tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
21 sonuç · “dedebaba”
01Babagân / Mücerred Babalar
Balım Sultan sonrası mücerred babalar ve pîr evindeki dedebaba otoritesini esas alan teşkilat hattı.
Edib Harâbî
Ahmed Edib Harâbî (1853-1916/17), Şahkulu Dergâhı’nda Mehmed Ali Hilmi Dedebaba’ya bağlanan, hece ve aruzla yazdığı nefesleri ve hacimli divanıyla tanınan son dönem Bektaşî şairidir.
Hacı Ali Tûrâbî Dedebaba
Hacı Ali Tûrâbî Dedebaba (1786–1868), Şahkulu çevresinde yetişerek 1849–1868 arasında Hacıbektaş Pîrevi dedebabalığını yürüten; divanı, manzum risalesi, icâzetnâmesi ve geniş Bektaşî hizmet ağıyla tanınan şair ve mürşiddir.
Mehmed Ali Hilmi Dedebaba
Mehmed Ali Hilmi Dedebaba (1842, İstanbul – 21 Şubat 1907); Bektaşî dedebabası ve şair. Şahkulu Sultan Dergâhı'nın ikinci bânisi sayılır; “Hilmî” mahlaslı mürettep divanı ve bestelenen nefesleriyle tanınır.
dedebaba
Bektaşîlik tarikatinde en üst mertebede bulunan kimselere verilen ad. Bu kimseler, genellikle “Hacı Bektaş-ı Velî Dergâhı”nda bulunan “mücerred” 1er arasmdan seçiliyordu.
Şahkulu Sultan Dergâhı
İstanbul · Türkiye · Merdivenköy'deki dergâh; 1856'da burada intisap etmiş, 1863'te postnişin olmuş, Anadolu'dan toplanan yardımlarla yeniden inşa ettirdiği için “ikinci bâni” sayılmıştır. Vefatında önce dergâhın kış meydanına defnedilmiştir.
Bektaşî Âsitânesi (Pîr Evi)
Hacıbektaş · Türkiye · Bektaşîlik muhabbetiyle Hacıbektaş'taki bu âsitâneye gidip dört yıl kadar orada ikamet etti; Dimetokalı Seyyid Kara Ali Baba'nın postnişinliği zamanında bir ara dedebabalık yaptıysa da Bektaşîler'in bir kısmı onun şeyhliğine karşı çıkmıştır. Bir müddet de İstanbul'da Bektaşîler'in temsilcisi olmuştur.
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı
Nevşehir · Türkiye · 1863'te Hacı Türâbî Ali Dedebaba'nın rehberliğiyle mücerred olduğu, 1869'da Selânikli Hacı Hasan Dedebaba'dan hilâfet aldığı ve sonradan üç yıl dedebabalık yaptığı pîr evi. İlişkili kişi dosyası Mehmed Ali Hilmi Dedebaba : Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Şahkulu Sultan Dergâhı'nı XIX. yüzyılda yeniden kuran; mücerredlik erkânını ve İstanbul Bektaşî ağını taşıyan postnişin ve Hilmî mahlaslı şairdir.
Hacıbektaş Pîr Evi
Hacıbektaş · Türkiye · Dört yıl süreyle dedebabalık yaptığı belirtilen Bektaşî pîr evi. İlişkili kişi dosyası Şeyh Mustafa Hâşim Efendi (Hâşim Baba) : Bu kayıt Bandırmalızâde Mustafa Hâşim Baba ana dosyasıyla birleştirildi.
Güngörmez mahallesi, Sultanahmet
İstanbul · Türkiye · 1842'de doğduğu mahalle; babası Nûri Efendi buranın imamıdır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Mehmed Ali Hilmi Dedebaba : Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Şahkulu Sultan Dergâhı'nı XIX. yüzyılda yeniden kuran; mücerredlik erkânını ve İstanbul Bektaşî ağını taşıyan postnişin ve Hilmî mahlaslı şairdir.
Merdivenköy
İstanbul · Türkiye · Dergâhın bulunduğu ve çevresinde bağ ve bahçeler kurdurduğu geniş araziyi satın aldığı semt. İlişkili kişi dosyası Mehmed Ali Hilmi Dedebaba : Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Şahkulu Sultan Dergâhı'nı XIX. yüzyılda yeniden kuran; mücerredlik erkânını ve İstanbul Bektaşî ağını taşıyan postnişin ve Hilmî mahlaslı şairdir.
Selânik
Selanik · Yunanistan · Kendisine hilâfet veren Selânikli Hacı Hasan Dedebaba'nın memleketi; Bektaşîliğin Rumeli'deki güçlü merkezlerindendir. İlişkili kişi dosyası Mehmed Ali Hilmi Dedebaba : Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Şahkulu Sultan Dergâhı'nı XIX. yüzyılda yeniden kuran; mücerredlik erkânını ve İstanbul Bektaşî ağını taşıyan postnişin ve Hilmî mahlaslı şairdir.
