Ahî zâviyesinden Bektaşî âsitânesine

Merdivenköy’deki merkez bazı geleneklerde 1329 sonrasında kurulmuş bir ahî zâviyesine bağlanır. Kesin tarih tartışmalı olmakla birlikte yapı XVI. yüzyıl başlarından itibaren Bektaşîliğe geçti ve İstanbul’daki en önemli Bâbâgân merkezlerinden biri oldu.

İkinci pîr evi

Şahkulu Sultan Tekkesi kaynaklarda “âsitâne-i sâniye” veya ikinci pîr evi diye anılır. Kırşehir’den İstanbul’a gelen dedebabaların burada karşılanması, devlet, Yeniçeri Ocağı ve Bektaşî teşrifatı içindeki özel konumunu gösterir.

1826 kırılması ve yeniden canlanma

Bektaşîliğin ilgasıyla tekke Nakşibendîlere devredildi, postnişin Âhir Mehmed Baba sürgüne gönderildi. XIX. yüzyıl ortalarında yeniden canlanan merkez, Mehmed Ali Hilmi Dedebaba döneminde meydan evi, aşevi, harem ve hizmet yapılarıyla genişletildi.

Kültür merkezi olarak devam

1925 sonrasında terk edilen yapıların bir bölümü kayboldu; 1960’larda başlayan onarımlar işlev verilmediği için kalıcı olmadı. Daha sonraki ihya çalışmalarıyla meydan evi ve çevresindeki yapılar Alevî-Bektaşî kültürünün yaşatıldığı bir merkeze dönüştü.

Mekân türü: tekke
Dönem: Ortaçağ zâviye hafızası; XVI. yüzyıldan itibaren Bektaşî merkezi
Bugünkü durum: Yerleşkenin başlıca yapıları onarılarak Alevî-Bektaşî kültür ve inanç merkezi olarak kullanılmaktadır; bazı tarihî yardımcı birimler kayıptır.
Konum güveni: Yaklaşık tarihî çevre

KAYIT DAYANAĞIM. Baha Tanman, ‘Şahkulu Sultan Tekkesi’, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 38, s. 286-289; Bektaşî menâkıbnâmeleri ve tekke kitâbeleri

1329 kuruluş anlatısı kesin belge gibi sunulmadı; ahî zâviyesi, XVI. yüzyıl Bektaşîleşmesi, 1826 devri ve XIX. yüzyıl ihyası ayrı katmanlarda işlendi. Aynı adlı ve aynı şehirdeki Şahkulu Sultan Dergâhı kaydının yaklaşık konumuyla eşleştirildi.

BAĞLI YOLBektaşiyye