tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
Adlar, künyeler, açıklamalar ve kamusal başlangıç metinleri aranır. Üye tam metinler kamusal arama dizinine alınmaz.
1221 sonuç · toplam 1710 · “Kur’ân” · 11/51
01hudûdullah
“Aln lah’ın insanlar için ortaya koyaduğu sınırlar ve kurallar, hükümba ler, emir ve yasaklar, farzlar ile n haram kıldıkları ve helâl olarak n sundukları. ” anlamında olan bu r. terim, Kur’ân-ı Kerîm’de dokuz uayette yer almaktadır. Özelli…
mâşâallah / mâşallah
mâşâallah / mâşallah a. ve ünl. [< Ar.mâ-şâ'a Allah (Allah dileyince her şey olur.)] “Takdir, övgü, şaşma ve memnuniyet” için kullanılan bir terim. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayette yer almaktadır (“A'râf suresi”; “Yûnus suresi”,; “A'lâ…
sitteti eyyâmi
sitteti eyyâmi a. ÇU L,) [Ar. ] “Altı gün” anlamındaki bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de evrenin yaratılış süresi için geçmektedir: “A'râf suresi” nde, “İnne rabbikümu’llahu ellezi halaka’s-sevâvâti ve’l-arda fi s sitteti eyyâmi... ” (Sizin Rabbi…
cum'a
îslâm inancına göre büyük değer verilen haftalık tatil günü ve bu günde toplu olarak yapılan ibadete verilen ad. En geniş manası ve değerlendirilmesi ile Kur’ân-ı Kerîm’in aynı adla anılan suresinde (62. sure) geçen bu terim, bu günde yapıl…
ıyâmet-nâme
ed. Tasavvuf! edebiyatta Kur’ân-ı Kerîm’in. hükümleri doğrultusunda kıyamet günü hakkında kaleme alınan eserler için kullanılan ortak ad. kız ıyâmet suresi a. [< g Ar. “Sûretü’l- Kıyamet” ] Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş s beşinci, iniş sırasma g…
mescit, -di
mescit, -di a. [< Ar. sücûd] Sözlük anlamı, “Secde edilen yer. ” olan bu söz, Müslümanların bireysel veya toplu olarak ibadet ettikleri camiden küçük ibadet yeri. bk. câmi Kur’ân-ı Kerîm’de çokluk biçimiyle birlikte yirmi sekiz yerde geçen…
Cin suresi
Cin suresi a. ((^[ -1 Kur’ân-ı Kerîm’in yetmiş ikinci, iniş sırasına göre kırkıncı suresi olup “A'râf suresi” nden sonra ve “Yâsîn suresi” nden önce Mekke’de nazil olmuş ve yirmi sekiz ayetten meydana gelmektedir. Admı ilk ayetteki “cinn” t…
neseb-i sahîh
neseb-i sahîh a. İslâm hukukunda, evlilik sırasmda veya evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün içinde doğan çocuklar. neseb-i vâkıf a. (uîlj ^ Bir vakfı kuran kimsenin cukları. nesep bilgisi a. bk. ensâb nesih, -hi (I) a. [Ar.] f İsl…
Mâni
Sözlük anlam “Mahrum etmek, engel olmak olan bu söz, “esmâ’ü’l-hüsnâ (Allah’ın güzel isimleri)dan olup Allah’ın sıfatı olarak “Koruyucu kollayan, yardım eden.” anlamında Kur’ân-ı Kerîm’de on al tı ayette yer almaktadır (bk. M. F Abdülbâkî,…
makâm-ı İbrâhîm
makâm-ı İbrâhîm a. Mekke’de Kâbe’nin ilk yapımı sırasında Hz. İbrahim’in duvar ördüğü ve buranın üzerine çıkıp Allah’a inananları hac yapmaya davet ettiği yere verilen ad. Bu konu Kur’ân-ı Kerîm’in iki ayetinde dile getirilmiştir. Birincisi…
hüküm, -kmü
hüküm, -kmü a. (^ [Ar.] Sözlük anlamı, “Düzeltmek, düzenlemek, karar vermek.” olan bu söz, kelâm, mantık ve fıkıh bilimlerinde yaygın olarak kullanılan bir terimdir. Kur’ân-ı Kerîm’de “Yargılama, karar verme.” anlamında otuz iki yerde geçen…
