tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ALTIN SİLSİLE · 32

Yahya Dağıstânî

Yahyâ Dağıstânî, oğlu Halil Hamdi ile hac için geldiği Mekke’de Abdullah Mekkî’ye intisap edip hilâfet alan; Şiranlı Mustafa Rûmî ve başka halifeleriyle Mekkî kolunun Anadolu’ya uzanmasında rol oynayan şeyhtir.

Dönem
Hâlidiyye
Yol
Nakşibendiyye
Unvan
Mekke’ye yerleşen Dağıstanlı Nakşibendî-Hâlidî şeyhi
Temalar
Dağıstan, hicret, irşad

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Dağıstan’daki hayatı

Dağıstanlıydı; ailesi gibi bölgesinde önemli görevler üstlendiği ve zâhirî ilimleri tahsil ettiği kaydedilir. Doğum ve vefat tarihlerini kesinleştiren güvenilir kayıt bulunmadığından daha önce verilen 1863 ölüm yılı kaldırılmıştır.

Hac ve Abdullah Mekkî

Oğlu Halil Hamdi ile hacca hazırlanırken hak sahipleriyle helâlleşti ve Mekke’ye gitti. Burada Abdullah Mekkî’nin sohbetlerine katıldı; oğluyla birlikte intisap ederek sülûkünü tamamladı ve hilâfet aldı. Zühd anlayışıyla ilgili Kâbe ve iki katlı ev anlatısı gelenek içi menkıbe olarak okunmalıdır.

Halifeleri

Vefatına yakın Mekke’deki irşad görevini oğlu Halil Hamdi’ye bıraktı. Anadolu’daki en önemli halifelerinden Şiranlı Mustafa Rûmî, Mekke’de yedi yıl süren terbiyenin ardından hilâfet alarak Şiran, Niksar ve Çorum hattında hizmet etti. Bu kol daha sonra Tokat, Niksar ve Sivas çevreleriyle birleşti.

Kırk halkanın tamamı →
COĞRAFÎ HAFIZAMekke
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç3 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Kâbe'nin yüksekliğini gösteren ders

Yahyâ Dağıstânî'nin Abdullah Mekkî'nin evi hakkındaki tereddüdü ve Kâbe'nin yanında aldığı edep dersi anlatılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daraltMenâkıbnâme’de tam metni aç →

Yahyâ Dağıstânî, oğlu Halil Hamdi Paşa ile hac yolculuğuna çıkmadan önce üzerinde hakkı bulunanların gelip alacaklarını istemelerini duyurdu; hak sahiplerine ödemelerini yapıp helâllik aldı. Mekke'ye vardığında Abdullah Mekkî ile tanışarak sohbetlerine katıldı ve bir müddet sonra oğluyla birlikte ona intisap etti.

Yahyâ Efendi zühd ve edep konusunda son derece hassastı. Abdullah Mekkî'nin evi Hz. Peygamber'in evinin ve Kâbe'nin yakınında bulunuyor, fakat iki katlı olduğu için çevresindeki yapılardan yüksek görünüyordu. Yahyâ Efendi içinden, bir sûfînin evinin Kâbe'den yüksek olmasını edebe uygun bulmadı ve bu sebeple ilk karşılaşmalarında tereddüt yaşadı.

Abdullah Mekkî onun içinden geçen bu düşünceyi fark etti. Kâbe'nin yanında bulundukları bir sırada Yahyâ Efendi'yi yanına çağırarak, “Yahyâ Efendi, bak bakalım; bizim ev mi yüksek, yoksa Kâbe mi?” dedi. Yahyâ Efendi baktığında Kâbe'nin yüksekliğinin sonunu göremedi. Bunun üzerine hükmünün yalnız dış görünüşe dayandığını anladı ve şeyhinden özür diledi.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Altın Silsile’den Altın Halkalar.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Hakka riayet ve helâlleşme

Yahya Dağıstânî’nin hac yolculuğuna çıkmadan önce üzerinde hakkı bulunan herkesi çağırıp borç ve hakları teslim ettiği, helâllik aldıktan sonra yola çıktığı aktarılır; davranış kul hakkı hassasiyetinin örneği olarak öne çıkar.

Metni gösterMetni daralt

Yahya Dağıstânî’nin hac yolculuğuna çıkmadan önce üzerinde hakkı bulunan herkesi çağırıp borç ve hakları teslim ettiği, helâllik aldıktan sonra yola çıktığı aktarılır; davranış kul hakkı hassasiyetinin örneği olarak öne çıkar.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Altın Silsile’den Altın Halkalar.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Kavram haritası

Dağıstan, hicret, irşad

Metni gösterMetni daralt

Dağıstan, hicret, irşad

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Altın Silsile’den Altın Halkalar
  2. [2]Altın Silsile’den Altın Halkalar, Hâlidî-Mekkî kolu biyografileri ve silsile açıklamaları
  3. [3]Osman Şemseddin Bey (nşr.), Vasiyyetü Mevlânâ Hâlid li’ş-Şeyh Abdillâhi’l-Mekkî el-Erzincânî; Kadir Özköse – Halil İbrahim Şimşek, Altın Silsile’den Altın Halkalar; TDV İslâm Ansiklopedisi, Hâlidiyye maddesi; Aşçı İbrâhim Dede’nin Hatıraları
Ortak kaynak kataloğunu aç →

SİLSİLEDEKİ YERİ

Önceki ve sonraki halka