tarikat.orgNûreddin Cerrâhî'nin Halvetî usulünü yeniden düzenleyişi ve tarikatın kurumsal dili TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri mevcut monografilerle karşılaştırılarak özgün biçimde hazırlanmıştır.
Halvetî zemin
Cerrâhiyye, Halvetiyye'nin İstanbul'da teşekkül eden kollarındandır. Yolun kendine özgü yapısı yalnız silsile adıyla değil, Nûreddin Cerrâhî'nin esmâ tertibi, hafta devriyesi ve irşad düzeniyle belirginleşir.
Dört terbiyə başlığı
Tarikat esasları âdâb, ahkâm, binâ ve ahbâb adı verilen dört kümede anlatılır. Edep ve sır saklamadan sabır, tevekkül ve tefekküre; tövbe, teslim, zühd ve kanaatten ihsan, zikir, havf ve recâya uzanan bu tasnif, Cerrâhî terbiyesinin ahlâk ile zikri birlikte düşündüğünü gösterir.
Esmâ tertibi
Halvetî gelenekteki yedi isim, Dede Ömer Rûşenî ve Nûreddin Cerrâhî'ye nispet edilen ilâvelerle daha geniş bir hafta devriyesine dönüşmüştür. Usul, fürû, tebdîlât ve tebeddülât grupları halifenin eğitimindeki dereceli yapıyı açıklar.
Hilâfet ve icazet
İlk dönemde yazılı icazet kullanılmazken tekke şeyhliklerine tayin ihtiyacıyla icazetnâme, taç ve hırka merasimi önem kazandı. Kaynaklarda kadınlara da hilâfet verildiği görülür; bu kayıt Cerrâhî tarihinin yalnız erkek postnişin listesinden ibaret olmadığını gösterir.
Tekke ağının değişkenliği
İstanbul'daki bazı tekkeler zaman içinde Cerrâhiyye'ye geçmiş, bazıları şeyhlerin vefatı veya yeni tayinlerle Rifâiyye, Şâbâniyye ya da Sinâniyye gibi başka yollara intikal etmiştir. Haritada tarikat nispeti bu yüzden tek ve değişmez bir etiket değil, tarih aralığıyla gösterilmelidir.