ŞAHSİYET DOSYASI

Kirmastızâde Hüsrev Efendi

Kirmastızâde Hüsrev Efendi (ö. 967/1559-60), İznik'te yetişmiş; Rumeli şehirlerinde kadılık yapmış ve Sadru'ş-Şerîa üzerine hâşiye yazmış âlimdir.

Vefat: 1560
Unvan: Kadı, müderris ve Sadru'ş-Şerîa hâşiyesi müellifi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

İznik ve Kirmastı ailesi

İznik'te, Osmanlı ilmiye geleneğinde tanınan Kirmastı ailesinde doğdu. Taşköprîzâde, Merhaba Efendi, İshak Çelebi ve Sa‘dî Efendi çevrelerinde tahsil gördü.

Müderrislik ve kadılık

Kirmastı Medresesi'nde vakıf şartına göre müderrislik yaptıktan sonra kadılığa geçti. Selânik, Filibe, Yenişehir, Sofya, Üsküp ve yaklaşık 960/1553'te Galata'da görev yaptı.

Eserleri

Sadru'ş-Şerîa üzerine bir hâşiye ve farklı ilimlere dair risaleler yazdığı belirtilir. Adı verilmeyen risaleler ayrı eser gibi çoğaltılmamıştır.

Vefatı

967/1559-60'ta vefat etti. Kaynağın övgü sıfatları, resmî görev ve eser kayıtlarından ayrı değerlendirilmiştir.

Eğitim ve irşad çevresi

Kaynak kaydında eğitim ve tasavvuf çevresi Hacıhasanzâde Medresesi, Ali Paşa Medresesi ve İznik Orhan Gazi Medresesi duraklarıyla görünür hâle gelir. Adı geçen başlıca bağlar İshak Çelebi (hocası), Merhabâ Çelebi (hocası) ve Taşköprîzâde Ahmed Efendi (hocası) şeklindedir.

Görev ve hareket çizgisi

Kayıtlarda öne çıkan duraklar 1553 dolaylarında Galata (kadı), Kirmasti Medresesi (müderris), Selanik (kadı), Filibe (kadı) ve Yenişehir (kadı) olarak sıralanır. Bu seçki bütün tayinleri değil, hayat çizgisini görünür kılan başlıca durakları gösterir.

Eserleri

Kayıtta kendisine nispet edilen eserler arasında Ḥāşiye ʿalā Şerḥi'l-Viḳāye yer alır.

COĞRAFÎ HAFIZA8 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi8 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Hoca, talebe ve irşad bağı

İshak Çelebi (hocası), Merhabâ Çelebi (hocası) ve Taşköprîzâde Ahmed Efendi (hocası).

Metni gösterMetni daralt

İshak Çelebi (hocası), Merhabâ Çelebi (hocası) ve Taşköprîzâde Ahmed Efendi (hocası).

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: İSAM Ulema Veritabanı.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Sadru'ş-Şerîa hâşiyesi

Kirmastızâde'nin açıkça adlandırılan başlıca eseri.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak ayrıca çeşitli risaleleri bulunduğunu söyler; başlık vermediği için bibliyografya tahminle genişletilmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 276-285.

TARİHÎ KAYIT

Eser kaydı

Ḥāşiye ʿalā Şerḥi'l-Viḳāye.

Metni gösterMetni daralt

Ḥāşiye ʿalā Şerḥi'l-Viḳāye.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: İSAM Ulema Veritabanı.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Kirmastî nisbesi: dedesinin gölgesinde anılmak

Baba tarafından dedesi Yûsuf Kirmastî Efendi'dir; eser listelerinde kendi adıyla değil, doğrudan “Kirmastî'nin torunlarından” diye kaydedilmiştir.

Metni gösterMetni daralt

Baba tarafından dedesi, XV. yüzyılın tanınmış Osmanlı fakihlerinden Yûsuf Kirmastî Efendi'dir; «Kirmastızâde» nisbesi buradan gelir.

Bu bağın gücünü, kendisini kaydeden bibliyografik listeler gösterir: Şerhu'l-Vikāye üzerine ta'lik yazanlar sıralanırken o, kendi künyesiyle değil «mevlâ Hüsrev, bu zat Kirmastî'nin torunlarındandır, 967 yılında ölmüştür» cümlesiyle tanıtılır. Yani bir asır sonra bile kimliği dedesinin adına asılıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

İznik'ten Hacıhasanzâde Medresesi'ne

İznik doğumludur; İznik Orhan Gazi Medresesi'nde, İstanbul'da Ali Paşa Medresesi'nde ve 933/1526-27'de Hacıhasanzâde Medresesi'nde okudu, Sâdî Çelebi'den mülâzemet aldı.