Filibe
Plovdiv · Bulgaristan · Divanını 1327'de neşreden, dergâhta aşçılık yapan Filibeli Ahmed Mehdî Baba'nın memleketi. İlişkili kişi dosyası Mehmed Ali Hilmi Dedebaba : Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Şahkulu Sultan Dergâhı'nı XIX. yüzyılda yeniden kuran; mücerredlik erkânını ve İstanbul Bektaşî ağını taşıyan postnişin ve Hilmî mahlaslı şairdir.
Hacıbektaş Bektaşî Âsitânesi
Hacıbektaş · Türkiye · Bektaşîliğin pîr evi. Hâşim Baba Bektaşîlik muhabbetiyle buraya gidip dört yıl kadar ikamet etmiş, Dimetokalı Seyyid Kara Ali Baba'nın postnişinliği sırasında bir ara dedebabalık yapmıştır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Mustafa Hâşim Efendi (Hâşim Baba) : Bu kayıt Bandırmalızâde Mustafa Hâşim Baba ana dosyasıyla birleştirildi.
Şahkulu Sultan Dergâhı
İstanbul · Türkiye · Ahî zâviyesinden Bektaşî âsitânesine Merdivenköy’deki merkez bazı geleneklerde 1329 sonrasında kurulmuş bir ahî zâviyesine bağlanır. Kesin tarih tartışmalı olmakla birlikte yapı XVI. yüzyıl başlarından itibaren Bektaşîliğe geçti ve İstanbul’daki en önemli Bâbâgân merkezlerinden biri oldu. İkinci pîr evi Şahkulu Sultan Tekkesi kaynaklarda “âsitâne-i sâniye” veya ikinci pîr evi diye anılır. Kırşehir’den İstanbul’a gelen dedebabaların burada karşılanması, devlet, Yeniçeri Ocağı ve Bektaşî teşrifatı içindeki özel konumunu gösterir. 1826 kırılması ve yeniden canlanma Bektaşîliğin ilgasıyla tekke Nakşibendîlere devredildi, postnişin Âhir Mehmed Baba sürgüne gönderildi. XIX. yüzyıl ortalarında yeniden canlanan merkez, Mehmed Ali Hilmi Dedebaba döneminde meydan evi, aşevi, harem ve hizmet yapılarıyla genişletildi. Kültür merkezi olarak devam 1925 sonrasında terk edilen yapıların bir bölümü kayboldu; 1960’larda başlayan onarımlar işlev verilmediği için kalıcı olmadı. Daha sonraki ihya çalışmalarıyla meydan evi ve çevresindeki yapılar Alevî-Bektaşî kültürünün yaşatıldığı bir merkeze dönüştü.
Gözcü Baba Türbesi
İstanbul · Türkiye · Mehmed Ali Hilmi Dedebaba'nın kabri Mehmed Ali Hilmi Dedebaba'nın naaşı Şahkulu Dergâhı'ndaki ilk defin yerinden buradaki sofa bölümüne nakledildi. Mekân, Şahkulu çevresinin geç dönem mezar ve ziyaret hafızasını taşır.
Mehmed Ali Hilmi Dedebaba Türbesi
İstanbul · Türkiye · Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH MEHMED ALİ HİLMİ DEDEBABA EL-BEKTAŞİ” adıyla, BEKTAŞİYYE çevresinde, KADIKÖY/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi GÖZCÜBABA HAZİRESİ'NDE, HIZIR REİS SK. NO:6 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 8 MUHARREM 1325 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Babagân ve Çelebiler: İki Otorite Hattı
Dedebaba, mücerredlik, soy iddiası, vakıf ve pîr evi yönetimi
Hâşim Baba: Celvetîlik, Bektaşîlik ve Melâmîlik Arasında
Celvetî çekirdek Mustafa Hâşim, Bandırmalızâde Tekkesi’nde Celvetî şeyhi Yûsuf Nizâmeddin Efendi’nin oğlu olarak yetişti. Kendi Vâridât ındaki sülûk anlatısı ve Hâşimiyye’nin kullandığı Celvetî tâcı bu çekirdeği açıklar. Bektaşî temas Kaygusuz Abdal Tekkesi şeyhi Hasan Baba’ya intisabı ve Hacıbektaş’ta kalışı, Bektaşîl
Hacı Ali Türâbî: Dedebabalık, Dîvân ve Nefeslerin Dolaşımı
Dedebabalık dönemi Ali Türâbî’nin 1849–1868 arasındaki post hizmeti, 1826 sonrasında Bektaşîliğin kurumlarını yeniden kurmaya çalıştığı döneme rastlar. Şahkulu Dergâhı ve Hacıbektaş Pîrevi kayıtları bu kurumsal çizginin iki durağıdır. Dîvân ve Risâle Dîvân hem aruz hem heceyle yazılmış şiirleri; Risâle-i Türâbî Baba is
Bektaşî Erkânı, Hiyerarşi ve Meydan
Bektaşî topluluk düzenini tek bir gizli tören tarifine indirgemeden makam, hizmet ve meydan kavramlarıyla açıklayan rehber.