tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

İbnülemin Seyyid Ahmed Tevfik Bey

Ahmed Tevfik Bey, dinî ilimler ve edebiyat tahsili görmüş, devlet hizmetinde bulunmuş, Nakşibendî-Hâlidî terbiyeyi Abdülmennân Osman Efendi’den almış bir müelliftir.

Yol
Nakşibendiyye
Mekân
1 bağlantı
Unvan
Nakşibendî-Hâlidî müellif ve devlet görevlisi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Ailesi ve tahsili

Seyyid Ahmed Tevfik Bey, Nakşibendiyye-i Hâlidiyye mensuplarından Seyyid Muhammed Emin Paşa’nın oğlu ve İbnülemin Mahmud Kemal Bey’in kardeşidir. 1291/1874 yılında ailesinin Yakacık’taki sayfiyesinde doğdu.

İbtidâî, rüşdiye, Mülkiye ve Hukuk mekteplerine devam etti. Babasından ve özel hocalardan ders aldı; Fatih müderrislerinden İpekli Muhammed Tâhir Efendi’den ilim, Trabzonlu Hoca Hüsnü Efendi’den tefsir ve hadis, Süleymaniyeli Muallim Fânî Efendi’den Arap ve Fars edebiyatı okudu.

Devlet hizmeti

Dâhiliye Mektûbî Kalemi’nde göreve başladı; zamanla Mebânî-i Emîriyye ve Hapishaneler Müdüriyet-i Umumiyyesi muavinliğine getirildi. Resmî yazışmadaki mahareti, devlet ve kamu hakkını gözetmesi, makam ve menfaat arayışından uzak durması biyografide özellikle vurgulanır.

Tasavvufî terbiyesi

Gençliğinde Denizli’den İstanbul’a gelen Nakşibendî-Hâlidî şeyhi Abdülmennân Osman Efendi’ye intisap etti. Az konuşması, faydasız sözden kaçınması, ibadet ve zikre devamı yakın çevresinin onun ahlâkında öne çıkardığı özelliklerdir.

Vefatı

1341/1923 Ramazanının ortalarında ağır bir soğuk algınlığına yakalandı; hastalık zatürreye dönüştü. Şevval ayının dördüncü günü vefat etti. Beyazıt Camii çevresinde kalabalık bir cemaatin katıldığı cenaze merasiminden sonra Merkez Efendi Kabristanı’nda babasının kabrine defnedildi.

Eserleri ve yazıları

Gazete ve dergilerde dinî, ahlâkî ve fikrî yazılar yayımladı. Hikmet konularını ele alan Minhâc-ı Hakîkat basılmış risalesidir. Keminçe adlı yayımlanmamış edebî eserinde iffetli bir aşk hikâyesini işledi. Hadis alanındaki Tezkire-i Seyyid Ya‘kūb adlı eseri tercüme etmeye hazırlanırken hastalandığı için çalışmayı tamamlayamadı.

Biyografinin kaynağı

Sefîne-i Evliyâ’daki ayrıntılı tercüme-i hâl, kardeşi İbnülemin Mahmud Kemal Bey tarafından kaleme alınmış ve Hüseyin Vassâf tarafından esere aynen alınmıştır. Metin bu sebeple hem yakın tanıklık hem de güçlü bir hürmet dili taşır.

Nakş-ı sivâdan eyleyerek kalbini emîn
İbnü’l-Emin emn ile verdi emânetin
Tevfik Bey ki sıdk u safâda şehir idi
Gösterdi rıhletinde kemâl-i kerâmetin

Bu kıta Ahmed Tevfik Bey’in kendi şiiri değil, vefatı üzerine Besim Bey’in yazdığı manzumelerden biridir.

COĞRAFÎ HAFIZAMerkezefendi KabristanıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Mersiyede çizilen şahsiyet

Vefatına söylenen manzume onu takvâ üzere ömür süren, her işini şerîata uyduran, sözünde ve fiilinde sâdık bir kişi olarak tasvir eder.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daraltMenâkıbnâme’de tam metni aç →

Sefîne'ye alınan mersiye, Ahmed Tevfik Bey'i bir paşa oğlu olarak anar ve karakterini birkaç sıfatta toplar: ömrünü ittikā üzere geçirmiş, her işini şerîat-i şerîfeye tatbik etmiş, kavlinde ve fiilinde sıddîk ve sâdık bir kişidir. Şair, ölümü “İrciî” emrine gönül rızasıyla verilmiş bir cevap olarak anlatır ve ölüm kâsesini tatlı bir şarap saydığını söyler.

Manzumenin devamı, ruhunun cemâl nurlarına mazhar olması ve kabrinde ilâhî mağfiretin ona yoldaş olması temennisiyle biter.

