Ara
Menü

Şeyh Abdülvahid Sayramî

Tacikistan'ın Ura-Tübe çevresinde doğan Abdülvahid Sayramî, Buhara'da eğitim gördü; Güney Kazakistan'daki Kuşçu-Ata çevresinde baskı döneminde irşad ve meslek ağı kurdu.

Doğum
1885
Vefat
1967
Unvan
İşan Baba; Mâverâünnehir Hüseyniyyesinin Sovyet dönemi halkası

Doğumu ve adları

1885'te bugünkü Tacikistan'ın Ura-Tübe çevresinde doğdu. Kaynaklarda Abdülvahid Sayramî, Türkistanî ve “İşan Baba” adlarıyla anılır. Bu adlar ayrı kişiler değil, doğum ve faaliyet coğrafyasına bağlı nispetlerdir.

Tahsil ve intisap

Dinî tahsilini Buhara'da sürdürdü. Hüseyniyye sülûkünü Muhammed Emîn el-Buhârî ve Muhammed Sâlih Hokandî çevrelerinde tamamladığı aktarılır. Kaynaktaki iki silsile nüshası bazı ara halkalarda farklılaşır; bu fark tek bir kesin listeye zorlanmamıştır.

Kuşçu-Ata çevresi

Güney Kazakistan'daki Kuşçu-Ata kasabası çevresinde yaşadı. Sovyet yönetiminin dinî faaliyetleri sınırladığı dönemde az sayıdaki müridini açık tekke kurumu yerine aile, sohbet ve gündelik iş ilişkileri içinde yetiştirdi. El emeğiyle geçinme ve müride meslek öğretme, bu çevrenin devamında belirgin bir ilke oldu.

Savaş ve çalışma hayatı

II. Dünya Savaşı yıllarında emek cephesinde bulunduğuna dair saha kayıtları vardır. Tez, onun demircilik ve zanaatla ilişkisini bölgedeki usta-çırak irşad biçimiyle birlikte değerlendirir.

Vefatı

1 Nisan 1967'de vefat etti ve Kuşçu-Ata'da defnedildi. Ardından Abdullah Kârî ile başka yerel halifeler farklı bölgelerde irşadı sürdürdü.

COĞRAFÎ HAFIZAKuşçi-AtaMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Menkıbeler

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Bolşevik takibinden kurtulması

Kaynak, rejimin bu faaliyetten hoşlanmadığını ve İşan Baba'yı birkaç kez hapsetmek istediklerini, fakat bulamadıklarını kaydeder.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Kuşçi-Ata'da başlattığı talebe yetiştirme faaliyeti, kaynağın ifadesiyle “Bolşevik rejimi tarafından beğenilmemiş”; İşan Baba'yı birkaç kez hapsetmek istemişler, fakat bulamamışlardır. Halifesi Abdullah Kâri ise aynı yıllarda birkaç kez hapsedilmiş, iki üç ay sonra “öğrenci yetiştirmeme” şartıyla tahliye edilmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Kavram dünyası

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

İrşad izni ve Kuşçi-Ata'ya dönüş

Kaynak, irşad iznini Mangıt sülâlesinden Abdulahad Han'dan aldığını; Buhara şeyhülislâmı Halife Muhammed Emin'in tavsiyesiyle doğup büyüdüğü kasabaya dönüp talebe yetiştirmeye başladığını yazar.

Metni gösterMetni daralt

Kaynağa göre İşan Baba lakaplı Halife Abdülvahid, Türkistan şehrinin 15-17 km kuzeydoğusundaki Kuşçi-Ata kasabasındandır. İrşadı — kaynağın ifadesiyle “öğrenci yetiştirmek için yazılı izin” — Mangıtlar sülâlesine mensup Abdulahad Han'dan almıştır.

Buhara şeyhülislâmı Halife Muhammed Emin'in tavsiyesi üzerine doğup büyüdüğü Kuşçi-Ata'ya dönmüş ve talebe yetiştirmeye orada başlamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Otuz üç yıllık hizmetin ardından halife tayini

Kendisiyle beraber otuz üç yıl hizmetinde bulunan Abdullah Kâri'yi halife tayin etti; Kâri, vefatında üstadının yanına defnedildi.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak, İşan Baba'nın kendisiyle beraber otuz üç yıl hizmetinde bulunan Abdullah Kâri'yi halife tayin ettiğini yazar. 1967'deki vefatından sonra tarikat şeyhliği, Taşkent'in Koyluk kasabasında yaşayan Abdullah Kâri'ye intikal etmiştir.

Abdullah Kâri 1976'da vefat ettiğinde Kuşçi-Ata kasabasında üstadı İşan Baba'nın yanına defnedilmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

İşan Baba adı

“İşan” Orta Asya'da mürşid ve saygın dinî şahsiyet için kullanılır; zamanla şeyh ailesinden gelenler için de kullanılabilmiştir.

Metni gösterMetni daralt

Bu nedenle İşan unvanı tek başına irşad icazetini kanıtlamaz. Abdülvahid kaydında unvan; silsile, hizmet ve halife kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Günümüz Mâverâünnehir'inde Nakşbendîlik: Hüseyniyye Kolu Örneği.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Günümüz Mâverâünnehir'inde Nakşbendîlik: Hüseyniyye Kolu Örneği
  2. [2]Kişi dosyasının kaynakları — Şeyh Abdülvahid Sayramî
Ortak kaynak kataloğunu aç →