ŞAHSİYET DOSYASI

Ezelîzâde Abdurrahman Efendi

Ezelîzâde Abdurrahman Efendi (ö. Zilhicce 972/1565), Konya'da Sâhib Ata Zâviyesi postunda bulunan, Bahrü'l-ulûm adlı tefsirin müellifi şeyh ve âlimdir.

Vefat: 1565
Unvan: Sâhib Ata Zâviyesi şeyhi ve Bahrü'l-ulûm müellifi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Konya'da ilim tahsili

Konya'da doğdu. Edebî ilimlerle meşgul oldu ve Merhaba Efendi'den ders aldı. Kaynak onu, ilmî çevrede temayüz ettikten sonra Şeyh Cemal Efendi'ye intisap ederek tasavvuf yoluna giren bir âlim olarak tanıtır.

Sâhib Ata Zâviyesi

Uzun yıllar Konya'daki Sâhib Ata Zâviyesi'nde postnişinlik yaptı. Zâhirî ve bâtınî ilimleri birlikte okuttu; vaaz ve irşad meclisleri kurdu. Maaş ve sadaka kabul etmemesi, buna rağmen zâviyenin giderlerini karşılaması kaynağın özellikle vurguladığı yönlerdendir.

Bahrü'l-ulûm

Bahrü'l-ulûm adını taşıyan bir tefsir kaleme aldı. Eserin nüsha ve katalog kimliği ayrıca doğrulanmadan ona ait yeni bir müstakil eser kaydı üretilmedi.

Vefatı ve defni

Zilhicce 972/Temmuz-Ağustos 1565'te vefat etti ve Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin türbesi civarına defnedildi. Kaynakta anlatılan vefatını önceden sezme motifi, tarihî biyografiden ayrı bir gelenek kaydı olarak sunulur.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Vefatından önce servetini dağıtması

Ezelîzâde Abdurrahman Efendi'nin ölümünden üç ay önce elindeki parayı ihtiyaç sahiplerine dağıttığı aktarılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Serveti elden çıkarışı

Atâyî, Ezelîzâde Abdurrahman Efendi'yi insanların niyet ve düşüncelerini sezmekle tanınan, Bahrü'l-ulûm adlı tefsirin sahibi bir sûfî olarak anlatır. Zâviyesinin masrafları çok olmasına rağmen kendisine bağlanmak istenen maaş ve yardımları kabul etmediğini, elindekini cömertçe harcadığını söyler.

Üç ay önce verilen para

Rivayete göre vefatından yaklaşık üç ay önce yanında bulunan üç yük akçeyi bütünüyle fakirlere dağıttı. Çevresindekiler bu davranışı, yaklaşan ölümünü sezdiğine ve geride dünya malı bırakmak istemediğine yordular. Atâyî'nin kaydı, onun kanaat ve istiğna anlayışını ölüm öncesi bir hazırlık şeklinde hatırlayan gelenek içi anlatıdır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Bahrü'l-ulûm tefsiri

Ezelîzâde'nin Bahrü'l-ulûm adlı bir tefsir yazdığı Atâyî tarafından açıkça kaydedilir.

Metni gösterMetni daralt

Eser adı kaynakta verilmiştir; nüsha, telif tarihi ve günümüzdeki katalog yeri ayrıca belirlenmeden ayrıntı türetilmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 427-430.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

TALEBESİ / HALİFESİSaçlı Mehmed DedeSaçlı Mehmed Dede, Konya’da Ezelîzâde Abdurrahman’ın hizmetinde sülûkün bazı mertebelerini geçti; tam hilâfet iddiası kurulmadı.