Ebü’n-Necîb Abdülkāhir es-Sühreverdî

Sühreverd kasabasından Bağdat’a gelen Ebü’n-Necîb Abdülkāhir, Nizâmiye çevresinde ilim tahsil etti ve tasavvuf terbiyesini Ahmed el-Gazzâlî’nin irşad çevresinde geliştirdi. Bağdat’taki ribatı, yalnız barınma yeri değil; ilim, sohbet, hizmet ve mürid terbiyesinin birlikte yürütüldüğü bir kurum hâline geldi.

Âdâbü’l-mürîdîn adlı eseri, şeyhe ve yol arkadaşlarına karşı edep, hizmet, yeme-içme, sefer, sohbet ve günlük yaşayış başlıklarını bir eğitim bütünü olarak ele alır. Bu metin, yeğeni Şihâbeddin Ömer’in Avârifü’l-maârifinde genişleyecek kurumsal dilin başlıca öncüllerindendir.

Şihâbeddin Ömer’in hayatında amcası hem aile büyüğü hem ilk ilmî ve tasavvufî rehberdir. Bu sebeple Sühreverdiyye’nin teşekkülü yalnız tek bir kurucuya indirgenmez; Ebü’n-Necîb’in hazırladığı ribat ve âdâb zemini ile Şihâbeddin Ömer’in kurumsallaştırıcı faaliyeti birbirini tamamlar.