COĞRAFİ HAFIZA · CANLI VERİ

Tasavvuf haritası

Harita, Directus’taki mekân koleksiyonundan otomatik beslenir. Yapı koordinatları ve şehir düzeyindeki tarihî kayıtlar birbirinden ayrılır; konumu bulunmayan kayıtlar araştırma dizininde kalır.

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3550 nokta · 3548 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

3679toplam tarihî kayıt

3551haritada görünür

128konumu araştırılıyor

633şehir / bölge

Ayrıntılı mekân dizini →

METİN ALTERNATİFİ · SÜZÜLMÜŞ DİZİN3361–3408 / 3679

Haritadaki kayıtların klavyeyle erişilebilir metin karşılığı. Her sayfada en fazla 48 mekân gösterilir.

Buhara çevresi · ÖzbekistanSûhârîEmîr Külâl'in doğduğu köy; yapılan bir camiye tuğla taşırken Bahâeddin'i çağırıp sülûkünü tamamladığını bildirdiği yer. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı sûfîdir.KOORDİNATLI Dehbîd · ÖzbekistanDehbîd Mahdûm-ı A‘zam Külliyesiİrşad ve vefat merkezi Ahmed Kâsânî, Semerkant yakınındaki Dehbîd’e yerleşerek burayı Kâsâniyye’nin ana irşad merkezi yaptı ve 7 Mayıs 1542’de burada vefat etti. Külliyenin gelişimi Kabri çevresinde cami, medrese, hücreler ve aile hazîresi oluştu. Yalangtuş Bahadır devrindeki yapılar ve sonraki onarımlar, Dehbîd’i Orta Asya’nın önemli Nakşibendî ziyaret merkezlerinden birine dönüştürdü.KOORDİNATLI Fergana · ÖzbekistanFerganaYeseviyye ile Kübreviyye ilişkilerinin yoğun olduğu Orta Asya havzalarından. Konum bölge merkezine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Sûfî Muhammed Dânişmend : Sûfî Muhammed Dânişmend, Ahmed Yesevî'nin önde gelen halifelerinden; Otrar çevresinde irşadda bulunan ve erken Yesevî öğretisini Türkçe Mir'âtü'l-kulûb'da derleyen sûfî müelliftir.KOORDİNATLI Fergana vadisi · ÖzbekistanKâsânFergānî'nin doğduğu, Mâverâünnehir'in Fergana vadisindeki şehir; Kâsânî nisbesi buradan gelir. Hayatı ve ailesi hakkında yeterli bilgi yoktur; Zehebî'nin “öldüğünde yetmiş yaşlarındaydı” kaydından hareketle 620 (1223) yılı civarında doğduğu söylenebilir. Tarihî şehrin bugünkü karşılığı kesinleştirilmediğinden koordinat verilmemiştir.KOORDİNATLI Fergana çevresi · ÖzbekistanTâhûn HankahıFergānî'nin, Şehâbeddin es-Sühreverdî'nin halifesi Necîbüddin Ali b. Büzgaş eş-Şîrâzî'ye intisap edip seyrüsülûkünü tamamladıktan sonra şeyhliğini üstlendiği hankah. Kısa bir süre sonra memleketinden ayrılıp Şam taraflarına gitti. Hankahın yeri kaynakta belirtilmediğinden koordinat verilmemiştir.KOORDİNATLI Gijduvan · ÖzbekistanGucdüvânRüyada ruhaniyetine intisap ettiği ve Hâcegân silsilesinin ilk halkası sayılan Abdülhâlik-ı Gucdüvânî'nin (ö. 617/1220) şehri. