HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Yetişmesi ve devlet hizmeti
Mahmud Kemal İnal 1871'de İstanbul'da doğdu. Babası Mühürdar Emin Paşa'nın ilmî ve bürokratik çevresinde yetişti; özel hocalardan Arapça, Farsça, tarih, edebiyat ve hat öğrendi. Çeşitli devlet dairelerinde çalıştı; Târîh-i Osmânî Encümeni'nde ve yazma eserlerle ilgili kurumlarda görev aldı.
Biyografi yöntemi
“İbnülemin” adıyla tanındı. Bir şahsın hayatını yalnız önceki tezkirelerden özetlemek yerine ailelere, dostlara, arşivlere ve yaşayan tanıklara ulaşmaya çalıştı; mektup, belge, şiir ve hatıraları karşılaştırdı. Son Sadrazamlar, Son Asır Türk Şairleri, Son Hattatlar ve Hoş Sadâ gibi eserleri bu uzun araştırmanın ürünüdür.
Koleksiyon ve mirası
Medresetü'l-hattâtîn'in kuruluşuna katkı sağladı; Türk ve İslâm Eserleri Müzesi müdürlüğü yaptı. Konağındaki sohbet meclisleri farklı kuşaklardan ilim ve sanat insanlarını bir araya getirdi. Kitap, yazma, belge ve sanat koleksiyonunu İstanbul Üniversitesi'ne bağışladı. 1957'de vefat eden İbnülemin'in eserleri, güçlü şahsî hükümleri de hesaba katılarak eleştirel biçimde kullanılan vazgeçilmez biyografi kaynaklarıdır.
Doğumu ve ailesi
17 Kasım 1871'de İstanbul'da Beyazıt'ta Mercan Ağa mahallesinde doğdu.
Babası, Sadrazam Yusuf Kâmil Paşa'nın yirmi yedi yıl mühürdarlığını yapmış, Rumeli beylerbeyiliği payeli Mehmed Emin Paşa'dır. Annesi, dinî ve ahlâkî terbiyesinde çok şey borçlu olduğu Hamîde Nergis Hanım'dır. Ahmed Tevfik adında bir kardeşi vardı.