Şeyh Muhammed Süreyyâ Efendi

Hayatı ve irşad çevresi

ŞEYH MUHAMMED SÜREYYA EFENDİ

Haşimi Emir Osman Efendi sülalesinden olup, elyevm Kasımpaşa'da Kulaksız'da Haşimi-i müşarünileyhin dergahı şeyhidir. Haşimi hazretlerinin seyyidü'n-neseb ol masına göre, mumaileyhin de şeref-i siyadete mazhariyyeti tabiidir. Pederi, mülga Bahriyye Nezareti keçebesinden İhsan Bey; validesi, sülale-i Haşi miyye'den olup, meşihat, büyük pederi mezkGr dergah şeyhi Hamdi Efendi'nin erkek evladı olmaması hasebiyle, kerimesi olan hanımın oğlu Muhammed Süreyya_ Efen- di'ye teveccüh etmiştir.

Süreyya Efendi'nin İhsan Müeyyed isminde bir biraderi var dır ki, Kasımpaşa'da, namına nisbetle bir ecza-hanenin sahibidir. Muhammed Süreyya Efendi, tahminen 1 289/( 1872) tarihinde Kasımpaşa'da ka dem-zen-i alem-i şuhud olmuştur. lbtidai ve Rüşdi tahsilden sonra Daire-i Bahriy ye'ye intisab ile, sinin-i medide Şı1ra-yı Bahriyye'de silk-i kitabette bulunmuştur.

O dergah esasen Bayramiyye-i Hamzaviyye'den iken, nasılsa Kadiri ayini icra olunageldiğinden Muhammed Süreyya Efendi, Kasımpaşalı Şeyh Hafız Muhammed Efendi'den, tarik-ı Kadiri'den müstahlef olmuştur ki, zakirbaşı ve Başmak Dergahı şeyhi Cemal Efendi ile pir-daştır. Meşihat makamını işgali yirmi seneyi mütecavizdir. Çarşamba günleri icra-yı ayin-i tarikat-ı Kadiriyye olunur. Muhammed Süreyya Efendi'ye, peder-i valide tara fından Bektaşilik neş'esi sari olup, tarikı feyz-i refik-ı Kadiri-i Muhammedi'yi teca vüzle Karaağaç'ta Bektaşi Hüseyin Baba'ya da intisab etmiştir.

Pederi ise, Çaylıca'da ki Nur Baba'ya müntesib idi. Maa't-teessüf mahrum-ı feyz-i hakikat olup, halinde, kı yafetinde Bektaşilik neş'esinin galib olduğu ru-nümadır. lnkılab-ı ahirde Bahriyye Dairesi'nde kadro harici edilip, tekaüde sevk olunmak la te'miı:ı-i maişet derdiyle Kasımpaşa'da bakkallık, tütüncülük ile bir müddet dem güzar olarak Tophane Fabrikası'nda yevmiyye ile katiblik ediyormuş.

Musikiden, Şeyh Cemal Efendi'den behre-yab olup, bi'l-ahare saza merak edip, Kanuni Arap Muhammed Ali Efendi'den taallüm ile, cura isminde aşık sazını kendi kendine çalmaya ve tanbı1rla meşgı1l olduktan sonra, rebab namıyla Hindistan cevizi kabuğundan i'mal eylediği bir çalgıyı ilerletmiş ve kemale getirmiştir. Mükerreren din ledim; hakikaten gönülleri cezbeye getirecek derecede müessir ve muhrik bir sazdır. 1329/( 1 91 1 ) senesinde ceddinin Divançe' sini tab' ve neşre muvaffak olmuştur.

Kendinin de tabiat-ı şi'riyye(si) vardır: Akar hftn-abe-i eşk-i nedamet d"ıdeden bi'llô.h Zelilim ahkarnn hô.lim yamandır akıbet eyvilh Meded sensin benim ahval-i me'yftsiineme iigilh Bu istişfiiı zikr eyler mürüvvet beklerim her gilh Garık-ı bahr-ı isyiiııım dahllek yii Rasftla'llô.h Şifii-cftyiine geldim babına red itme ya Muhtar Benim ası vü mücrim bir kulun kim hasir ü blmiir Aman yii Fahr-ı alem feyzinin muhtiicıyım her-bar Yüzüm yok lutfunun tahsiline rüsvalıgım der-kiir Garlk-ı bahr-ı isyiiııım dahllek ya Rasftla' llô.h ( Hamzaviler) 549 Ceııab-ı Hlllıku'l-lllem buyurdu şllnına "fe.,.fak"372 Aııınçün halk olunmuştur zemin ü iisuıru1n efliık Kapaııd.ım dergeh-i lutf u atiina gözlerim nem-ııilk Sirişk-efşlin olup söyler Süreyya sinesi sad-çô.k Garik-ı bahr-ı isyanım dııhılek ya RasUla'llah * * * Gönlümde o sitretle ki bir aşk-ı Ali var Kalbimde Ali aşkına meyl-i ezeli var Bir cezbe ki ulviyyet-i sevda ile mergUb RUhun aıu takctise şedid bir emeli var Bir safvet ü behcetle fuyü.zat-ı Ali' den RUhumda benim nitr-ı tecella-yı celı var Envar-ı Muhammed ki tecelli ide dilde Dilden dile bir feyz-i temiidi- i veli var Vakf-ı dil idüp beste-i aşk ol ki Süreyya Bağ-ı emelin gonca-i nev-reste güli var * * * Aşk ehU nüsha-i kübra-yı aşkı bilmeli Bi-hurfıf u lafz u savı ma'na-yı aşkı bilmeli Bilmeli adem' deki sevda-yı aşkı bilmeli Meşrık-ı nur-ı Huda kllla-yı aşkı bilmeli Sırr- ı mir' atı bilüp Leyla-yı aşkı bilmeli Sırr-ı emr-i "Üscüd.u" yu373 bilmeli adem olan Mazhar-ı lutf-ı Huda olmaz tereddüdde kalan Durma ey aşık uyan bu hain gafletdeıı uyan Hô.k-ı rah-ı Musıafa'ya bl-muhiiba baş koyan Terk-i ağyar itmeli Mevla-yı aşkı bilmeli 372.

"Şen.oJmjlyd_ıf!. _S!!n 9lı,n,aııayd_ın_ii\e.m\! yaratmazdım." e l Ac luni, Keşfü'l-Hafa, c.ll. s. 1 64. (Hl - 373. (.r-4! \IJ ı _, r'l ı _,ı 4S'.:s')WJ L:.li.>!J ) Yine bir zaman, meleklere "Adem'e secde edin." de mişti; Şun4rı.üeriı;ı tbljs h\\!ii 011f<:r.Aqen_ı s_ecde ettiler. " 2. Bakara suresi, 34 ve çeşitli ayet.. ler. (J ı_,ı_, ı_, ı_, 1_,..s' ) iri.:..ı.U I l+ıl 4) "Ey iman edenler, ruku edin, secde edin, Rab bini ibadet edin." ZZ. Hac Suresi, 77. (1-i)