Ara
Menü

Mustafa Takî Sivasî

Mustafa Takî Sivasî (1873–1925), medrese âlimi, hâkimlik ve öğretmenlik görevlerinde bulunmuş Birinci Meclis Sivas mebusu; Mustafa Hâki Tokâdî’nin halifesi ve İhramcızâde’nin irşad halkasıdır.

Doğum
1873
Vefat
1925
Unvan
Sivaslı âlim, Birinci Meclis mebusu ve Nakşibendî-Hâlidî şeyhi
Temalar
ilim, siyaset, Sivas, irşad

Tahsil ve memuriyet

1289/1873’te Sivas’ta doğdu. İbtidâî ve rüşdiye öğreniminden sonra medreseden icâzet aldı; Arapça ve Farsça öğrendi. Fıkıh, kelâm, ferâiz, siyer ve hadis alanlarında yetişti. 1887’den itibaren adliye teşkilâtında, daha sonra Sivas Sultanîsi ve Dârülhilâfe’de öğretmenlik yaptı.

Birinci Meclis

1920’de Sivas milletvekili olarak Birinci Büyük Millet Meclisi’ne katıldı. Şer‘iyye, Evkaf, Adalet, İrşad, Anayasa ve Millî Eğitim komisyonlarında çalıştı; Ankara Fetvası’nı “Sivas mebusu, ulemâdan Mustafa Takî” imzasıyla destekledi. Mecliste çok sayıda konuşma yaptı ve kanun teklifleri sundu.

Tasavvuf terbiyesi

Mânevî eğitimini Tokatlı Mustafa Hâki Efendi’den aldı ve şeyhinin 1920’deki vefatından önce hilâfet aldı. İhramcızâde İsmail Hakkı, Mustafa Hâki çevresinde pîrdaşıydı; Hâki’nin ardından Takî Efendi’nin hizmetinde bulundu. Bu bağlantı, Hacı Ahmed Niksârî hattıyla aynı doğrusal zincir sayılmamalıdır.

Eserleri ve vefatı

Târîh-i Nûr-i Muhammedî, Kırk Hadis ve dinî-sosyal meselelere dair makaleleri başlıca yazılı mirasıdır. 1923 sonrasında yeniden öğretmenliğe döndü; 1 Ağustos 1925’te Gürün’de vefat ederek Sivas’a defnedildi. Kaynaklarda 1924 kaydı da bulunduğu için ihtilaf biyografi notlarında korunur.

Kırk halkanın tamamı
COĞRAFÎ HAFIZASivas
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç7 doğrudan bağlantıAğda gör →
YOL ATLASISilsiledeki yerini açÖnceki ve sonraki halkalarla birlikte

Eserleri ve metinleri

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Târîh-i Nûr-i Muhammedî

Mustafa Takî’nin bu eseri, halifesi İhramcızâde İsmail Hakkı tarafından nazma çekilerek 175 beyitlik Yâre Yâdigâr adlı mevlide dönüştürülmüştür.

Metni gösterMetni daralt

Mustafa Takî’nin Târîh-i Nûr-i Muhammedî adlı bir eseri vardır. Halifesi İhramcızâde İsmail Hakkı’nın kaleme aldığı tek eser olan Yâre Yâdigâr isimli mevlid, şeyhinin bu eserinin nazma çekilmiş biçimidir ve 175 beyitten meydana gelir.

Nazma çekilen metne ayrıca “Muhammed” redifli sekiz beyitlik Türkçe bir kaside ile sekiz beyitlik Arapça bir na‘t eklenmiştir. Böylece Mustafa Takî’nin mensur eseri, halifesi eliyle mevlid geleneğinin içine taşınmış olur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
MENKIBE · GELENEK İÇİ

Gelenek içi anlatı

1. “Düello Meselesinin Taşradaki İn’ikâsâtı”, yıl: 1327, cilt: 6, sayı: 145, ss. 236237. 2. “Rusya’da Tazyîk-i İslâm’a Lüzum Gösterenler”, yıl: 1327, cilt: 6, sayı: 156, ss. 412-413. 3. “İslâmîyet’te Cihad”, yıl: 1327, cilt: 7, sayı: 172, ss. 244-246. 4. “Mubâhesât: İ’dâd-ı Kuvvet”, yıl: 1327, cilt: 7, sayı: 172, ss. 256-257. 5. “Mücâhidlerimize Yapılan Haksızlığa Reddiye”, yıl: 1327, cilt: 7 , sayı: 172, ss. 244-246. 6.…