Metni gösterMetni daralt

İznik'te doğdu ve tahsiline memleketinde, İznik Orhan Gazi Medresesi'nde başladı; burada İshak Çelebi'nin talebesi oldu.

Ardından İstanbul'a geçerek Ali Paşa Medresesi'nde Merhabâ Çelebi'den, 933/1526-27'de de Hacıhasanzâde Medresesi'nde Taşköprîzâde Ahmed Efendi'den okudu. İlmiye yoluna girişini sağlayan mülâzemeti Sâdî Çelebi'den aldı.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Beş Rumeli kadılığından Galata'ya

İstanbul'da yirmi beş akçeli Kirmasti Medresesi müderrisliğinden sonra Selanik, Filibe, Yenişehir, Sofya ve Üsküp kadılıklarında bulundu; 960/1553'te iki yüz elli akçe ile Galata kadısı oldu.

Metni gösterMetni daralt

Meslek hayatına İstanbul'da yirmi beş akçe ile Kirmasti Medresesi müderrisi olarak başladı; medresenin adı da nisbesiyle aynıdır.

Ardından uzun bir Rumeli kadılığı hattı gelir: Selanik, Filibe, Yenişehir, Sofya ve Üsküp. Bu basamakların sonunda 960/1553'te iki yüz elli akçe yevmiye ile Galata kadılığına getirildi; kariyerinin en yüksek noktası budur. 967/1559-60'ta vefat etti.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİTaşköprizâde Ahmed EfendiKirmastızâde Hüsrev Efendi, Taşköprizâde Ahmed Efendi ile hoca–talebe ilişkisi içinde kaydedilmiştir.

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 1332
Yön: 1465 → 1384
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Eser / belge: İSAM Ulema Veritabanı
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Sayfa: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Kaynak var; tekil konum doğrulanmadı

Kaynakta aktarılan künye: İSAM Ulema Veritabanı

İlişki / dönem açıklaması: Kirmastızâde Hüsrev Efendi, Taşköprizâde Ahmed Efendi ile hoca–talebe ilişkisi içinde kaydedilmiştir.

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeKirmasti MedresesiYirmi beş akçe ile müderrisliğini yaptığı medrese; nisbesiyle aynı adı taşır. İlişkili kişi dosyası Kirmastızâde Hüsrev Efendi : Kirmastızâde Hüsrev Efendi (ö. 967/1559-60), İznik'te yetişmiş; Rumeli şehirlerinde kadılık yapmış ve Sadru'ş-Şerîa üzerine hâşiye yazmış âlimdir.İznik · Türkiyeİznik Orhan Gazi MedresesiDoğduğu şehirde, İshak Çelebi'den ders aldığı medrese. İlişkili kişi dosyası Kirmastızâde Hüsrev Efendi : Kirmastızâde Hüsrev Efendi (ö. 967/1559-60), İznik'te yetişmiş; Rumeli şehirlerinde kadılık yapmış ve Sadru'ş-Şerîa üzerine hâşiye yazmış âlimdir.İznik · TürkiyeİznikDoğum yeri; tahsilinin ilk basamağı da buradadır. İlişkili kişi dosyası Kirmastızâde Hüsrev Efendi : Kirmastızâde Hüsrev Efendi (ö. 967/1559-60), İznik'te yetişmiş; Rumeli şehirlerinde kadılık yapmış ve Sadru'ş-Şerîa üzerine hâşiye yazmış âlimdir.İznik · TürkiyeİznikFenârî ilk öğrenimini babasının yanında tamamladıktan sonra İznik'te Alâeddin Ali Esved'in derslerine devam etti. Hocasıyla arasında geçen ilmî bir tartışma üzerine buradan ayrılıp Amasya'ya gitti. İlişkili kişi dosyası Molla Şemseddin Fenârî : Molla Şemseddin Fenârî, 1350'de doğan ve 1431'de Bursa'da vefat eden Osmanlı âlimidir. Rifâiyye'den hırka giymiş; Zeyniyye, Ekberiyye ve başka tasavvuf çevreleriyle de ilişki kurmuştur.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 276-285
[2]İSAM Ulema Veritabanı
[3]Kişi dosyasının kaynakları — Kirmastızâde Hüsrev Efendi
[4]Kişi dosyasındaki coğrafya kaydı

Ortak kaynak kataloğunu aç →