Ara
Menü

Şeyh Selâmi Mustafa Efendi

Selâmî Mustafa Efendi, Eyüp Baba Haydar Dergâhı’nda irşad hizmeti yürütmüş; divanı ve Manzûme-i Mevlidiyye’si bulunan şair şeyhtir.

Vefat
1813
Unvan
Baba Haydar Dergâhı şeyhi, divan ve mevlid müellifi

Hayatı ve irşad çevresi

Selami Mustafa Efendi, tahsil-i kemalat edip, lstanbul'u teşriflerinden bir müd det sonra, ilm ü irfanları şüyû' bulunca Eyüp Sultan'da Baba Haydar Mahallesi'nde kain dergahın meşihatı kendilerine tevcih olunmuştur. 1 228/( 1 8 1 3 ) senesine kadar burada irş§.d-ı ibad ile meşgul olup, alem-i cemale intikal eylemiştir. Dergah-ı şerifin tevhid-hanesinde medfandur. Bir Divan-ı matbuu, bir de Manzfune-i Mevlidiyye'si vardır. Üsküdarlı Sela mi Ali Efendi ile mahlasda hem-nam olduklarından, eş'arından ba'zıları birbirine karıştırılmıştır. Şu na't-ı şerif Mustafa Efendi hazretlerinin olup, elsine-pira-yı za kirandır.

Bir muazzam p&lişilhsın ki kulundur cümle şah Kurb--ı " eıı edna" 235 'da tıaz' oldu seninçün tahı-gah Nüh-felek (tıe) hefı-zemin ancak sana bir bargah Emrine mahkumdur alem her SÖzÜn t1ahy-i ilah es-Salatu tıe's-Selam ey Hiidi-i rah-ı Huda Künıü ilsi yô. şefıa'l-müzııibiıı "işfa' lena" 236 Olalı ruhsUde pô.-yı pakine arş-ı berin Aşkın ile dem-be-dem cetılan ider ey şah-ı din Ratızan içün çalrışup dir her melek "Ya mii'minin Hcizihi cennatıı Adnin fe'dhuluhci hcilidin" 23 7 es-Salaıu tıe's-selam ey Hiidi-i rah-ı Huda Küııtü ilsi ya şefıa'l-müzııibın işfa' leııil 235. t__;;i İ ;.,.; ...,..

ıi ) "iki yay aralığı kadar veya daha kısa " 53. Necm Süresi, 9 (H) ... 236. "Ey günahkarların şefaatçisi! Ben isyankiirım, bize şefaat eyle. ( H) 237. işte Adn cennetleri, ebedi olarak kalmak için araya girin." (H)

Mahlas ortaklığı ve şiirlerinin aidiyeti

Sefîne'nin bu şeyhe ayırdığı satırların önemli bölümü bir aidiyet meselesine ayrılmıştır. “Selâmî” mahlası Üsküdarlı Selâmî Ali Efendi tarafından da kullanıldığı için, iki şeyhin şiirleri mecmualarda ve dilden dile aktarımda birbirine karışmıştır. Vassâf, zâkir meclislerinde okunan bir na't-ı şerîfi Selâmî Mustafa Efendi'ye nisbet ederek bu karışıklığın bir noktasını çözer.

Na'tın metni elimizdeki nüshada büyük ölçüde bozuktur; okunabilen kısmı her bendi kapatan salât ü selâm nakarâtıdır. Bendlerde “kābe kavseyn ev ednâ” makāmına ve cennet âyetine yapılan telmihler, na'tın klasik mi'râc-medih kalıbı içinde kurulduğunu gösterir. Şiirin zâkirlerin dilinde dolaşıyor olması ise metnin yazılı bir divan sayfasından ziyade meclis repertuvarında yaşadığına işaret eder.

COĞRAFÎ HAFIZAEyüp
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Eserleri ve metinleri

İlk 2 kayıt gösteriliyor

ESER / METİN

Selâmî mahlasının iki sahibi ve karışan şiirler

Vassâf, aynı mahlası taşıdıkları için Üsküdarlı Selâmî Ali Efendi ile bu şeyhin şiirlerinin birbirine karıştığını söyler ve zâkirlerin dilinde dolaşan bir na't-ı şerîfi Mustafa Efendi'ye nisbet eder.

