Ara
Menü

Şeyh İbrahimcan Akkorganî

Fergana'nın Akkorgan köyünde doğan İbrahimcan Akkorganî, Abdülvahid Sayramî ve Abdullah Kârî yanında yetişti; Sovyet ve bağımsızlık dönemlerinde sohbet, hizmet ve el emeğini birleştirdi.

Doğum
1937
Vefat
2009
Unvan
Fergana merkezli Hüseyniyye mürşidi; marangoz, imam ve sohbet ehli

Aile ve doğum

10 Mart 1937'de Özbekistan'ın Fergana vilayetindeki Buvayda-Akkorgan çevresinde doğdu. Babası Muhammedkul Corobay marangozdu; İbrahimcan da uzun yıllar beşik, kapı ve pencere yaparak geçimini sağladı.

Dinî eğitim

İlk derslerini babasından aldı; Bahrin köyünde Yûsuf Hoca Kârî'den okudu. Taşkent'teki Hasti İmam ve Buhara'daki Mir Arap medreselerinde eğitim gördü. Kütüphane ve eski kitap tamiriyle meşgul olması, Farsça ve klasik metin bilgisini geliştirdi.

İki şeyhin hizmeti

1959'dan itibaren Abdülvahid Sayramî ve Abdullah Kârî'nin hizmetinde bulundu. 1966'da Hokand'da imamlık yaptı; dinî baskılar sebebiyle kısa süre sonra kolhozda traktör sürücüsü olarak çalıştı. 1985'ten itibaren doğduğu çevrede irşad faaliyetini belirgin biçimde sürdürdü.

Hapis anlatısının iki katmanı

Hapsedilme sebebi hakkında kaynakta iki farklı anlatı vardır: “hurafe yayma” suçlaması ve evine uyuşturucu bırakıldığı iddiası. İki yıl hapis ve Habarovsk sürgünü tarihî biyografi katmanında ihtiyatla verilir; ormandaki ayı anlatısı ise gelenek içi menkıbe olarak ayrı değerlendirilir.

Sohbet, emek ve hizmet

Evinin kapısında zekât, öşür, fitre ve sadaka kabul edilmediğini; üfürükçülük yapılmadığını bildiren bir yazı bulunduğu aktarılır. Sohbet, Kur'an ve hadis delilleri, klasik şiir, zikir, ziyaret ve el emeği onun çevresinin belirgin yönleridir.

Vefatı

23 Ağustos 2009'da vefat etti ve Akkorgan'daki Tepelik Mezarlığı'nda babasının yanına defnedildi. Ardından farklı ülkelerdeki halifeler ve vekiller üzerinden birden çok yerel devam ortaya çıktı; bunlar tek merkezli güncel kurum gibi gösterilmez.

Ağ ve yol

Menkıbeler

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Sürgünde ayı anlatısı

Gelenek içi anlatıda, karlı ormanda ölüme terk edildiğinde bir ayının ona sarılarak ısıttığı söylenir.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Karlı ormana bırakılışı

Hüseyniyye çevresinde aktarılan rivayete göre Şeyh İbrahimcan Akkorganî sürgün veya hapis sürecinde kış şartları içindeki bir ormanda ölüme terk edildi. Soğukta barınaksız kalan şeyhin geceyi çıkaramayacağı düşünüldü.

Ayının sıcaklığı

Anlatıda bir ayının yanına geldiği, ona zarar vermek yerine bedenine sokularak sıcaklığıyla donmasını önlediği söylenir. Sabah olduğunda İbrahimcan'ın hayatta kaldığı görülür; bu durum ilâhî korumanın işareti olarak yorumlanır.

Hapis ve sürgün biyografinin tarihî bağlamıdır. Ayının koruyuşu mürid çevresinin aktardığı keramet anlatısıdır ve kaynak da bunu rivayet diliyle verir.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Günümüz Mâverâünnehir'inde Nakşbendîlik: Hüseyniyye Kolu Örneği.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

ÖNCEKİ HALKAŞeyh Abdülvahid Sayramîİbrahimcan 1959'dan itibaren Abdülvahid Sayramî'nin hizmetinde bulundu.ÖNCEKİ HALKAHâfız Abdullah Kârî TaşkendîAbdullah Kârî'nin halifesi ve Fergana'daki devam halkası.