Muk‘ad Hızır Dede

Mihalıç’tan Bursa’ya

Hızır Dede, Bursa civarındaki Mihalıç tarafında koyun çobanlığı yaparak geçimini sağlarken ayaklarında ağır bir rahatsızlık meydana geldi. Yürüme güçlüğü sebebiyle “Muk‘ad” lakabıyla tanındı. Bursa’ya gelerek Ulucami’nin eski minaresi yakınında ikamet etti; riyâzet, mücâhede ve ibadetle meşgul oldu.

Hacı Bayrâm-ı Velî ile bağı

Hacı Bayrâm-ı Velî’nin halifeleri arasında anılır. İntisabının Bursa’ya gelişinden önce mi sonra mı gerçekleştiği eski kaynaklarda kesinleştirilememiştir. Hacı Bayrâm’ın Emir Sultan’ı ziyaret amacıyla Bursa’ya gelişi, ikisi arasındaki temasın muhtemel bağlamı olarak aktarılır.

Üftâde’nin terbiyesi

Muk‘ad Hızır Dede’nin tarihî öneminin başında Üftâde’nin ilk mürşidi olması gelir. Üftâde’nin genç yaşta onun hizmetine girdiği, Bayramî âdâb ve erkânını yanında öğrendiği ve yaklaşık sekiz yıl süren bu terbiyenin Hızır Dede’nin vefatına kadar devam ettiği kaydedilir. Bu bağ daha sonra Aziz Mahmud Hüdâyî’ye uzanan Celvetî irşad zincirinin erken Bursa halkasını oluşturur.

Vefatı ve kabri

Eski Sefîne aktarımındaki 910/1504 tarihi başka kaynaklarla uyuşmaz. Üftâde’nin hizmet süresini veren kayıtlar ve sonraki araştırmalar Hızır Dede’nin 918/1512’de vefat ettiğini gösterir. Bursa’da Pınarbaşı Kabristanı’nın üst tarafındaki Üçkuzular mevkiine defnedildi. Kabri tarih boyunca ziyaret edilen Bursa tasavvuf mekânlarından biri oldu.

Kaynakların sınırı

Eski sayfada Hızır Dede biyografisinin ardından başlayan Akşemseddin, Hamzaviyye ve Bayramiyye kollarına dair genel bölüm bu kişi dosyasından çıkarılmıştır. Bunlar onun şahsî biyografisi değil, kaynaktaki sonraki bölümün başlangıcıdır.