Ara
Menü

Süleyman Âcizî Baba

Süleyman Âcizî Baba (ö. 1738), İstanbul'da tahsil görüp Ebü'l-Vefâ eş-Şâmî'den hilâfet alan; Prizren'de kurduğu tekkeyle Sa‘diyye'nin Âciziyye kolunu Balkan şehirlerine taşıyan mürşiddir.

Vefat
1738
Unvan
Sa‘diyye'nin Âciziyye kolu pîri ve Prizren âsitânesinin kurucusu

Kol, icâzet ve dönem bağları

Ana yol alanı bütün mensubiyetlerin yerine geçmez. Kurucu, post ve silsile rolleri ayrı kayıtlardır; birlikte görülmeleri aynı dönemde aidiyet kanıtı değildir. Kol ve ilişki fişleri mevcut CMS kayıtlarından gelir; kol yanıtı boşsa 5 Ekim 2026 araştırma envanteri gösterilir. Kaynak belirtilmemiş bağlar doğrulanmış mensubiyet gibi sunulmaz.

Âciziyye · Kurucu

Kol kaydındaki doğrulanmış kurucu nispeti.

Dönem: Bilinmiyor · Tarihler bağımsız doğrulanmadı.

Kaynak: Tekil kaynak konumu belirtilmemiş

Kol ve kişi kayıtlarını karşılaştır →
Bu bağın kanıt fişi
İlişki kimliği
197
Yön
1109 → 950
Tür
Hoca-talebe
Hat / varyant
sadiyye
Eser / belge
TDV İslâm Ansiklopedisi: Sa‘diyye, Sa‘deddin el-Cebâvî ve Hasîrîzâde Elif Efendi maddeleri
Baskı / nüsha
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama
Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: TDV İslâm Ansiklopedisi: Sa‘diyye, Sa‘deddin el-Cebâvî ve Hasîrîzâde Elif Efendi maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ I

İlişki / dönem açıklaması: Hilâfet ve Balkan irşad görevi

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

İstanbul'daki tahsili

İşkodra'da doğan Süleyman Âcizî Baba dinî ilimleri İstanbul'da tahsil etti. Sa‘diyye şeyhi Ebü'l-Vefâ eş-Şâmî'ye intisap ederek seyrüsülûkünü tamamladı ve irşad hilâfeti aldı. Kaynaklar onun daha sonra Balkan şehirlerini dolaştığını, Sa‘dî usulünü bölgenin şehir ve tekke çevrelerine taşıdığını bildirir.

Prizren âsitânesi

Prizren'e yerleşerek Bistriça nehri kıyısında bir tekke kurdu. Bu dergâh, kendisine nispet edilen Âciziyye kolunun Balkanlar'daki âsitânesi kabul edildi. Süleyman Âcizî Baba burada irşad hizmetini sürdürdü; 1150/1738'de vefat edince tekkenin hazîresine defnedildi. Yapı yalnız bir zikir merkezi değil, yolculara ve çevre halkına açık bir eğitim ve dayanışma mekânı olarak da işlev gördü.

Âciziyye'nin yayılması

Âciziyye, Sa‘diyye'den bütünüyle ayrı bir ana tarikat değil, Süleyman Âcizî Baba'nın irşad hattına nispet edilen bir koldur. Oğlu Şeyh Danyal'ın Yakova'daki hizmeti ve yetişen halifeler sayesinde Yakova, Tepedelen, Berat, Avlonya, Belgrad ve Niş gibi merkezlerde Sa‘dî tekkeleri oluştu. Bu yayılma, İstanbul'da alınan icâzetin Prizren merkezli bölgesel bir ağa dönüşmesini gösterir.

Tarihî yeri

Süleyman Âcizî Baba'nın önemi yalnız kendi adına bir kol nispet edilmesinden gelmez. Prizren âsitânesi üzerinden Sa‘diyye'nin Balkanlardaki kurumsal hafızasını biçimlendirmiş; aile, halife ve tekke bağlarını aynı merkezde birleştirmiştir. Hayatının ayrıntıları sınırlı olduğundan bilinmeyen doğum tarihi ve aile bilgileri tahminle tamamlanmamıştır.

COĞRAFÎ HAFIZASüleyman Âcizî Baba TekkesiMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMISa‘diyye (Cebâviyye)Yol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →
KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİEbü’l-Vefâ İbrâhim b. Yûsuf eş-ŞâmîHilâfet ve Balkan irşad görevi
Bu bağın kanıt fişi
İlişki kimliği
197
Yön
1109 → 950
Tür
Hoca-talebe
Hat / varyant
sadiyye
Eser / belge
TDV İslâm Ansiklopedisi: Sa‘diyye, Sa‘deddin el-Cebâvî ve Hasîrîzâde Elif Efendi maddeleri
Baskı / nüsha
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama
Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: TDV İslâm Ansiklopedisi: Sa‘diyye, Sa‘deddin el-Cebâvî ve Hasîrîzâde Elif Efendi maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ I

İlişki / dönem açıklaması: Hilâfet ve Balkan irşad görevi

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

AİLE / NESEPŞeyh Danyal ÂcizîBaba-oğul ve Yakova post aktarımı
Bu bağın kanıt fişi
İlişki kimliği
198
Yön
950 → 951
Tür
Aile ve nesep
Hat / varyant
sadiyye
Eser / belge
TDV İslâm Ansiklopedisi: Sa‘diyye, Sa‘deddin el-Cebâvî ve Hasîrîzâde Elif Efendi maddeleri
Baskı / nüsha
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih
Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama
Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: TDV İslâm Ansiklopedisi: Sa‘diyye, Sa‘deddin el-Cebâvî ve Hasîrîzâde Elif Efendi maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ I

İlişki / dönem açıklaması: Baba-oğul ve Yakova post aktarımı

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]TDV İslâm Ansiklopedisi: Sa‘diyye, Sa‘deddin el-Cebâvî ve Hasîrîzâde Elif Efendi maddeleri; Reşat Öngören, Tasavvuf; Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ I
Ortak kaynak kataloğunu aç →