Metni gösterMetni daralt

1. “Düello Meselesinin Taşradaki İn’ikâsâtı”, yıl: 1327, cilt: 6, sayı: 145, ss. 236237. 2. “Rusya’da Tazyîk-i İslâm’a Lüzum Gösterenler”, yıl: 1327, cilt: 6, sayı: 156, ss. 412-413. 3. “İslâmîyet’te Cihad”, yıl: 1327, cilt: 7, sayı: 172, ss. 244-246. 4. “Mubâhesât: İ’dâd-ı Kuvvet”, yıl: 1327, cilt: 7, sayı: 172, ss. 256-257. 5. “Mücâhidlerimize Yapılan Haksızlığa Reddiye”, yıl: 1327, cilt: 7 , sayı: 172, ss. 244-246. 6. “Açık Mektub”, yıl: 1327, cilt: 7, sayı: 180, s. 379. 1257 Mustafa Takî Efendinin burada zikredilen kitap ve makaleleri için bk. Ağırman, agm, ss. 65-68; Çınar, “Milli Mücadelenin ve İlk Meclisin Manevî Mimarlarından Sivaslı Bir Âlim: Mustafa Takî Efendi”, ss. 174-182. 1258 Söz konusu eserde nakledilen hadislerin metinleri ve açıklamaları için bk. Ağırman, agm, ss. 70-86; Ağırman, Sivas Mebusu Mustafa Takî Efendi, ss. 65-126; Fatih Çınar, “İslâm’ın Sosyal Boyutunu İfade etmesi Açısından Mustafa Takî Efendinin Kırk Hadis İsimli Eseri ve Değerlendirilmesi”, Somuncu Baba, 2007, sayı: 78, ss. 58-61. 7. “Mebus Nasıl Olmalı”, yıl: 1327, cilt: 7, sayı: 182, ss. 412-415.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Altın Silsile’den Altın Halkalar.

Kavram dünyası

İlk 2 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Kavram haritası

ilim, siyaset, Sivas, irşad

Metni gösterMetni daralt

ilim, siyaset, Sivas, irşad

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

1920’de Mustafa Hâkî’nin yerine geçiş

Mustafa Hâkî Tokadî’nin 1920’de vefatı üzerine yerine geçmiş; İhramcızâde İsmail Hakkı sülûkünü onun yanında tamamlayarak hilâfeti ondan almıştır.

Metni gösterMetni daralt

Nakşibendî-Hâlidî şeyhi Mustafa Hâkî Tokadî’nin 1920’de vefatı üzerine yerine Sivaslı Mustafa Takî geçmiştir. Tokat’ta Mustafa Hâkî’ye mürid olan İsmail Hakkı, şeyhinin vefatından sonra sülûkünü Mustafa Takî’nin yanında tamamlamış ve hilâfeti ondan almıştır.

Bu halka, silsilede de aynı sırayla görünür: İsmail Hakkı’nın tarikat silsilesi Mustafa Takî Sivasî ve Mustafa Hâkî Tokadî vasıtasıyla Nakşibendî-Hâlidiyye’nin kurucusu Hâlid el-Bağdâdî’ye ulaşır. Mustafa Takî böylece Hâlidî kolun Sivas’taki aktarım halkasında durur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİMustafa Hâki TokâdîMustafa Takî Sivasî, Mustafa Hâki Tokâdî’den hilâfet aldı.HOCASI / ŞEYHİİhramcızâde İsmail Hakkı ToprakŞeyhi Mustafa Hâkî’nin 1920’de vefatı üzerine yerine geçen Mustafa Takî’nin yanında sülûkünü tamamlayıp hilâfet almıştır. Mustafa Takî’nin Târîh-i Nûr-i Muhammedî adlı eserini nazma çekerek Yâre Yâdigâr adlı mevlidi meydana getirmiştir.HOCASI / ŞEYHİİhramcızâde İsmail Hakkı ToprakŞeyhi Mustafa Hâkî’nin 1920’de vefatı üzerine yerine geçen Mustafa Takî’nin yanında sülûkünü tamamlayıp hilâfet almıştır. Mustafa Takî’nin Târîh-i Nûr-i Muhammedî adlı eserini nazma çekerek Yâre Yâdigâr adlı mevlidi meydana getirmiştir.TALEBESİ / HALİFESİİhramcızâde İsmail Hakkı ToprakMustafa Hâki’nin vefatından sonra İhramcızâde, pîrdaşı Mustafa Takî’nin hizmetini sürdürdü.TALEBESİ / HALİFESİİhramcızâde İsmail Hakkı Toprakİsmail Hakkı, şeyhi Mustafa Hâkî’nin vefatından sonra sülûkünü Mustafa Takî’nin yanında tamamlayıp hilâfeti ondan almıştır. Mustafa Takî’nin Târîh-i Nûr-i Muhammedî adlı eserini de nazma çekerek Yâre Yâdigâr adlı mevlidi meydana getirmiştir.TALEBESİ / HALİFESİMustafa Hâki TokâdîMustafa Takî, Mustafa Hâkî Tokadî’nin 1920’deki vefatı üzerine yerine geçmiştir; silsile Mustafa Takî’den Mustafa Hâkî Tokadî’ye, ondan da Hâlid el-Bağdâdî’ye doğru ilerler.TALEBESİ / HALİFESİİhramcızâde İsmail Hakkı Toprakİsmail Hakkı, şeyhi Mustafa Hâkî’nin vefatından sonra sülûkünü Mustafa Takî’nin yanında tamamlayıp hilâfeti ondan almıştır. Mustafa Takî’nin Târîh-i Nûr-i Muhammedî adlı eserini de nazma çekerek Yâre Yâdigâr adlı mevlidi meydana getirmiştir.

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Altın Silsile’den Altın Halkalar
  2. [2]Altın Silsile’den Altın Halkalar, Hâlidî-Mekkî kolu biyografileri ve silsile açıklamaları
Ortak kaynak kataloğunu aç →

Önceki ve sonraki halka