ARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2382 sonuç · toplam 3232 · “Kül” · 36/100
01ekar
Sözlüklerde “Şiddetli bir ateş ile yakıp kavuran alevli ateş. ” anlamındaki bu söz, cehennem için kullanılan terimlerden biridir ve Kur’ân Kerîm’de dört ayette geçmek dir. sekerât-ı mevt a. Ar. sekerât + mevt ] Ölü anında çekilen acı ve ızt…
Eşrefiyye
Kādiriyye’nin Eşrefoğlu Rûmî’ye nispet edilen Anadolu kolu. İznik merkezli teşekkül eden yol, Kādirî usulünü Eşrefoğlu’nun irşadı, şiirleri ve sonraki post silsilesi çevresinde sürdürmüştür. Âdâb ve merasim kayıtlarının bir kısmı Eşrefî-Rûm…
hudâ
“Hidâyet rehberi.” anlamında Kur’ân-ı Kerîm için kullanılan ve O’nun adlarmdan biri. “Bakara suresi” nin 2., 97. ve 185. ayetlerinde h "... hidâyetin ta kendisi...” anlanmda Kur’ân için kullanılmıştır.
edep, -bi
edep, -bi a. [Ar. ] 1 Bir toplumda gelenek ve göre nekler doğrultusunda ortak de ğerler olarak benimsenmiş iy davranışlar veya âdâbmuâşeret kuralları için kullanı lan bir terim, terbiye, hüsn-i ah lâk. İslâm dini sosyal hayat için de “edep”…
hizbuşşeytan
Şeytanm or dusu veya ordulan, şeytana tâb 323 hoca ) olanlar, şeytanm kavmi gibi anü lamlara gelen ve “hizbullah” a- karşıtı olarak kullanılan bir tei rim. Kur’ân-ı Kerîm’in “Mücâdele suresi, 58 / 19”nde Allah’ın gazabına uğramış bir >.) ka…
tekvin
t^) [Ar. ] “Mâtürîdî” onra (bk. bu madde) kelâm bilginleri ketarafmdan Allah’a nipet edilen rim. ve “yaratma kudreti”ni ifade ehit eden sübutî sıfatlardan biri için dan kullanılan terim. Bu sıfat, bilim, ir. irade ve kudret sıfatlarmdan am…
mektup, -bu
mektup, -bu a. U^) [< Ar. ketb] “Yazılan şey. ” anlamındaki bu söz, eski dönemlerden beri insanlarm birbirleriyle haberleşme vasıtası olarak başvurduğu yazı türü olarak terim niteliği kazanmıştır. Arap edebiyatında bu yazı türü için “risale…
örfü’l-hâss
G»UUjt) fik. Belirli bir bölge veya ülke halkının bir davranışı veya bir sözü o bölgeye özgü anlamda ve söyleyiş biçimiyle kullanmasını ifade eden terim. Söz gelişi Irak halkının “hayvan” sözünü at için kullanması gibi.
a'lem
“En iyi bilen, daha iyi bilen” anlamında olup Allah’ın sıfatı olarak kullanılan bir terim. Kur’ân-ı Kerîm’in “İsrâ suresi” nde geçmektedir.
vakfiyename
ed. Tasavvuf! edebiyatta din, tarikat ve devlet büyüklerinin ölümlerinden sonra geride kalanlara öğütlerini içeren eserler için kullanılan ortak ad.
Rahmân
Rahmeti bütün yaratılmışları kuşatan. Allah’a özgü güzel isimlerden biri. Rahmân ismi ilâhî merhametin dünyada mümin-kâfir ayrımı olmadan bütün varlıklara ulaşan genişliğini anlatır. Tasavvuf ahlâkında kulun bu ismin tecellisinden payı, yar…
h, mâ'-ı mukattar
h, mâ'-ı mukattar a. u Damıtılmış su, imbikten geçir rilmiş ve arıtılmış su. mâ'-ı mukayyed a (kayıtlı su) Herhangi bir katkı L) u maddesiyle oluşmuş ve tabiî z hâlinden çıkmış su. Söz gelişi, n meyve suları, gül suyu gibi. k Bunlar temiz o…
Cerrâhiyye
Halvetiyye-Ramazâniyye tarikatının Nureddin Cerrâhî’ye nisbet edilen bir kolu. Bu tarikatın kurucusunun sahabeden Ebû Ubeyde b. Cerrâh soyundan geldiği ve İstanbul’da Cerrahpaşa semtinde doğduğu için “Cerrâhî” adını aldığı rivayeti yaygındı…
Teyemmüm
Su bulunmadığında veya suyu kullanmak zarar vereceğinde temiz toprak cinsinden bir yüzeye elleri vurup yüzü ve kolları mesh ederek yapılan hükmî temizlik. Niyet, kullanılacak yüzey, mesh edilecek alan ve teyemmümü bozan durumların ayrıntıla…
namazm mekruhları
namazm mekruhları a. Namaz kılarken “mekruh” (bk. bu madde) şeylerle uğraşma için kullanılan terim. İlmihal kitaplarında bu konuda elliye yalan madde sayılmaktadır. Bunlardan en önemlileri şöyle sıralanabilir: Namazda esnemek veya gülmek, e…
cenâb-ı Hakk
cenâb-ı Hakk a. (y^ ^LJ [Ar.] İslâmî inançta ve gelenekte Allah’ı anmak, O’nun zatını ifade etmek için “Hakk’ın ta kendisi, yüce Allah” anlamında kullanılan bir söz.
ricâlü’l-hadîs
Hadis biliminde, ravîleri ve güvenilirliklerini belirlemeye yarayan yan dallar için kullanılan bir terim.
hil bölgesi
hil bölgesi a. Mekke’de harem bölgesi dışında kalan yerler için kullanılan terim. Buraya, o yerde bulunan bitkilerin koparılması, av hayvanlarınm avlanması helâl olduğu için “hill” adı verilmiştir.
bakıcı
Herhangi bir nesneye bakarak kayıp veya çalmtı eşya hakkında bilgi veren ya da kehanette bulunan, geçmiş veya gelecek ile ilgili olaylar hakkında yorumlar yapabilen kimse için kullanılan kelâm terimi. Bu tür kimseleri kâhin veya falcılardan…
besmelesiz
Yaramaz, ahlâksız doğmuş çocuk için kullanılan bu terim, bazen piç anlamında da kullanılır.
hilâllemek
İslâmî inançta abdest alırken el ve ayak parmaklannı su ile ovalamak, sakahn telleri arasına parmakları sokarak suyun iyice yüze ulaşmasını sağlamak işlemi için kullanılan bir terim.
Hızır günleri
Hızır günleri a. Halk arasında yaz günlerinin başlangıcı sayılan 6 mayıs “hıdrellez” günü başlayıp 26 ekim (8 kasım) gününe kadar 186 gün süren eski takvim dönemi için kullanılan bir terim h {bk. hıdrellez).
emânet (II)
emânet (II) a. [< Ar.emn] Bu terim, peygamberlerin sıfatlarmdan biri olup Allah’tan aldığı vahiyleri aynen insanlara tebliğ etmekle görevli güvenilir kimseler için kullanılmıştır. Onlar için genel ve yaygın kanaat şudur: “Onlar İlâhî emirle…
Hıdırellez
Hızır ile İlyas’ın buluştuğuna inanılan bahar bayramı. Anadolu ve Balkan halk kültüründe 5 Mayıs gecesi ile 6 Mayıs günü kutlanır; bereket, sağlık ve dilek gelenekleriyle ilişkilidir.