tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Bu metin, Cerrâhî silsile arşivindeki kişi dosyasının tamamı esas alınarak paragraf ve manzume düzeni korunmak suretiyle hazırlanmıştır. Gelenek içi menkıbeler tarihî kayıtlarla aynı kesinlikte değerlendirilmez.
Hayatı ve silsiledeki yeri
LEMEZAT-I HULVİyYE M. Cemaleddin el-Hulvi Şeyh Ebu'n- Necib Es-Sühreverdi Hazretlerini Beyan Eder, O, ibadet ehlinin gönüllerinin nur, tarikat bahçesinin çiçeği velayet ehlinin ve Hak bahçesinin gülü inabet ehlinin sırlarının kaşifi icabet sahiplerinin rehberidir. Lakabı 1'Ziyaüddin" dir. Adabü'l-Müridin adlı kitabı ehli arasında çok meşhurdur. Kısaca şeyh hazretleri akli ve nakli ilim ve fenlerde eser sahibi alim ve arif bir zattır.
Nasıl kİ İlme talib olan kişi divit ve cerag tutmayı iyi yazı yazmayı öğrenmeden ilme nüfuz edemezse, bir derviş'de Zikrullah nurunu "Haps-i nefsle yutup bu hali kaybetmeksizin havf üzere olarak halkdan kendini tecrid etmeden zühd ve vera ehli olamaz diye buyurmuşlardır. Kendisinin dört halifesi şunlardır. Şeyh Ömerü’s-Sühreverdi, Şeyh Ammar Vaiz Şeyh Ruzbehan-i Mısri ve postnişin'i aynı zamanda baş halifesi olan şeyh Kutbüddini'l-Ebheri'dir. Şeyh Kutbüddin Ebheri HazretleriErdebiliyyemn kollarından biridir. Kurucusu Ebû Reşid Kutbüddin Ebû Bekr b. Ahmed b. Muhammed el-Ebherî (ö. 573/1 177}’dir.
Ebher’de doğan Kutbüddin, Merağa'da yetişti. Azerbaycan ve Semerkand’a seyahat etti. Şeyhi; Bağdad'da yaşayan, Seyyid Ebu’n-Necib Şeyh Ziyaüddin Abdütkâdir’dîr, Şeyh Kutbüddin Ebheri Hazretlerini Beyan Eder. O, tahkik ehli şeyhlerin üstazı tedkık ehli pirlerin seçkini tarikat ve şeri'at yolunu öğretenlerin rehberidir. Tarikat erbabı içinde de "Ebheriyye Tarikatı" nın kurucusu ve piri olarak seçkin bir yere sahiptir. "İki fırka dünyada gönül hoşluğuyla ömür geçirirler. Biri daima ukba özlemi ve g.mmı ile olup dünya ile ilişkisi olmayandır.
Diğeri ise bildiği ilmi ile amel eden kişidir ki bunun bir ameli ahiret kaygısını düşünen kişinin bir amelinden üstündür. Bin sözden bir amel üstündür. Amelsiz kişinin sözü kıymetsiz bir boncuğa benzer. İlmiyle amil alimin sözü ise, paha biçilmez mücevhere benzer. Mücevher devenin ayağında bile olsa yine cevherdir. Boncuk İse asil bir atın ve bir katırın başında olsa yine boncuktur." "Zakİr her şeyden fena bulunca dille zikir ona gma hali verir. Boylece o artık gına ile fena.dan baka iklimini müşahede eder. Hayat-ı tayyibe ile hayat bulur. Boylece..
Seyr-i li-Maallah Seyr-i Billah İle seyr-i Fillah'ı müşahede eder. Hatta neyi müşahede etmek istese o nasib olur diye buyurdu. Sonra devamla; Gafil odur ki dili ile zikr edip kalbi dünya ve nefs ile beraberdir. Ne zikri bilir, ne zakiri ve nede mezkur'u diye buyurdu." Kendisinin dört halifesi sırasıyla şunlardır; ”Mahmud Fakih, Muhammed Mübarek-Şah, Rüknüddin-i Kirmanİ ve kaim-i makamı ve postnişini olan "Rüknüddin-i Sincasi'dir.