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı sûfîdir.KOORDİNATLI Gijduvan · ÖzbekistanGucdüvânBuhara'daki irşad postunu bıraktığı Abdülhâlik-ı Gucdüvânî'nin şehri; Hâcegân-Nakşibendî hattının başlangıcı. İlişkili kişi dosyası Hoca Ahmed Yesevî : Hoca Ahmed Yesevî (ö. 562/1166), Yesi merkezli irşadı, Türkçe hikmet söyleme geleneği ve Orta Asya’ya yayılan halife ağıyla Yeseviyye’ye adını veren; tarihî şahsiyeti kadar menkıbevî hafızası da geniş tesir uyandıran Pîr-i Türkistan’dır.KOORDİNATLI Hârizm · ÖzbekistanBağırganMenkıbede birlikte anıldığı Hakîm Atâ'nın devesinin çöktüğü ve “Süleymân Bağırganî” nisbesinin doğduğu yer. Konum bölge merkezine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Sûfî Muhammed Dânişmend : Sûfî Muhammed Dânişmend, Ahmed Yesevî'nin önde gelen halifelerinden; Otrar çevresinde irşadda bulunan ve erken Yesevî öğretisini Türkçe Mir'âtü'l-kulûb'da derleyen sûfî müelliftir.KOORDİNATLI Hârizm · ÖzbekistanHakîm Ata Bakırgan MakamıTarihî ve mânevî işlev Hakîm Ata’nın Hârizm irşadı ve Bakırgan hikmet çevresiyle ilişkilendirilen tarihî hafıza alanıdır. Okuma notu Bugünkü yapı evreleri ile şahsiyetin yaşadığı dönem aynı kabul edilmez; ziyaret hafızası, mimari ve tarihî biyografi ayrı katmanlarda izlenir.KOORDİNATLI Hârizm · ÖzbekistanHârizm605'te (1208-1209) gittiği ve Şehâbeddin Hîvekî'nin öğrencisi olduğu bölge. Hac dönüşü burada Necmeddîn-i Kübrâ'nın halkasına katıldı; 616 (1219) veya 617'de şeyhten icâzet alarak önde gelen halifelerinden oldu. Moğol istilâsı sırasında Necmeddîn-i Kübrâ'nın tavsiyesiyle Hârizm'den ayrıldı.KOORDİNATLI Hârizm · ÖzbekistanHârizm (Akkurgan)Üçüncü halifesi Süleyman Hakîm Ata'nın yerleşip irşad ettiği bölge; 1186'da vefat edince Akkurgan'a defnedildi. İlişkili kişi dosyası Hoca Ahmed Yesevî : Hoca Ahmed Yesevî (ö. 562/1166), Yesi merkezli irşadı, Türkçe hikmet söyleme geleneği ve Orta Asya’ya yayılan halife ağıyla Yeseviyye’ye adını veren; tarihî şahsiyeti kadar menkıbevî hafızası da geniş tesir uyandıran Pîr-i Türkistan’dır.KOORDİNATLI Hîve · ÖzbekistanHîve540 (1145) civarında doğduğu kabul edilen Hârizm şehri; gençlik yıllarını burada geçirdi. Türbesi XIX. yüzyılda Hîve Hanı Muhammed Emin Han tarafından onarılmıştır. İlişkili kişi dosyası Necmeddîn-i Kübrâ : Necmeddîn-i Kübrâ, Hârizm’de kurduğu irşad çevresi, yetiştirdiği çok sayıda halife ve seyrüsülûk sırasında nurlar ile renkleri yorumlayan eserleriyle Kübreviyye’ye adını veren sûfîdir.KOORDİNATLI Karshi · ÖzbekistanNahşeb (Karşi)Onu Melâmî fikirlere yönlendiren Ebû Türâb en-Nahşebî'nin (ö. 245/859) nisbet edildiği şehir. İlişkili kişi dosyası Hamdûn el-Kassâr : Ebû Sâlih Hamdûn b. Ahmed el-Kassâr (ö. 271/884), Nîşâbur’da ihlâs, nefsin ithamı ve manevî hâlleri gizleme ilkelerini keskin biçimde temsil eden fakih, hadis râvisi ve erken Melâmetî pîrdir.KOORDİNATLI Kosonsoy · ÖzbekistanKâsân — Ahmed Kâsânî’nin doğum ve ilk tahsil çevresiDoğum çevresi Ahmed Kâsânî 866/1461’de Fergana havzasında, Ahsîkes’e bağlı Kâsân’da doğdu ve ilk medrese tahsilini bu çevrede yaptı. Harita notu Nokta günümüz Kosonsoy şehir merkezini gösterir; doğduğu evin kesin yeri olarak okunmamalıdır.