, fıkıh usulünde “Şert ve amelî bir hükme götüren şey, bir şeyi bilmeye yarayan nişan veya karine.” anlamında kullanılmıştır. Bu söz, bilginin kaynağı bakımmdan “aklî delil” ve”naklî delil” olarak ikiye ayrılmıştır.
2. Hac veya umre ibadeti sırasında, bu kutsal görevi yerine getirmek üzere Mekke ve Medine’ye, kutsal topraklara giden müminlere kılavuzluk eden, onlara ibadetin ilkelerini ve inceliklerini gösteren kimseler için kullanılan terim.

1. Kendisi bilinince başkası bilinen şey.

Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki:

Rabbinin sun'una (işine) bir bakmadın mı? Gölgeyi nasıl uzatıp yaymıştır. O, eğer ileseydi, onu elbet sâkin kılardı. Sonra biz güneşi ona bir delîl yapmışızdır. (Çünkü güneş olmasaydı, gölge bulunmazdı. Nur olmasaydı, zulmet bilinmezdi. Zîrâ her şey zıddıyla bilinir.) (Furkan sûresi: 45)

2. Din bilgilerinin elde edildiği kaynak, vesîka. (Bkz. Edille-i Şer'iyye)

Din bilgilerinin elde edildiği delîller dörttür: Bunlar; Kitâb (Kur'ân-ı kerîm), sünnet, icmâ ve kıyâstır. (Abdülganî Nablüsî)

Delîl, bir şeyin haram olması için aranır. Helâl olması için delîl aranmaz. (İbn-i Âbidîn)

Arapça, yol gösteren, kılavuz, rehber, işaret, iz vs. gibi mânâları ihtiva eder. Tasavvufta, delil olarak şeyh terimi kullanılır. Zira o, dervişi, Allah yoluna sevkedip, Allah’a vasıl eden kişidir. Akşemseddin’in tabiriyle, şeyh; kulu Allah’a, Allah’ı da kula sevdiren kişidir. Bektaşîlerde delil, rehber manasında kullanılır. Dergâhın meydan ve diğer yerlerindeki mumlar, bir mum vasıtası ile yakılır ve bu muma, delil denilirdi. Özellikle cemlerdeki mumları yakmaya yarayan bu mum, ince, içinde fitili bulunan ve yumak şeklinde sarılı olan bir ucu dışarı çıkarılmış vaziyette kullanılırdı.Hacca vardım der isen Kande vardın hacca sen? Kılavuzsuz kuş uçmaz, Bunca dağ u dereden.Kaygusuz Abdal