Çerçeve. Mersiye, tarih kaydı değil bir övgü türüdür; buradaki sıfatlar mütevveffânın hayatına dair ölçülebilir bilgiler vermez, onun çevresinde nasıl anıldığını gösterir. Metnin bu kısmı ayrıca ağır OCR tahribatı taşıdığından, yalnız açıkça okunabilen mısralar esas alınmıştır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Söz ve öğüt

İ bnü'l-Emin Seyyid Ahmed Tevfik Bey 371 Çekilüp dô.ire-i bakiye-i ukbô.ya273 Buldu Merkez' de muradınca mualla me'va Fevtine geldi ilcihi ne mukaddes tarih Oldu Tevfik Bey'e Cennet-i A'la me'va ( c.S Jt. I ..::..:.:- ,:n;_; c.S...LI J I) + ( .#1) = 1 34 1 * * * Necl-i Zı-ma'rifet ü fazlı fanin Paşa'nın Ki idi müslümen ıtlakına her hali hak1k Sureti sireti mir' at-ı mukôbildi onun Kavi u fi'linde idi doğrusu sıddik u sadık İttika üzre geçirmişdi sinin-i ömrün Eyleyüp her işini şer' -i şerife t.atbik A' zam-ı zenbi vücUd olduğunu uşşô.km İderek neşve-i irfan ile kalben tahkik "İrcü" emrine hahişle icabet itdi Ölümün ke' sini a.ddeyledi gülciim-ı rahik RUh-ı paki olarak mazhar-ı enviir-ı cemal Ola gufran-ı ilahi ona kabrinde refık Oldu bir ah ile tarihi şu mısra' -ı güher Niiil-i afv ide Tevfik'ı Veliyyü't-Tevfik (,:n; _,:l l J J j o-4 1 Jf

Metni gösterMetni daralt

İ bnü'l-Emin Seyyid Ahmed Tevfik Bey 371 Çekilüp dô.ire-i bakiye-i ukbô.ya273 Buldu Merkez' de muradınca mualla me'va Fevtine geldi ilcihi ne mukaddes tarih Oldu Tevfik Bey'e Cennet-i A'la me'va ( c.S Jt. I ..::..:.:- ,:n;_; c.S...LI J I) + ( .#1) = 1 34 1 * * * Necl-i Zı-ma'rifet ü fazlı fanin Paşa'nın Ki idi müslümen ıtlakına her hali hak1k Sureti sireti mir' at-ı mukôbildi onun Kavi u fi'linde idi doğrusu sıddik u sadık İttika üzre geçirmişdi sinin-i ömrün Eyleyüp her işini şer' -i şerife t.atbik A' zam-ı zenbi vücUd olduğunu uşşô.km İderek neşve-i irfan ile kalben tahkik "İrcü" emrine hahişle icabet itdi Ölümün ke' sini a.ddeyledi gülciim-ı rahik RUh-ı paki olarak mazhar-ı enviir-ı cemal Ola gufran-ı ilahi ona kabrinde refık Oldu bir ah ile tarihi şu mısra' -ı güher Niiil-i afv ide Tevfik'ı Veliyyü't-Tevfik (,:n; _,:l l J J j o-4 1 Jf

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 2.
TARİHÎ KAYIT

Söz, öğüt ve irşad kaydı 1

İ bnü'l-Emin Seyyid Ahmed Tevfik Bey 371 Çekilüp dô.ire-i bakiye-i ukbô.ya273 Buldu Merkez' de muradınca mualla me'va Fevtine geldi ilcihi ne mukaddes tarih Oldu Tevfik Bey'e Cennet-i A'la me'va ( c.S Jt. I ..::..:.:- ,:n;_; c.S...LI J I) + ( .#1) = 1 34 1 * * * Necl-i Zı-ma'rifet ü fazlı fanin Paşa'nın Ki idi müslümen ıtlakına her hali hak1k Sureti sireti mir' at-ı mukôbildi onun Kavi u fi'linde idi doğrusu sıddik u sadık İttika üzre geçirmişdi sinin-i ömrün Eyleyüp her işini şer' -i şerife t.atbik A' zam-ı zenbi vücUd olduğunu uşşô.km İderek neşve-i irfan ile kalben tahkik "İrcü" emrine hahişle icabet itdi Ölümün ke' sini a.ddeyledi gülciim-ı rahik RUh-ı paki olarak mazhar-ı enviir-ı cemal Ola gufran-ı ilahi ona kabrinde refık Oldu bir ah ile tarihi şu mısra' -ı güher Niiil-i afv ide Tevfik'ı Veliyyü't-Tevfik (,:n; _,:l l J J j o-4 1 Jfü) + ( oİ) 1 340 + 1 - = 1 341 /2 1 2/ İşbu tercüme-i hali Mahmud Kemal Bey Efendi tahrir ve ihda buyurduk­ larından aynen derece-i sahife-i i'tibar e