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanEmkeneMürşidi Mevlânâ Hâce Emkenâkî'nin oturduğu, Semerkant'a yakın kasaba; üç gün üç gecelik halvetin ardından Hindistan vazifesini burada almıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Bâkī-Billâh : Muhammed Bâkī-Billâh (ö. 1012/1603), Hâce Muhammed İmkenegî’den yetişerek Delhi’de Nakşibendî irşad merkezi kuran ve İmâm-ı Rabbânî’yi yetiştiren mutasavvıftır.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanHâce Ubeydullah ZâviyesiSemerkant'ta şeyhliğini yaptığı, Hâce Ubeydullah Ahrâr'a nisbet edilen zâviye. İlişkili kişi dosyası Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi : Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi (884/1479–968/1560-61), Muğla'dan Mekke, Horasan ve Semerkant'a uzanan; Emir Buhârî'den inâbet alan âlim ve şeyhtir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantŞeyhi Nizâmeddin Hâmûş'un çoğunlukla yaşadığı ve dolayısıyla ona burada intisap etmiş olması gereken şehir; Buhara ile birlikte Nakşibendîliğin ilk iki merkezidir. İlişkili kişi dosyası Sa‘deddîn-i Kâşgarî : Nizâmeddin Hâmûş'un halifesi Sa‘deddîn-i Kâşgarî, Herat'ı önemli bir Nakşibendî merkezine dönüştürdü ve Abdurrahman Câmî'yi yetiştirdi.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantEtrafına toplananları dağıtmak için Firavun'un sözünü tekrarladığı rivayet edilen şehir. İlişkili kişi dosyası Bâyezîd-i Bistâmî : Ebû Yezîd Tayfûr b. Îsâ b. Sürûşân el-Bistâmî, erken tasavvufun sekr, fenâ, mârifet ve şathiye diliyle tanınan en etkili sûfîlerinden; Tayfûriyye cereyanının pîri ve birçok silsilenin Üveysî halkasıdır.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantDevrin en meşhur mutasavvıfı Ubeydullah Ahrâr'a intisap ettiği ve Abdullah-ı İlâhî ile tanıştığı şehir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Ahmed-i Buhârî : Seyyid Ahmed-i Buhârî (ö. 994/1586), XVI. yüzyıl ortalarında Buhara’dan İstanbul’a gelerek Unkapanı-Yeşil Tulumba çevresine yerleşen; türbesi II. Mahmud döneminde yeniden ortaya çıkarılan Nakşibendî şeyhidir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantHârizmşah Alâeddin Muhammed'in son yıllarındaki merkezlerinden; Cengiz Han ile yapılan savaşta yenilmesiyle hânedan tarihe karışmıştır. Menkıbe bu sonu şeyhin bedduasına bağlar. İlişkili kişi dosyası Mecdüddin Bağdâdî : Necmeddîn-i Kübrâ'nın önde gelen halifelerinden Mecdüddin el-Bağdâdî, Hârizm'deki irşad çevresi, seyrüsülûk risâleleri ve tartışmalı ölümüyle Kübreviyye tarihinin temel şahsiyetlerindendir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantBirinci halifesi Uzun (Usullük) Hasan Ata'ya nisbet edilen bir mezarın bulunduğu şehir. İlişkili kişi dosyası Zengi Ata : Asıl adının Ay Hoca olduğu nakledilen Zengi Ata, Hakîm Ata'nın halifesi; Taşkent çevresindeki irşadı ve Uzun Hasan Ata, Seyyid Ata, Sadr Ata, Bedr Ata