tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
1805 sonuç · toplam 4980 · “hal'” · 29/76
01mektûm
Çjii.) [< Ar. ketm] Batmî cemaatlerde halktan gizlenen imam.
Gaffâr
ve s. [Ar.] Kullann suç ve günahlarını bağışlayan Allah (Allah'ın sıfatlarından). Kur’ân-ı Kerîm’de en açık olarak “Bilin ki O azîzdir, gaffardır.”; “O gajfârdır.” ayetlerinde geçmektedir.
çâr-yârî
(^Ljy [< F.çâr + yâr + Ar.-îi Dört halife ile ilgili. 2. Dört halifeye bağlılık. 3. Sünnîlik.
iyâzen billah
“Allah’a sığınırım.” anlamında bir söz, “el-iyâzü billah” biçiminde de kullanılır. ) izzet a. [Ar.] Hadis biliminde, tek bir isnatla rivayet edilmiş bulunan bir hadisin başka bir ^ hadisin isnadıyla daha rivayet - edilmesi yoluyla kuvvet ka…
hukûkullah
“Allah hakları. ” anlamında kullanılan bu terim, kulun Allah’a karşı sorumluluklarını ve yükümlülüklerini ifade etmektedir. Bunlar, Allah’a iman ve ibadet, namaz, oruç, hac olarak gösterilirlerken, yasaklar olarak da zina, içki, kumar, nank…
Abdesti bozan durumlar
Abdestin hükmünü sona erdiren hâllerin ortak adı. İdrar ve dışkı yollarından çıkan şeyler, yellenme, bayılma ve aklı örten durumlar temel örneklerdir. Uyku, kanama, kusma ve karşı cinse dokunma gibi meselelerde mezhepler farklı hükümler ver…
bey' bi'l-vefâ
bey' bi'l-vefâ a. GLâjlL [Ar. ] Bir satış akdine dayanarak bedeli iade edildiğinde geri alınmak üzere bir malın satın alınması. Burada “vefa” sözü, tarafların usule uygun olarak yaptıkları vaatleri yerine getirmek, biçiminde tanımlanmaktadı…
ebbedallah
ebbedallah cüm. [< Ar.ebbed Allah] “Allah uzun ömür versin, daim etsin” anlamında dua.
şeb-i arûs
şeb-i arûs a. [< F. şeb + Ar. arûs] (Düğün gecesi) Mevlevî tarikatının lideri olan Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî (öl. 670 / 1273)nin İlâhî aşka kavuşmasını ifade eden ve öldüğü gece için kullanılan terim. Bu geceyi Mevlevîler, genellikle Kur’ân…
çilehane
Dervişlerin tekke, hankah, ribat ve zaviyelerde çile n doldurmak veya çıkarmak ama cıyla kırk gün boyunca kalacağı e dar ve karanlık hücrelere verii len ad. bk. halvethane
Ah li-ümm
Anne bir erkek kardeş. Aynı anneden doğduğu hâlde babası farklı olan erkek kardeşi gösteren klasik nesep ve ferâiz terimidir.
âşûrâ
Değişik din ve u mezheplerce kutsal sayılan muiharrem ayının onuncu günü. r Arapça “on” sayısı ile ilgili “aşr” âveya “âşir” kökünden bir söz rolduğunu savunanlar yanmda n, bu dilde “fâ'ûlâ” vezninin buü lunmadığmı, bundan dolayı da ü bu sö…
aşure orucu
aşure orucu a. Muharrem ayınm onuncu günü tutulan oruç. Ramazan orucundan önce Yahudilerin bu günde oruç tutmalarını gören Hz. Muhammed, biz de Hz. Musa’ya derin saygı duyuyoruz, diyerek oruç tutmaya başlamış ve ashabma da tutmalarını söyle…
çâr-yâr
Dört halife (Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali). Hz. Peygamber’den sonra halifelik görevini yürüten bu dört seçkin kimse için Sünnî Müslümanlarm kullandığı terim (bk. Hulefâ-yı Râşidîn).
cenâze namazı
cenâze namazı a. İslâmî inanışa göre “farz-ı kifâye” (. bk. bu madde) olan bu namaz için, namazı kılmacak kimsenin Müslüman olması, cesedin tamamınm veya yarıdan fazlasmın mevcut bulunması, yıkanmış ve abdesti verilmiş veya teyemmüm ettiril…
kelime-i tevhîd
kelime-i tevhîd a. Keli İman esaslarmm özünü ve H Allah’ın birliğini ifade eden m “Lâ ilahe illallah r Muhammedün rasulullah” m (Allah’tan başka Tanrı yok, Muhammed de O’nun elçisi Keli dir.) sözünü ifade eden terim. la tas. Sûfîlere göre “…
edâ (I)
edâ (I) a. [Ar.] Sözlük anlamı “Ödeme, görevi yerine getirme, ifa etme.” olan bu söz, dinî ve hukukî bir görevin usulünce ve zamanında yerine getirilmesi olarak terim hâlini almıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de bir yerde esas anlamında (Bakara sures…
hac emîri
hac emîri a. Haccm kurallarma uygun ve güvenli bir biçimde yerine getirilmesini sağlamak amacıyla görevlendirilmiş kimse. Bu görev, Mekke’nin fethinden sonra oluşturulmuştu. Hz. Peygamber ilk görevi, Mekke valisi Attâb b Esîd’e vermiş, ikin…
İmaret
Bayındırlık eseri veya vakıf yoluyla halka yemek ve hizmet sunan hayır kurumu. Osmanlı külliyelerinde imaret çoğu zaman mutfak ve aş dağıtım merkezi anlamındadır.
Ah li-eb
Baba bir erkek kardeş. Aynı babadan doğduğu hâlde annesi farklı olan erkek kardeşi gösteren klasik nesep ve ferâiz terimidir.
âlu Muhammed
Hz. Muhammed’in soyu anlamındaki bu terim, beş kısımda incelenmiştir. Hz. Muhammed’in aile fertleriyle Hâşim ve Muttalib oğullarmdan olam mümin akrabası. 2. Hz. Muhammed’in ev halkı ve soyu. 3. Hz. Muhammed’in ev halkı yanmda yakın akrabası…
a’le’l-ebvâb
Hadis biliminde, derlenen hadisleri konulanna göre sıraya koyarak dizme ve bunları kitap hâline getirme işi.
a'le’r-ricâl
Hadis biliminde, hadisleri ravîlere göre sıraya koyarak dizme ve bunları kitap hâline getirme işi.
kâl
Sözlük anlamı, “Söyledi, dedi.” olan ve “ilm-i kâl” (bk. bu madde) olarak da adlandırılan bu söz, sözde takılıp kalmak, sözün özünü ve inceliklerini anlayamamak biçiminde ifade edilen, zahirden ve şer'î hükümlerden söz eden tasavvufî bir te…