tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
620 sonuç · toplam 620 · “Usûl” · 11/26
01Kur'ân kursu
Kur’ân kursu a. Kur’ân-ı k Kerîm’i doğru ve aslına uygun biçimde, yani “tecvid” (bk. bu madde) usullerine göre okumayı öğretmek, ezberletmek amacıyla oluşturulan kurumlar için kullanılan terim. Bu kurum başlangıcmdan beri “dârü’l-Kur’ân, dâ…
tedvîr
Kur’ân-ı Kerîm’in tilâvet usullerinden olup normal hız çerçevesinde te okumayı ifade eden terim.
ta'lîkât
İslâmî edebiyatta bir metnin iyi ve kolay anlaşılabilmesi için sayfa kenarlarma düşülen notlar veya eklemeleri içeren eserlerin ortak adı ve bunun için kullanılan terim.
abdestsiz
abdestsiz a ve s. Abdesti bozulmuş veya gusül abdesti almamış olan (kimse). 2. mec. 2. Akidesi veya ahlâkı bozuk kimse. ' Akidesi veya ahlâkı bozuk kimse. '
âs
Kitap, sünnet ve icmâda hükmü bulunmayan bir meseleye, aralarmdaki bağ sebebiyle, bu kaynaklardan birinde bulunan bir meselenin hükmünü vermek anlamında fıkıh terimi. § tam. kıyâs-ı fukahâ a. ( ^ ^U) fik. Fıkıh bilginlerinin üzerinde birleş…
mevle’l-muvâlât
İslâm hukukunda, Bir gayrimüslimin iman ederek bir Müslüman ile ihtiyaç olursa Müslüman’m diyet borcunu ödemesi, buna karşılık kendisine mirasçı olması konusunda yapılan bir anlaşma. Bu, bir anlamda yeni girdiği bir Müslüman çevrede kendisi…
da'vâlı
Bir mahkemeye başvurularak biri hakkında dava açılan veya hakkında şikâyetçi olunan kimse; eşanlamlısı “müdde'â aleyh” n da'vet a. [Ar. ] İslâm dinini müşriklere anlatma, tanıtma ve a onları inanca çağırma, ayrıca İslâmiyeti yayma ve tanıtm…
cenâbet
İslâmî fıkıhta temel ibadetlerin yerine getirilmesine engel olan manevî kirlilik durumu, cünüplük. Bu durumun oluşması, cinsî münasebette bulunma veya değişik yöntemlerle cinsel haz duyma amacıyla meninin boşalması ile gerçekleşir. Buna cün…
Lâ ilâhe illallah
“Allah’tan başka ilâh yoktur.” İslâm’ın tevhid inancını en özlü biçimde ifade eden kelime-i tevhidin ilk bölümüdür. Tasavvuf yollarında nefy ve ispat zikrinin esası kabul edilir: lâ ilâhe ile Hakk’ın dışındaki mutlaklık iddiaları reddedilir…
esmâ
GL-I) [Ar. ism’in ç. b.] “İsimler" anlamındaki bu söz, başka kelime ve terkiplerle birleşerek yeni terimler oluşturur. § tam. esmâ-i hüsnâ a. Ç^ı^ o Uçul) bk. esmâ'ü’l-hüsnâ esmâ-i İlâhiyye a. (^11 fLJ) bk. esmâ-i hüsnâ esmâ-i nebi a. (^. U…
nessâb
Nesep konusu lâm ile uğraşan kimse, nesep bilgini. tte”
Samed
“Sıkıntıya düşüldüğü zaman kendisine baş vurulan kimse.” anlamında olan bu söz, “esmâ'ü’lhüsnâ” (Allah’ın güzel isimleri)dan olup Kur’ân-ı Kerîm’de “İhlâs suresi” (112 / 2) nde “Herkesin sığınacağı yegâne varlık” olarak geçmektedir. Bu söz,…
Mısriyye