Kadir gecesi
Kur’ân’ın indirilmeye başlandığı, bin aydan daha hayırlı olduğu bildirilen mübarek gece. Ramazan ayının son on gecesinde, özellikle tek gecelerde aranması tavsiye edilir. Kadir sûresinde bu gecenin esenlik vakti olduğu ve meleklerin ilâhî i…
küfür, -frü
küfür, -frü a. [Ar. ] Arapçada kelime anlamı “örtmek’ olan bu söz, dinî terim olarak AUah’m varlığını ve birliğini, O’nun buy- Hıklarım vahiy yoluyla alıp in sanlara tebliğ eden peygamber tanımama, inanmama ve onun sözlerine karşı çıkma işi…
nisyân
“Bir şeyi ka )] yıtsız olarak unutmak veya bir cü, görevi bilinçli olarak terk etmek. ” nci anlamında olan bu terim, de, Kur’ân-ı Kerîm’de türevleriyle en birlikte kırk beş ayette Allah ve miş insan için söz konusu edilmekte; tedir. Allah’ı…
inber-nâme
ed. Tasavvufî edebiyatta mutasavv şairlerin “minber” (bk. bu mad de) in faziletini şiirleştiren eser ler için kullandıkları ortak ad. minnet a. [Ar.] Allah’a nis pet edilen bu söz, “O’nun evren deki bütün yaratıklara dönük lü tuf ve keremi,…
ns
İnsan, beşer, cin ve melek karşıtı. Kur’ân-ı Kerîm’de on sekiz ayette geçen bu söz, “beşer, insan topluluğu.” anlamında ifade edilmektedir. Ayrıca 230 yerde de çokluk biçimi olan “nâs” ibaresi yer almaktadır.
Gâşiye
Her yanı kaplayan, kuşatan büyük olay. Kur’ânî kullanımda kıyamet ve onun dehşeti için kullanılan adlardan biridir. Yevmü’l-âhir maddesine de bakınız.
Bahâ'îlik
Ortaya koydukları görüşleri bakımından İslâmî değerleri esas almakla birlikte İslâm dairesinden uzaklaşmış bir mezhep. Önceleri İran’da “Babîlik” ile başlayan ve “Gelmesi beklenen ve yakın olan ve de Allah’ın ortaya çıkaracağı önemli bir ki…
İnşallah
“Allah dilerse.” Gelecekte yapılması düşünülen bir işin ancak Allah’ın iradesi ve imkân vermesiyle gerçekleşebileceğini belirtir. İfade sorumluluktan kaçma sözü değil; insan iradesinin sınırlılığını hatırlatan bir tevekkül ve edep cümlesidi…
müstehab
Peygamber’in bazen yapıp bazen terk ettiği sünnetlerinden olup ibadetlerin ve beşerî ilişkilerin daha güzel ve daha verimli olmasmı sağlayan ahlâkî değerler için kullanılan terim. Bu söz, “mendub, nâfile, âdâb” (bk bu maddeler) gibi terimle…
ricâlü’l-ulâ
tas. Bir kısım evliya hakkında kullanılan bir terim. B mutasavvıflar bunl “abdâl-ı seb'a” (bk. bu ma de) nm dışında göstermiş ve onlarm her nefeste Allah miraç ederek “ilm-i hâs” ta sil ettiklerini ifade etmişl dir. ricâlü’l-eyyâmi’s-sitte…
kırâ'at (I)
kırâ'at (I) a. Uîjî) [Ar.] İslâmî b limler içinde, Kur’ân-ı Kerîm’i okunuş biçimi veya tarzı, ses ya da sessiz, nağmeli ya d nağmesiz tilâvet etme.
kâtib
UlS) [Ar.] “Kullarının amellerini yazan.” anlamında Allah’ın sıfatı. Bu söz, Kur’ân-ı Kerîm’de “Enbiyâ suresi” nde geçmektedir.
Furkān
Hak ile bâtılı, doğru ile yanlışı ayıran ölçü. Kur’ân’ın isimlerinden biridir. Kelime vahiy, ilâhî yardım ve ayırt etme gücü bağlamlarında kullanılır. Tasavvuf ahlâkında furkān, keşif iddialarını vahiy ve şeriat ölçüsüyle sınama ilkesini ha…