Şeyh Tulûî Muhammed Efendi

Nasûhî terbiyesi ve hilâfeti

Nasuhi Mehmed Efendi’nin sohbet ve feyzinden yararlandı. Hilâfetini ise Pîrzâde Seyyid Alâeddin Efendi’den aldı. Böylece Nasûhiyye’nin irşad halkasında iki önemli isimle doğrudan bağ kurdu.

Nalçacı Dergâhı

Nalçacı Dergâhı’nda postnişin oldu. Onun döneminde Ubeydullah Paşa tekkeye minber koydurdu ve dergâh hizmetleri için resmî cihetler tahsis etti. Bu kayıt, zâviyenin cami ve tekke işlevlerinin kurumsallaşmasına işaret eder.

İrşad çevresi

Pîrzâde Seyyid Alâeddin’in oğlu Fazlullah Efendi, babasından aldığı terbiyenin yanı sıra Tulûî Efendi’ye de hizmet etti. Eski sayfada bundan sonra gelen Fazlullah Efendi kolu ve Konrapalı Ali, Muhammed Rüşdü, Ahmed Reşid ile Mustafa Enverî’ye ait liste Tulûî Efendi’nin biyografisi olmadığı için çıkarılmıştır.

Doğumu, tahsili ve vefatı

Bolu'nun Mudurnu kazasında doğdu. Müstakimzâde onun yetmiş yaşında öldüğünü bildirdiğine göre 1100 (1689) yılında doğmuş olmalıdır. Bir müddet sonra İstanbul'a gitti; iyi bir öğrenim gördükten sonra Halvetiyye'nin Nasûhiyye kolunun kurucusu Üsküdarlı Şeyh Mehmed Nasûhî Efendi'ye intisap etti, onun oğlu Şeyh Alâeddin Ali Efendi'den hilâfet aldı.

Üsküdar'daki Nalçacı Halil Efendi Tekkesi'nin şeyhi Mehmed Efendi'nin 1155'te (1742) vefatı üzerine aynı tekkeye şeyh tayin edildi ve burada on beş yıl kadar hizmet etti. Memleketi Mudurnu'ya gittiği bir sırada orada hastalanarak, «âsâr-ı hikmet» ibaresinin gösterdiği 1170 (1757) yılında vefat etti. Yerine damadı Hüseyin Efendi şeyh oldu.

Hattatlığı ve şairliği

Hattat Sarı Yahyâ Efendi'nin talebesi olmuş, sülüs ve nesihte ondan icâzet almıştır. Yazdığı şiirlerde Tulûî mahlasını kullanmıştır.