Halvetiyye’nin Ahmediyye ana kolu içinde Niyâzî-i Mısrî’ye nispet edilen şube. Niyâzî-i Mısrî’nin şiirleri, vaazları ve sürgünlerle şekillenen irşad çevresi üzerinden özellikle Bursa, İstanbul ve Balkanlarda etkili olmuştur. Kolun silsile v…
meziy
k>) [Ar.] fık. Görme, dokunma veya düşünme etkisiyle Mi erkeklerin tenasül uzvundan gelen ince beyaz sıvı. Bu sıvınm gelmesi kişiyi cünup etmemekle birlikte abdesti bozar. Namaza veya abdestin gerekli olduğu ibadete başlamak için gusül gere…
guslün sünnetleri
guslün sünnetleri a. Gusül yaparken Hz. Peygamber’in uyguladı ğı eylemler için kullanılan terim. Bunları şöyle sıralayabiliriz: Niyet etmek, “besmele” (bk. bu madde) ile başlamak ve niyet etmek, vücudun herhangi bir yerinde pislik varsa önc…
azîmet
Allah’ın mükelleflerin hepsi için bütün durumlarda bağlayıcı genel bir kanun olmak üzere başlangıçtan koyduğu hükümler için kullanılan fıkıh usulü terimi. Söz gelişi, farz olarak mükelleflere gösterilen namaz, oruç, zekât, hac gibi ibadetle…
bey'-i sahîh
bey'-i sahîh a fik. Fıkıh usulünde, para ve mal kullanılarak yapılan satış işlemi. bey'-i sarf d» fik. Kıymetli malı yine kıymetli mal karşılığı satmak, yani altını altınla, gümüşü gümüşle satmak gibi
Mâde zarb
Hadis yazımında yanlışlıkla fazla yazılmış harf, kelime veya ibarenin üzerine çizgi çekerek yahut özel işaret koyarak metinden düşürüldüğünü gösterme usulü. Bu tashih yöntemi, yazma nüshada yanlış kısmı okunamaz hâle getirmeden korur ve met…
tekâlîf-i şâkka
Şerî cevaz bulunmayan ve tekâlif usullerine de aykırı olan vergiler
kitâbet
kitâbe-i seng-i meza a. Mezar taşl rının üzerine nakşedilm ölen kişinin kimliği ile du içeren yazı, mezartaşı kitab si. kitâbet a. [Ar.] Hadis bi minde Hz. Peygamber’in hadi lerinin sahabe veya tâbiîn d neminde yazılı olarak tesp edilmesi i…
şed
Fütüvvet ehli v tarikat mensuplarının düzenle nen özel bir törenle kişinin fü tüvvet yoluna kendini adadığın ya da tasavvuf ehlinin “seyr ü sülûk” (bk. bu madde) yolun girdiğini ifade eden kemer vey kuşak kuşanma işinin gerçekleş tirilmesi…
urûz
CAij^) [Ar.] fik. İslâm h kukunda, altın ve gümüş pa 669 usûl-i kadîm nla dışında kalan mal türlerini ifade eden fıkıh terimi. hu usûbet a. [Ar.] Asabelik. bk. nin asabe ırlı § tam. usûbet-i müştereke a. Ortak asabelik ât)
Mevleviyye
Mevleviyye s. ve a. (^^i [A mevlevî sözünün müennes (dişi biçimi. ] Mevlânâ Celâled-din Rûmî (öl. 672 / 1273) ’ye nispe edilen ve onun ölümünden son ra Hüsameddin Çelebi (öl. 683 1284) ve oğlu Sultan Veled in öncülüğü ve gir şimleriyle Anad…
nahr
G^) [Ar.] Sözlük anlam “Hayvanı boğazından kesme göğüs göğse karşılamak.” ol bu söz, bir hayvanın göğsü üz rinden bıçak vurarak boğaz d marlarmı keserek kurban etm anlamında terim olarak kul nılmıştır. Kur’ân-ı Kerîm “Kevser suresi” (108)ni…