Metni gösterMetni daralt

İ bnü'l-Emin Seyyid Ahmed Tevfik Bey 371 Çekilüp dô.ire-i bakiye-i ukbô.ya273 Buldu Merkez' de muradınca mualla me'va Fevtine geldi ilcihi ne mukaddes tarih Oldu Tevfik Bey'e Cennet-i A'la me'va ( c.S Jt. I ..::..:.:- ,:n;_; c.S...LI J I) + ( .#1) = 1 34 1 * * * Necl-i Zı-ma'rifet ü fazlı fanin Paşa'nın Ki idi müslümen ıtlakına her hali hak1k Sureti sireti mir' at-ı mukôbildi onun Kavi u fi'linde idi doğrusu sıddik u sadık İttika üzre geçirmişdi sinin-i ömrün Eyleyüp her işini şer' -i şerife t.atbik A' zam-ı zenbi vücUd olduğunu uşşô.km İderek neşve-i irfan ile kalben tahkik "İrcü" emrine hahişle icabet itdi Ölümün ke' sini a.ddeyledi gülciim-ı rahik RUh-ı paki olarak mazhar-ı enviir-ı cemal Ola gufran-ı ilahi ona kabrinde refık Oldu bir ah ile tarihi şu mısra' -ı güher Niiil-i afv ide Tevfik'ı Veliyyü't-Tevfik (,:n; _,:l l J J j o-4 1 Jfü) + ( oİ) 1 340 + 1 - = 1 341 /2 1 2/ İşbu tercüme-i hali Mahmud Kemal Bey Efendi tahrir ve ihda buyurduk­ larından aynen derece-i sahife-i i'tibar e

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 2.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Vefatına düşürülen tarihler: 1341

Sefîne, vefatı için iki ayrı tarih manzumesi kaydeder; her ikisinin ebced hesabı da 1341/(1922-23) yılını verir.

Metni gösterMetni daralt

Hüseyin Vassâf, Ahmed Tevfik Bey'in vefatı üzerine söylenmiş iki manzumeyi peş peşe kaydeder. Birinci manzumenin tarih mısraı “Oldu Tevfik Bey'e Cennet-i A'lâ me'vâ”dır ve hesabı 1341'i verir. İkinci manzumenin tarih mısraı ise “Nâil-i afv ide Tevfîk'i Veliyyü't-Tevfîk” olup, metinde 1340'a bir ilâvesiyle yine 1341 sonucuna ulaşıldığı gösterilir.

Böylece iki ayrı şair, aynı yıla çıkan iki ayrı tarih düşürmüş olur; Sefîne'nin bu maddede verdiği en kesin kronolojik bilgi budur.

Çerçeve. Tarih düşürme, ölüm yılını mısraın harf değerleriyle sabitleyen bir kayıt tekniğidir; iki farklı manzumenin aynı rakamda buluşması, tarihin sağlamlığını artırır. 1341 hicrî yılı milâdî 1922-23'e karşılık gelir. Metinde ay ve gün belirtilmediği için künyeye ancak yıl düzeyinde bir bilgi çıkarılabilir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.
KAVRAM

“Merkez”de bulduğu kabir

Tarih manzumesi, onun “Merkez”de yüksek bir makbereye kavuştuğunu söyler; medfeni için metnin verdiği tek işaret budur.

Metni gösterMetni daralt

Manzumenin ilk beytinde “Çekilüp dâire-i bâkiye-i ukbâya / Buldu Merkez'de murâdınca mu'allâ me'vâ” denilir. Şair, ölümü âhiret dairesine çekiliş olarak anlatır ve defnedildiği yeri yalnız “Merkez” adıyla anar.

Metinde semt, kabristan adı veya kabrin yeri hakkında başka bir tarif bulunmaz; buradaki “Merkez”, İstanbul'da Merkez Efendi çevresindeki medfen alanına işaret eder biçimde okunagelmiştir.

Çerçeve. Tarih manzumelerinde defin yerinin tek kelimeyle anılması olağandır; şiirin ölçüsü ayrıntıya yer bırakmaz. Bu sebeple “Merkez” kaydı, kabrin bulunduğu genel alanı gösteren bir işaret olarak alınmalı, kesin mevki bilgisi olarak kullanılmamalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.
KAVRAM

Tercüme-i hâlini Mahmud Kemal Bey'in yazması

Sefîne'deki tercüme-i hâl Vassâf'ın kendi derlemesi değildir; Mahmud Kemal Bey Efendi tarafından yazılıp müellife hediye edilmiş, o da aynen kitabına almıştır.

Metni gösterMetni daralt

Maddenin sonunda Vassâf, bu tercüme-i hâlin Mahmud Kemal Bey Efendi tarafından yazılıp kendisine ihdâ edildiğini ve metni aynen kitabına aldığını belirtir. Yani sayfadaki bilgilerin kaynağı, müellifin dolaylı derlemesi değil, doğrudan yazılı bir takdimdir.

Bu açıklama, maddedeki manzumelerin ve şahsiyet tasvirinin hangi elden çıktığını da anlaşılır kılar.

Çerçeve. Sefîne'nin pek çok maddesi, müellifin muhitinden gelen yazılı takdimlerle oluşmuştur; kaynağın böyle açıkça belirtilmesi, metnin güvenilirlik derecesini okurun kendisinin tartabilmesini sağlar. Burada bilginin aile ve yakın çevre kaynaklı olduğu, dolayısıyla övgü dilinin ağır bastığı akılda tutulmalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ
  2. [2]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 2
  3. [3]Kişi dosyasının kaynakları — İbnülemin Seyyid Ahmed Tevfik Bey
Ortak kaynak kataloğunu aç →