Muhammed Fazlî Efendi

Ailesi ve ilk terbiyesi

İstanbul'da yaklaşık 1824'te doğdu. Babası Şeyh Muhammed Derviş, dedesi Hacı Ömer, büyük dedesi ise Kâşgarî Abdullah Efendi'nin halifesi Şeyh Hüseyin'di. Aile, Sarrâc İshak Dergâhı'nda hatm-i hâcegân icra eden Nakşibendî bir çevreye mensuptu. Fazlî Efendi ilk tasavvuf terbiyesini babasından aldı.

İcâzetleri ve irşadı

Şeyh Nûrî Efendi'ye intisap ederek seyrüsülûkunu tamamladı ve hilâfet aldı. Kaynak onu Rifâî irşad yolunun rehberi olarak anar; ayrıca Şâbâniyye'den de icâzeti bulunduğunu belirtir. Çoklu icâzetleri birbirine indirgenmeden korunmuştur.

Dergâh ve sohbet çevresi

1266/1850'de düzenli tarikat âyinleri ve irşad faaliyetine başladı. Zarif konuşması ve sohbetindeki tesir sebebiyle meclislerine devlet adamları, şeyhler ve farklı çevrelerden ziyaretçiler katıldı. Yaklaşık elli yıl irşadla meşgul oldu. Ömrünün sonlarında depremde dergâhın yıkılmasıyla bu büyük sohbet halkası dağıldı.

Eseri ve ailesi

Vahdet-i vücûd üzerine yazdığı, basılmamış bir eseri olduğu kaydedilir. Muhammed Ferîd, Vahdî ve Ferdî adlı üç oğlu vardı.

Vefatı

12 Muharrem 1316, 1 Haziran 1898'de yetmiş dört yaşında vefat etti. Cenaze namazı Bâyezid Camii'nde kalabalık bir cemaatle kılındı. Senîh Efendi ve Kâzım Paşa vefatına tarih manzumeleri yazdı.