halkasıyla Yeseviyye'nin yayılışında belirleyici isimdir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantMürşidi Seyyid Ahmed-i Semerkandî'nin nisbesini aldığı şehir; Kübreviyye ve Nûrbahşiyye icâzetleri ondan gelmiştir. İlişkili kişi dosyası Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî : Hasan Hüsâmeddin Uşşâkî (yaklaşık 1475–1001/1592-93), Buhara’dan Anadolu’ya gelerek Emîr Ahmed-i Semerkandî’ye intisap eden; Uşak ve İstanbul Kasımpaşa’daki pîr evi çevresinde Uşşâkiyye’yi kurumsallaştıran Halvetî pîridir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantFîhi mâ fîh 'ten, Hârizmşah'ın kuşatması sırasında burada bulundukları anlaşılır — yolculuğun ilk yönünü gösteren kayıt. İlişkili kişi dosyası Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî : Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Belh'ten Konya'ya uzanan hayatında medrese ilmi, tasavvufî terbiye, sohbet, şiir ve semâı birleştiren; Mesnevî, Dîvân-ı Kebîr, Fîhi Mâ Fîh, Mektûbât ve Mecâlis-i Seb'a ile İslâm irfan tarihinde kalıcı iz bırakan âlim, sûfî ve şairdir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantBazı kaynaklara göre Yûsuf el-Hemedânî ile burada karşılaşıp intisap etmiştir; Buhara rivayetiyle çelişir. İlişkili kişi dosyası Hâce Abdülhâlik Gucdüvânî : Abdülhâlik Gucdüvânî, Yûsuf el-Hemedânî’nin halifesi; hafî zikir, sekiz Hâcegân ilkesi, ilim ve toplum içinde mânevî dikkat anlayışıyla Nakşibendiyye öncesi usulün kurucu şahsiyetidir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantAnnesi Gevher Hatun'un babası Lala Şerefeddin'in memleketi. İlişkili kişi dosyası Sultan Veled : Sultan Veled (1226–1312), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin oğlu; Hüsâmeddin Çelebi’nin ardından irşad makamını üstlenen, Mevlevî çevrenin teşkilâtlanması ve yazılı hafızasının oluşmasında belirleyici mutasavvıf şairdir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantTimur'un başşehri; torununun oğlunun kaydına göre Emîr Külâl burada Timur'u ziyaret etmeyi reddetmiştir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Emîr Külâl : Seyyid Emîr Külâl (1284–1370), Muhammed Baba Semmâsî’den hilâfet alan, Bahâeddin Nakşibend’in başlıca mürşidi olan ve Hâcegân mirasını Nakşibendiyye’nin teşekkül devrine taşıyan Buharalı sûfîdir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantUbeydullah Ahrâr'a intisap edip seyrüsülûkünü tamamladığı ve icâzet aldığı şehir; mürşidi görev alanı olarak burada Anadolu'yu gösterdi. İlişkili kişi dosyası Abdullah-ı İlâhî : Simavlı Abdullah-ı İlâhî (ö. 896/1491), Ubeydullah Ahrâr’ın halifesi olarak Nakşibendiyye’nin Ahrârî yorumunu Anadolu ve Rumeli’ye taşıyan; Simav, İstanbul ve Vardar Yenicesi çevrelerini etkileyen, Türkçe ve Arapça eserleriyle aşk, vahdet, seyrüsülûk ve melâmet düşüncesini işleyen âlim-sûfîdir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantHalifesi Ya'kūb-i Çerhî'nin yetiştirdiği Ubeydullah Ahrâr'ın merkezi; Nakşibendiyye'nin Orta Asya'daki hâkim tarikat hâline gelmesi buradan yürümüştür. