tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
2382 sonuç · toplam 3232 · “Kül” · 20/100
01edebiyat
Bir milletin, hbir coğrafyanm, bir dönemin, nbir sanat veya estetik ekolün yaük rattığı edebî ürünlerin bütünüine verilen ad. Batı dünyasmm v “literatür” veya “belles letres” i, terimlerinin karşılığı olarak 18. i, yüzyılın ikinci yarısında…
asabe
fık. Önceleri erkek çocuklar ve baba tarafından gelen akraba anlamma gelen bu söz, Hz. Muhammed sonrasmda diyet ve miras hakkı konusunda yakm akrabalar için kullanılmıştır. İslâm hukukunda ise tek başma olan asabe mirasın tamammı alır. Beli…
Allah eyvallah
Allah eyvallah a. Bektaşî geleneği içinde tasdik işareti veya yemin sembolü olarak kullanılan söz.
Kâşif
Örten şeyi açan, sıkıntıyı gideren. Allah’ın bela ve darlığı kaldırmasını anlatan sıfat ifadelerinden biridir. Tasavvuf dilinde keşfe mazhar olan, örtülü mânaları fark eden kimse için de kâşif kelimesi kullanılır; bu ikinci kullanım ilâhî s…
devâvînü’s-sitte
Hadis biliminde, Buhârî ve Müslim’in “el- Câmi'ü’s-Sahîh” adlı kitapları, Ebû Dâvud, Nesâ'î, Tirmizî ile İbn Mâce’nin “Sünen” adlı kitapları için kullanılan terim. Bunların hepsi altı eser etmektedir.
namazın farzı
namazın farzı a. Müslüman olan, dıergenlik yaşma gelmiş ve akıllı net olan için farz kılman namazm eda edilmesi sırasmda gerekli namazın kısaltılması 524 şartları taşıması için kullanılan terim, bk. namazın şartları
İnfirâd
Tek kalma ve yalnızlaşma. Hadis ilminde bir rivayetin senedinin herhangi bir tabakasında râvi sayısının bire düşmesi yahut benzeri bulunmaması durumudur. Tasavvuf dilinde infirâd ayrıca sâlikin kalabalıktan çekilip ibadet ve murakabeye yöne…
sahîhân
sahîhân a [Ar.] bk. sahîheyn ûf) da sahîheyn a (ji^^ [Ar.] (İki saer hih) Hadis biliminde, çok tarımur. mış iki hadis uzmanı ve derleyize cisi olan Buhârî (öl. 256 / 870) ile an Müslim (öl. 261 / 875) in aynı adı an taşıyan el-Câmi'u’s-sahî…
Gâliyye
Özellikle Şiâ taraftarları ve bunlar içinde aşırı fikirler taşıyan gruplar için kullanılan ve İslâm toplumu tarafindan hoşgörü ile karşılanmayan kesim. Bu gruplar arasında, Hz. Ali’nin ulûhiyyetini benimseyen ve savunan “Sebe'iyye” (bk. bu…
sagîre
İslâm inancına göre “küçük günah” anlamında kullanılan terim, “kebîre” (bk. bu madde) karşıtı.
Pûr-ı Zâl
“Zâl’ın oğlu”; İran destan kahramanı Rüstem için kullanılan edebî tamlama. Divan ve tasavvuf şiirinde kuvvet, yiğitlik ve savaşçılık benzetmelerinde yer alır.
fıtrıyyât
Akim yaradılıştan sahip olduğu doğruluğu kesin fikirler ve zarurî öncülleri anlatmak için kullanılan felsefe ve mantık terimi.
vildân
Cennet ehlinin etrafında onlara hizmet vermek üzere genç uşaklar için kullanılan ve Kur’ân-ı Kerîm’ (“Vâkı'a suresi” (56 /17; “İnşân suresi” de geçen terim.
fevâ'id kaydı
fevâ'id kaydı a. Yazma eserlerin başına ve sonuna cilt yapılırken konulan ve “vikâye” (koruma) â adı verilen boş sayfalara sonrai dan okuyucular tarafından yazılan not için kullanılan bir terim.
fey'
G^) [An] Sözlük anlamı “Geri dönmek, şekil değiştirmek veya gölge” olan bu söz, İslâm devletlerinde gayrimüslim unsurlardan aldığı cizye, haraç ve ticaret mallanndan alınan vergi için kullanılmıştır.
ümmî
Okuma yazma bümeyen anlamında Kur’ân-ı Kerîm’de geçen bir terim (A'râf suresi, 7 /158). 2. Hz. Peygamber için kullanılan bir sıfat ve terim. Müslümanlığın ilk çıktığı dönemlerde ve Kur’ân-ı Kerîm’in nazil olmaya başladığı sıralarda “ehl-i k…
helâl
Dinen yapılması serbest olarak kabul edilen davranışlar ve yenilmesi, içümesi uygun olan yiyecekler, “haram” (bk. bu madde) karşıtı. Bu söz değişik türevleriyle birlikte Kur’ân-ı Kerîm’de elli ayette yer almaktadır. Aynı kullanım özellikler…
ikâf
ikâf a [Ar.] Hadis biliminde, bir haberin bir sahabiye ait ola duğunu söyleme veya bir hadie sin senedini bir sahabeye ulaştırıp orada bırakma durumu veya işi. a m ikâmet a. [Ar.] İslâmî ibadeta lerin en önemlilerinden olan ı namazm farzı k…
Yolculuk duası
Yola çıkarken Allah’tan korunma, kolaylık ve hayırlı dönüş dilemek için okunan dua. Allah’a tevekkül ettim. Güç ve kuvvet ancak yüce Allah’ın yardımıyladır. Hadislerde binit veya taşıta binerken tekbir, tesbih ve yolculuğun sıkıntılarından…
şuyûh kitapları
şuyûh kitapları ç. a. Yalnız bir hocanın rivayet ettiği hadisleri [< içeren kitaplar. )] ci, şühedâ a. GM) lAr.] Allah yolunnci da ölen veya öldürülen kimseler si” için Kur’ân-ı Kerîm’de (“Âl-i u imrân suresi, 3 t 140”; “Nisâ dö suresi, 4 /…
hafi (IH)
hafi (IH) a. [Ar.] tas. Nakşibendiyye tarikatinde önemli bir aşama olan “letâ'if-i hamse”nin kalp, ruh, sır, hafi, ahfâ olarak sıralanan unsurlarmdan dördüncü vasfa verilen ad. Buradaki “hafî”lik, yani gizlilik veya kapalılık, bir sözdeki ö…
cezâ
[Ar.) Sözlük anlamı “bir şeyin bedeli ve karşılığı” olan bu söz, “İnsanların fiil veya davranışları karşılığında dünyada ve ahirette göreceği maddî veya manevî müeyyide” için kullanılan bir fıkıh terimi. Bu söz, türemiş biçimleriyle beraber…
kasr-ı emel
kasr-ı emel a. [Ar.] Dünya işlerini bir kenara bırakarak hemen ölecekmiş gibi ahret için çalışmak, kendini ibadete vermek anlamında kullanılan bir terim, “tûl-i emel” (bk. bu madde) karşıtı.
siyer ve megâzî
Hz. Peygamber’in hayatı, davranışları ve şahsiyeti ile tebliğ fa liyetlerini, siyasî ve askerî mü cadelelerini konu alan bilim da ile bu alanda yazılmış eserleri ortak adı. softa a. [ i) [< Ar. sûfî] 1. Bil bilmez kendisini ibadete veren ha…