Muhammed Şerîf Hüseynî

Âlim Şeyh'in halifesi

Muhammed Şerîf el-Hüseynî el-Alevî, Yesevî şeyhi ve Lemehât müellifi Âlim Şeyh'in halifelerindendir. Yeseviyye'nin yanı sıra Nakşibendiyye'den de icazet aldığı kaydedilir. Bu çift nispet, XVII. yüzyıl Mâverâünnehir'inde tarikat çevrelerinin birbirinden bütünüyle kopuk olmadığını gösterir. 1109/1697'de vefat etmiştir.

Hüccetü'z-zâkirîn

Farsça kaleme aldığı Hüccetü'z-zâkirîn li-reddi'l-münkirîn, cehrî zikrin meşruiyetini âyet, hadis, Hanefî kaynakları ve sûfî uygulamaları üzerinden savunur. Eser yalnız bir polemik metni değildir; Yesevîlik başta olmak üzere Orta Asya tarikatlarının birbirleriyle ve devlet yöneticileriyle ilişkileri, zikir, sohbet, halvet ve riyâzet uygulamaları hakkında da geniş bilgi verir.

Tabakat ve silsile hafızası

Eserin önemli bir bölümü önceki Yesevî şeyhlerinin hayatları, menkıbeleri ve silsilelerine ayrılmıştır. Bu malzeme, erken şahsiyetlerin çağdaş belgesi değil XVII. yüzyılda yazıya geçirilmiş tarikat hafızası olarak kullanılmalıdır. Sayfalardaki tarihî bilgi ile gelenek içi anlatı bu nedenle ayrı başlıklarda değerlendirilir.

Şiir ve devam halkası

Hikmet tarzında Türkçe şiirler yazan Kul Şerîf ile aynı kişi olabileceği ileri sürülmüştür; bu özdeşlik kesin hüküm olarak sunulamaz. Kendisinden sonra irşad hattı Fethullah Azîzân ve Lutfullah Azîzân üzerinden Şeyh Hudâydâd Buhârî'ye ulaşmıştır.