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı sûfîdir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantBelh'ten ayrıldıktan sonra 1212'den önce gittiği ve kuşatma sırasında oğlu Mevlânâ ile birlikte bulunduğu şehir; Hârizmşah'ın eline geçince muhtemelen Belh'e döndü. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Veled : Bahâeddin Veled (1151-1231), Belh’in ilim ve vaaz geleneğini Horasan, Irak, Hicaz ve Anadolu güzergâhından Konya’ya taşıyan; Maârif’i, Burhâneddin Tirmizî’ye tesiri ve Mevlânâ’nın ilk hocası oluşuyla Mevlevî hafızanın kurucu halkalarından biri olan âlim ve mutasavvıftır.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantUluğ Bey'in çağırmasıyla geldiği ve İbnü'l-Cezerî ile hadis meclisinin kurulduğu başşehir; Mirza Halîl'in onu Buhara'dan uzaklaştırma teşebbüsü de buradan gelmiştir. İlişkili kişi dosyası Muhammed Pârsâ : Bahâeddin Nakşibend'in halifesi Muhammed Pârsâ, şeyhinin sohbetlerini ve erken Nakşibendî kavram dünyasını yazıya taşıyan âlim-sûfîdir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkantTimur'un başkenti; Yesi'deki külliyeyi yaptıran gücün merkezi. Kendisini onun neslinden sayanlardan Şeyh Zekeriyyâ da Semerkantlıdır. İlişkili kişi dosyası Hoca Ahmed Yesevî : Hoca Ahmed Yesevî (ö. 562/1166), Yesi merkezli irşadı, Türkçe hikmet söyleme geleneği ve Orta Asya’ya yayılan halife ağıyla Yeseviyye’ye adını veren; tarihî şahsiyeti kadar menkıbevî hafızası da geniş tesir uyandıran Pîr-i Türkistan’dır.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkant (Hâce Ahrâr Türbesi)855/1451'de Ebû Said Mirza Han'ın daveti üzerine yerleştiği ve 29 Rebîülevvel 895'te (20 Şubat 1490) vefat edip defnedildiği şehir; türbesi bugün de ziyaretgâhtır. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-i Çerhî'nin müridi Ubeydullah Ahrâr, Nakşibendiyye'yi Mâverâünnehir'de güçlü bir sosyal, ekonomik ve siyasî irşad ağına dönüştürdü.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkant (Uluğ Bey Medresesi)Uluğ Bey zamanında ilim merkezi hâline gelen şehirde dokuz yıl kalmış, Kadızâde-i Rûmî'den riyâziyyât dersleri almıştır. İlişkili kişi dosyası Abdurrahman Câmî : Nûrüddîn Abdurrahman Câmî (1414–1492), Herat ve Semerkant’ın ilim çevrelerinde yetişen; Sa‘deddin Kâşgarî ve Ubeydullah Ahrâr ile Nakşibendî bağı kuran, Nefehâtü’l-üns, Heft Evreng, üç divan ve çok sayıda tasavvuf şerhiyle İslâm düşünce ve edebiyatında kalıcı iz bırakan âlim ve şairdir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanSemerkant — Mevlânâ İsmetullah’ın dersleriSemerkant — Mevlânâ İsmetullah’ın dersleri. Semerkant şehir merkezi yaklaşık koordinatıdır. Biyografideki yeri Muhammed Âlim Sıddîkī (1564-65–1634), Pîrim Şeyh’in halifesi, Aliâbâd merkezli