HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Elmalı'da bir irfan ocağı
Kaynaklarda Abdülvehhâb, Vâhib Ümmî ve Vehhâb Ümmî adlarıyla anılan şairin doğum tarihi kesin değildir. XVI. yüzyılda yaşamış, Manisa'da Yiğitbaşı Ahmed Şemseddin Marmaravî'nin terbiyesinde yetişmiş ve Halvetiyye'nin Ahmediyye kolunu Elmalı çevresinde temsil etmiştir.
İrşad halkası
Vâhib Ümmî'nin Elmalı'daki etkisi yalnız kendi şiirleriyle sınırlı değildir. Eroğlu Nûri, Ramazan Armağan, Şeyh Ömer Mazharî ve Şeyh Zuhûrî gibi isimlerle devam eden bir manevî ve edebî çevrenin merkezinde yer alır. Bu halka daha geniş Elmalı kültür ortamında Ümmî Sinan ve Niyâzî-i Mısrî gibi güçlü isimlerle birlikte okunmalıdır.
Şiir dili
Hem aruz hem hece vezniyle yazan Vâhib Ümmî, Yûnus Emre çizgisindeki Türkçe tasavvuf şiirini XVI. yüzyıl Halvetî irfanıyla buluşturur. Şiirleri aşk, tevhid, zikir, mürşid, marifet, fenâ ve insan-ı kâmil çevresinde gelişen öğretici ve coşkulu bir dile sahiptir.
Dîvân-ı İlâhiyât
Bilinen sekiz yazma nüshadan beşinin karşılaştırıldığı neşir, dîvânda 517 ilâhi bulunduğunu bildirir. Dijital arşivimiz kitabın Vâhib Ümmî'ye ayırdığı ana seçme bölümdeki 390 şiiri, neşirdeki sıra ve tarihî imlayla sunar.
