ŞAHSİYET DOSYASI

Şeyh Hüseyin Lâmekânî

Şeyh Hüseyin Lâmekânî (ö. 1034/1625), Hasan Kabâdûz'un yanında yetişen; Şah Sultan Camii çevresinde ders ve zikir meclisleri kuran Bayramî-Melâmî şeyhi, şair ve Vahdet-nâme müellifidir.

Vefat: 1625
Unvan: Bayramî-Melâmî şeyhi, şair ve Vahdet-nâme müellifi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Kimliği ve yetişmesi

Kaynaklarda Peşteli, Bosnalı veya Hurpeşteli nispetleriyle anılır. İlim tahsilinden sonra tasavvufa yöneldi; Bursalı Hasan Kabâdûz'un hizmetinde yetişerek Melâmiyye-i Bayramiyye çevresinde irşad yetkisi aldı.

İstanbul'daki irşad çevresi

Şah Sultan Camii'nde ders okuttu ve zikir meclisleri yürüttü. Kaynakta “Lâmekânî” adıyla anılan bu çevre, XVII. yüzyıl İstanbul'unda Bayramî-Melâmî düşüncesinin şiir, mektup ve sohbet yoluyla taşındığı merkezlerden biridir.

Vefatı ve kabri

1034/1625 yılında vefat etti. Davudpaşa yakınında, Sultan Şah Camii hazîresine defnedildi. Hüseyin Vassâf, mezarını ziyaret ettiğini ve baş ile ayak ucunda yazısız iki büyük taş bulunduğunu kaydeder.

Eser ve mektupları

Türkçe Vahdet-nâmesi, mektupları ve şiirleri bilinir. Belgradlı âlim Münîrî Efendi'ye gönderdiği mektup, semâ ve devran tartışmasını kendi yolunun uygulamasıyla başka sûfî çevreleri mahkûm etme meselesini birbirinden ayırması bakımından önemlidir.

Bayramiyye-Himmetiyye tâcı — BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIBayramiyye-Himmetiyye tâcı
Terksiz Himmetiyye tâcı. Müze kaydında Himmetzâde Dergâhı'nın son şeyhi Tâhir Himmetoğlu ile ilişkilendirilir.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Vahdet-nâme, mektuplar ve şiirler

Lâmekânî'nin Türkçe Vahdet-nâme'siyle mektup ve şiirleri Bayramî-Melâmî düşüncesinin XVII. yüzyıldaki yazılı izleridir.

Metni gösterMetni daralt

Vahdet-nâme, tevhid ve insanın mânevî yolculuğunu şiir diliyle ele alan Türkçe eseridir. Sefîne ayrıca başka telifleri bulunduğunu, Şah Sultan Camii'nde ders ve zikir meclisleri yürüttüğünü bildirir. Mektupları ise dönemin semâ, devran ve sûfî topluluklar arasındaki ihtilâflarına dair doğrudan tanıklık taşır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, Cilt II.

TARİHÎ KAYIT

Dîvân ve mektuplar

Lâmekânî’nin şiir ve mektupları Bayramî-Melâmî çevrenin tevhid, melâmet, aşk ve sohbet dilini taşır.

Metni gösterMetni daralt

Şiirlerdeki mahrem ve sembolik dil doğrudan örgüt tarihi gibi okunmaz. Aynı mahlasla dolaşan parçalar yazma mecmua ve metin karşılaştırması olmadan müellife bağlanmaz.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Lâmekânî Hüseyin Efendi: Hayatı, Edebî Şahsiyeti ve Dîvânı.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Semâ ve devran hakkında ölçülü hüküm

Kendi yolunda semâ ve devran âdeti bulunmadığını söyler; buna rağmen başka sûfîleri bütünüyle mahkûm etmeyi doğru bulmaz.

Metni gösterMetni daralt

Lâmekânî, Münîrî Efendi'ye hitaben yazdığı mektupta kendi yolunda devran ve semâın öteden beri uygulanmadığını açıkça belirtir. Bununla birlikte, farklı sûfî çevrelerin uygulamalarını tek kalemde yasaklamanın ve insanları zâhirî bir hareket üzerinden suçlamanın doğru olmadığını savunur.

Mektubun ana fikri, kişinin önce kendi nefsindeki yasakları kaldırmaya çalışması; başkalarının niyet ve hâlleri hakkında kesin hüküm vermekten kaçınmasıdır. Böylece uygulamaya katılmamak ile uygulayanı bütünüyle dışlamak arasında ayrım kurar.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ, Cilt II.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİŞeyh Hasan KabâdûzHüseyin Lâmekânî, Hasan Kabâdûz’un hizmetinde yetişti.TALEBESİ / HALİFESİŞeyh Hâdi Ahmed EfendiŞeyh Hüseyn-i Lâmekâni, Şeyh Hâdi Ahmed Efendi kaydında mürşid/halife bağıyla anılır.