Yesevî mürşidi ve Ahmed Yesevî’den kendi devrine uzanan tarikat hafızasını Lemehât min nefehâti’l-kuds’ta koruyan tabakat müellifidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Semerkant — Mevlânâ İsmetullah’ın dersleri” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Semerkant · ÖzbekistanUluğ Bey MedresesiSemerkant'ta müderris ve müftü olarak görev yaptığı medrese. İlişkili kişi dosyası Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi : Vefâyîzâde Muğlavî Mustafa Efendi (884/1479–968/1560-61), Muğla'dan Mekke, Horasan ve Semerkant'a uzanan; Emir Buhârî'den inâbet alan âlim ve şeyhtir.KOORDİNATLI Semerkant · Özbekistanİmam Buhârî Türbesi, HartenkSık sık ziyaret edip türbesini tamir ettirdiği, içini örtü ve kandillerle süslettirdiği yer; hankahında Sahîh-i Buhârî okuttuğu düşünülürse tutarlı bir ilgidir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyfeddin Bâharzî : Necmeddîn-i Kübrâ'nın halifesi Seyfeddin Bâharzî, Moğol istilası sonrasında Buhara-Fethâbâd merkezli öğretim, vaaz ve irşad ağı kurdu.KOORDİNATLI Shahrisabz · ÖzbekistanKeş (Şehrisebz)Lâçin Türk kabilesine mensup babası Seyfeddin Mahmûd'un Hindistan'a göçmeden önce uğradığı ilk durak. İlişkili kişi dosyası Emîr Hüsrev-i Dihlevî : Nizâmeddin Evliyâ'nın müridi Emîr Hüsrev-i Dihlevî, Farsça şiiri, tarihî mesnevileri, mûsiki hafızası ve Çiştî muhabbet diliyle Delhi kültürünün kurucu isimlerindendir.KOORDİNATLI Surhanderya · ÖzbekistanHülgatû (Çagāniyân)834/1431'de gidip Ya'kūb-i Çerhî'ye intisap ettiği ve üç ay sonra hilâfet aldığı köy. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-i Çerhî'nin müridi Ubeydullah Ahrâr, Nakşibendiyye'yi Mâverâünnehir'de güçlü bir sosyal, ekonomik ve siyasî irşad ağına dönüştürdü.KOORDİNATLI Taşkent · ÖzbekistanBâgıstan806/1404'te doğduğu köy; çocukluğunda ziraatla uğraşan babasına yardım ettiği yer. Konum şehir merkezine göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-i Çerhî'nin müridi Ubeydullah Ahrâr, Nakşibendiyye'yi Mâverâünnehir'de güçlü bir sosyal, ekonomik ve siyasî irşad ağına dönüştürdü.KOORDİNATLI Taşkent · ÖzbekistanTaşkentÇerhî'den hilâfet aldıktan sonra irşada başladığı ve yirmi yıl ikamet ettiği şehir; ziraat ve ticaretle de burada uğraşmıştır. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-i Çerhî'nin müridi Ubeydullah Ahrâr, Nakşibendiyye'yi Mâverâünnehir'de güçlü bir sosyal, ekonomik ve siyasî irşad ağına dönüştürdü.KOORDİNATLI Taşkent · ÖzbekistanTaşkentYaşadığı şehir; yakınlarındaki bir köyde çobanlık yapmış, üçüncü halifesi Sadr Ata da bu civarda irşadda bulunmuştur. İlişkili kişi dosyası Zengi Ata : Asıl adının Ay Hoca olduğu nakledilen Zengi Ata, Hakîm Ata'nın halifesi; Taşkent çevresindeki irşadı ve Uzun Hasan Ata, Seyyid Ata, Sadr Ata, Bedr Ata halkasıyla Yeseviyye'nin yayılışında belirleyici isimdir.KOORDİNATLI Taşkent · ÖzbekistanTaşkentSiriderya