HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Sivas’ta doğumu ve tahsili
Nüfus kaydına göre 1880’de Sivas’ta doğdu; askerlik belgesindeki 1873 tarihi kaynak ihtilafıdır. Rüşdiyeyi bitirdikten sonra Şifâiyye Medresesi’nde dinî ilimler okudu ve adliyede çalışmaya başladı. Garîbullah lakabını tevazu ifadesi olarak kullandı.
Rifâî başlangıcı ve Hâlidî terbiyesi
İlk tasavvuf dersini Rifâî şeyhi Abdullah Hâşim Efendi’den aldı. Daha sonra Tokat’ta Mustafa Hâki’ye intisap etti. Hâki Efendi hilâfeti teklif ettiğinde görevin önce kendisinden kıdemli Mustafa Takî’ye verilmesini istedi; Takî’nin vefatına kadar onun hizmetini sürdürdü.
İki irşad bağının birleşmesi
Mustafa Takî’den gelen ana terbiye hattının yanında, Şiranlı Mustafa’nın halifesi Hacı Ahmed Niksârî de kendi müridlerinin irşadını yazılı icâzetle İhramcızâde’ye devretti. Dolayısıyla atlas bu ilişkiyi tek sıra halinde değil, Sivas’ta birleşen iki kol şeklinde göstermelidir.
Hizmet ağı
Memuriyetten 1931’de ayrıldı. Sivas Ulucamii’nin onarımı, İmam Hatip Lisesi, çeşitli camiler, köprüler, çeşmeler ve köy su hatlarında öncü oldu. 1938’de bir su hattı keşfi sırasında yapılan şikâyet üzerine müridleriyle tutuklandı; yargılama sonunda beraat etti. Sohbet ve hizmetlerini daha sonra Çitilin Hanı’ndaki dükkân çevresinde sürdürdü.
Eserleri, vefatı ve halefi
Yâre Yâdigâr, Mustafa Takî’nin mevlid metninin manzum ifadesidir; “Katre” şiiri diğer önemli metnidir. 2 Ağustos 1969’da vefat edip Sivas Ulucamii hazîresine defnedildi. İrşad ve hizmet çizgisi Darendeli Osman Hulûsi Ateş tarafından sürdürüldü.
Tahsili ve memuriyet yılları
Eğitimine, babasının adliye başkâtipliğine tayin edildiği Sivas Zara’da başladı. On yaşında ailesiyle Sivas’a döndükten sonra tahsilini Çifte Minareli Medrese’de sürdürdü, ardından askerî rüşdiyeye girdi; buradaki arkadaşları arasında İsmet Bey (İnönü) de vardı. Dedesi İhramcızâde Mehmed Efendi onun subay olmasını arzu ettiğinden askerî rüşdiyeyi bitirince İstanbul’a gitmek istediyse de annesi buna rıza göstermedi. Tahsilini Şifâiye Medresesi’nde tamamladı.
Sivas Adliyesi’nde mülâzım olarak göreve başladı. Askerliğini yaptıktan sonra bir süre Tokat’ta Düyûn-ı Umûmiyye ve Müskirat memurluğunda çalıştı; görevini 1908 yılında Sivas Düyûn-ı Umûmiyye memurluğuna nakletti. 1928’de Düyûn-ı Umûmiyye müesseseleri kapanınca Sivas İnhisar Dairesi’ne geçti. Zara-Çarhı tuzlasına bağlı Cedid tuzlasında görev yapmakta iken 1931 yılında kendi isteğiyle emekliye ayrıldı.
Hayır hizmetleri
Sivas Ulucamii’nin tamiri; Sofu Yûsuf, Serçeli ve Dikimevi camilerinin inşası; çeşitli köprü, sebil ve çeşmelerin yapımı ile Sivas İmam-Hatip Okulu’nun yapımı ve onarımı gibi hayır hizmetlerine öncülük etti.