Metni gösterMetni daralt

Sefîne, bu şeyhi anlatmaya bir aidiyet meselesiyle başlar: Selâmî Mustafa Efendi ile Üsküdarlı Selâmî Ali Efendi aynı mahlasla şiir söyledikleri için, kaynağın ifadesiyle “eş'ârından ba'zıları birbirine karıştırılmıştır”. Vassâf bu karışıklığın hiç değilse bir noktasını çözer ve zâkir meclislerinde okunan — metnin deyişiyle “elsine-pîrâ-yı zâkirân” olan — bir na't-ı şerîfin Mustafa Efendi'ye ait olduğunu açıkça belirtir.

Na'tın metni elimizdeki nüshada ağır tahribata uğramıştır. Sağlam okunabilen kısım, her bendi kapatan salât ü selâm nakarâtıdır: “es-Salâtü ve's-selâm ey hâdî-i râh-ı Hudâ”. Bendlerde “kābe kavseyn ev ednâ” makāmına ve cennet âyetine yapılan telmihler için metinde ayrıca dipnot düşülmüştür; bu da na'tın klasik mi'râc-medih çizgisinde kurulduğunu gösterir.

Çerçeve. Bu kayıt bir menkıbe değil, bir aidiyet tespitidir ve tekke şiirinin en yaygın problemlerinden birine işaret eder: mahlas, şairi tek başına ayırt etmeye yetmez; aynı mahlas farklı asırlarda ve farklı yollarda tekrar tekrar kullanılır. Vassâf'ın hükmü bir müellif beyanı olarak değerlidir, fakat kapsamı dardır — kaynak yalnız bu tek na't için karar vermekte, diğer şiirleri ayırmamaktadır. Hangi şiirin kime ait olduğunu kesinleştirmek, iki şeyhin divan nüshalarının karşılaştırılmasını gerektirir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.
TARİHÎ KAYIT

Eserleri ve metinleri

Üsküdarlı Sela­ mi Ali Efendi ile mahlasda hem-nam olduklarından, eş'arından ba'zıları birbirine karıştırılmıştır. Şu na't-ı şerif Mustafa Efendi hazretlerinin olup, elsine-pira-yı za­ kirandır. Bir muazzam p&lişilhsın ki kulundur cümle şah Kurb--ı " eıı edna" 235 'da tıaz' oldu seninçün tahı-gah Nüh-felek (tıe) hefı-zemin ancak sana bir bargah Emrine mahkumdur alem her SÖzÜn t1ahy-i ilah es-Salatu tıe's-Selam ey Hiidi-i rah-ı Huda Künıü ilsi yô. şefıa'l-müzııibiıı "işfa' lena" 236 Olalı ruhsUde pô.-yı pakine arş-ı berin Aşkın ile dem-be-dem cetılan ider ey şah-ı din Ratızan içün çalrışup dir her melek "Ya mii'minin Hcizihi cennatıı Adnin fe'dhuluhci hcilidin" 23 7 es-Salaıu tıe's-selam ey Hiidi-i rah-ı Huda Küııtü ilsi ya şefıa'l-müzııibın işfa' leııil 235. t__;;i İ ;.,.; ...,.. ıi ) "iki yay aralığı kadar veya daha kısa " 53.

Metni gösterMetni daralt

Üsküdarlı Sela­ mi Ali Efendi ile mahlasda hem-nam olduklarından, eş'arından ba'zıları birbirine karıştırılmıştır. Şu na't-ı şerif Mustafa Efendi hazretlerinin olup, elsine-pira-yı za­ kirandır. Bir muazzam p&lişilhsın ki kulundur cümle şah Kurb--ı " eıı edna" 235 'da tıaz' oldu seninçün tahı-gah Nüh-felek (tıe) hefı-zemin ancak sana bir bargah Emrine mahkumdur alem her SÖzÜn t1ahy-i ilah es-Salatu tıe's-Selam ey Hiidi-i rah-ı Huda Künıü ilsi yô. şefıa'l-müzııibiıı "işfa' lena" 236 Olalı ruhsUde pô.-yı pakine arş-ı berin Aşkın ile dem-be-dem cetılan ider ey şah-ı din Ratızan içün çalrışup dir her melek "Ya mii'minin Hcizihi cennatıı Adnin fe'dhuluhci hcilidin" 23 7 es-Salaıu tıe's-selam ey Hiidi-i rah-ı Huda Küııtü ilsi ya şefıa'l-müzııibın işfa' leııil 235. t__;;i İ ;.,.; ...,.. ıi ) "iki yay aralığı kadar veya daha kısa " 53.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 2.

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ
  2. [2]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 2
Ortak kaynak kataloğunu aç →