yöresiyle birlikte, göçebe Türkler arasında kuvvetli nüfuz sahibi olduğu bölgelerden. İlişkili kişi dosyası Hoca Ahmed Yesevî : Hoca Ahmed Yesevî (ö. 562/1166), Yesi merkezli irşadı, Türkçe hikmet söyleme geleneği ve Orta Asya’ya yayılan halife ağıyla Yeseviyye’ye adını veren; tarihî şahsiyeti kadar menkıbevî hafızası da geniş tesir uyandıran Pîr-i Türkistan’dır.KOORDİNATLI Taşkent · ÖzbekistanTaşkent (Ubeydullah Ahrâr)Sa'deddîn-i Kâşgarî'nin vefatından sonra bağlandığı Hâce Ubeydullah Ahrâr'ın faaliyet sahası; birkaç defa görüşmüş, sürekli mektuplaşmış, 895/1490'daki vefatına uzunca bir mersiye yazmıştır. Konum bölge merkezine göre yaklaşıktır.KOORDİNATLI Taşkent · ÖzbekistanTaşkent — doğum ve ilk eğitimTaşkent — doğum ve ilk eğitim. Taşkent şehir merkezi yaklaşık koordinatıdır. Biyografideki yeri Muhammed Âlim Sıddîkī (1564-65–1634), Pîrim Şeyh’in halifesi, Aliâbâd merkezli Yesevî mürşidi ve Ahmed Yesevî’den kendi devrine uzanan tarikat hafızasını Lemehât min nefehâti’l-kuds’ta koruyan tabakat müellifidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Taşkent — doğum ve ilk eğitim” durağını görünür kılar. Nokta kesin bir bina, ev veya mezar parseli iddiası taşımaz; şehir ya da bölge ölçeğindeki tarihî bağı gösterir.KOORDİNATLI Taşkent · ÖzbekistanZengi Ata KülliyesiTarihî ve mânevî işlev Zengi Ata ve çevresindeki türbeler, Taşkent Yesevî irşad hattının kalıcı ziyaret merkezidir. Okuma notu Bugünkü yapı evreleri ile şahsiyetin yaşadığı dönem aynı kabul edilmez; ziyaret hafızası, mimari ve tarihî biyografi ayrı katmanlarda izlenir.KOORDİNATLI Taşkent · ÖzbekistanŞâhrûhiye890/1485'te Sultan Ahmed Mirza ile gayri müslim Moğol ve Özbek askeri arasındaki savaşı önleyip barış sağladığı yer. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ubeydullah Ahrâr : Ya‘kūb-i Çerhî'nin müridi Ubeydullah Ahrâr, Nakşibendiyye'yi Mâverâünnehir'de güçlü bir sosyal, ekonomik ve siyasî irşad ağına dönüştürdü.KOORDİNATLI Taşkent (Zengiata) · ÖzbekistanAnber Ana TürbesiZengi Ata türbesinin 50 m. kadar yakınında bulunan, şeyhi Hakîm Ata'nın dul eşi ve kendisinin hanımı Anber Ana'ya ait türbe. İlişkili kişi dosyası Zengi Ata : Asıl adının Ay Hoca olduğu nakledilen Zengi Ata, Hakîm Ata'nın halifesi; Taşkent çevresindeki irşadı ve Uzun Hasan Ata, Seyyid Ata, Sadr Ata, Bedr Ata halkasıyla Yeseviyye'nin yayılışında belirleyici isimdir.KOORDİNATLI Taşkent (Zengiata) · ÖzbekistanZengi Ata TürbesiTaşkent'in Zengiata ilçesinin aynı adı taşıyan köyündeki kabri; türbe Timur tarafından inşa edilmiş, yanına zamanla mescid, minare ve medrese eklenmiştir. Özbekistan'da hâlâ önemli bir ziyaretgâhtır. İlişkili kişi dosyası Zengi Ata : Asıl adının Ay Hoca olduğu nakledilen Zengi Ata, Hakîm Ata'nın halifesi; Taşkent çevresindeki irşadı ve Uzun Hasan Ata, Seyyid Ata, Sadr Ata, Bedr Ata halkasıyla Yeseviyye'nin yayılışında belirleyici isimdir.KOORDİNATLI