tarikat.orgKAVRAMLAR · KONU TASNİFLİ
Tasavvuf Sözlüğü
İslâmî ve tasavvufî terimleri birden fazla temel kaynaktaki açıklamalarıyla birleştiren; konu, alfabe ve kaynak katmanlarıyla düzenlenmiş yaşayan sözlük.
Kadir gecesi
Kur’ân’ın indirilmeye başlandığı, bin aydan daha hayırlı olduğu bildirilen mübarek gece. Ramazan ayının son on gecesinde, özellikle tek gecelerde aranması tavsiye edilir. Kadir sûresinde bu gecenin esenlik vakti olduğu ve meleklerin ilâhî izinle yeryüzüne…
→Kur’an ve TefsirKafîzü’t-tahhân
Öğütme ücreti olarak değirmenciye öğütülen undan belirli bir pay verilmesi. Klasik Hanefî fıkhında iş karşılığının üretilen malın belirsiz bir bölümüne bağlanması bakımından tartışılmıştır. Uygulamanın ölçüsü bölgesel örfe göre değişebilse de akdin geçerliliği ücretin bilinirliği…
→Kur’an ve TefsirKahhâr
Sözlük anlamı, “Yenilmeyen, yegâne kudret ve tasarruf sahibi” olan bu söz, “Zor kullanmak ve mecrasından çıkarmak suretiyle bir şeye boyun eğdirmek.” anlamında “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah'ın güzel isimleri)dan olup Kur’ân-ı Kerîm’de altı yerde Allah’a nispet edilmiştir.…
→Kur’an ve TefsirKameriyye
Nusayrîlik tarihindeki aşırı yorumlardan birine verilen ad. Hz. Ali’ye ulûhiyet nispet eden ve onun ayda bulunduğunu ileri süren inançla ilişkilendirilir. Okuma notu Bu tarihî mezhep kaydı Kamer sûresinden ayrıdır.
→Kur’an ve TefsirKan hısımlığı
fik. bk. nesep kânit a. [Ar.] “Alçak gönüllülük içre ibadet ve itaat etme.” anlamındaki bu terim, Kur’ân-ı Kerîm’de on üç yerde geçmekk tedir. k karâbet a. [Ar.] fik. Hısımlık, yakmlık anlamında terim. i
→Kur’an ve TefsirKasâme
Faili bilinmeyen bir öldürme olayında, belirli şartlar altında bölge halkından elli kişinin yemin ettirilmesi usulü. Klasik fıkıhta ceza ve diyet hükümleri içinde ele alınır. Okuma notu Kasâme, Kur’ân’daki Kasas sûresiyle ilgili değildir; önceki aktarımda…
→Kur’an ve TefsirKasru’s-salât
Yolculukta dört rekâtlı farz namazları iki rekât olarak kılma. Sabah ve akşam namazları kısaltılmaz. Yolculuk mesafesi, ikamet niyeti ve kısaltmanın ruhsat mı zorunlu uygulama mı olduğu mezheplere göre farklı değerlendirilir. Cem‘, yani iki namazı…
→Kur’an ve TefsirKatl
Bir insanın hayatına hukuka aykırı biçimde son verme; adam öldürme. İslâm hukukunda fiilin kasıt, kullanılan araç ve sonuç bakımından niteliğine göre kasten, kasta benzer ve hataen öldürme gibi türleri ayrılır. Canın korunması dinin temel…
→Kur’an ve TefsirKayyûm
Sö lük anlamı, “Ayakta durmak, s bat etmek, gözetip korumak olan bu söz, Allah’a nipet edild ğinde “Ezelî ve ebedî bütün evr nin varlığı kendisine bağlı ola evreni idare eden.” anlammd “esmâ'ü’l-hüsnâ” (Allah’ın güz…
→Kur’an ve TefsirKehânet
Geleceğe veya duyularla bilinmeyen gizli hususlara dair haber verdiğini ileri sürme. Kelâm ve dinler tarihi literatüründe kâhinlik uygulamalarını ifade eder. İslâm inancında gaybın mutlak bilgisi Allah’a aittir. Bu sebeple kehânet iddiaları vahiy, ilham, firâset…
→Kur’an ve TefsirKelâm-ı Hak
Allah’ın sözü; özellikle Kur’ân-ı Kerîm. Tasavvufî kullanımda ilâhî hitap ve vahiy hakikatini ifade eder.
→Kur’an ve TefsirKelime
ÇE) ¢. Kelim veya Kelimat İnsan-ı kâmil, bir bütün olarak ilâhî kemali kendi varlığında gerçekleştiren insan. İlâhî isimlerin hepsi bu insanda tecelli ettiğinden yalnızca yeryüzünde değil, bütün kâinatta Allah'ın halifesi olmaya en layık odur.…
→Kur’an ve TefsirKevn ü fesâd
Oluş ve bozuluş. Klasik felsefe ve tasavvuf kozmolojisinde maddî varlıkların meydana gelmesi, biçim değiştirmesi ve çözülmesini anlatır. Kevn yaratılmış dünyadaki oluşu, fesad bileşik yapının dağılmasını ifade eder. Tasavvufî tefekkürde kavram âlemin sürekli değişmesini ve…
→Kur’an ve TefsirKevser
Çok hayır, bereket ve bolluk. Kur’ân’ın Kevser sûresinde Hz. Peygamber’e verildiği bildirilen ilâhî lütuf. Hadis ve tefsir geleneğinde cennette bir nehir veya havuz olarak da açıklanır. Tasavvuf şiirinde ilâhî mârifet, rahmet ve peygamberî feyzin…
→Kur’an ve TefsirKısâr-ı mufassal
Kur’ân’ın son bölümündeki kısa sûreler grubu. Yaygın tasnifte Duhâ sûresinden veya bazı sayımlarda Beyyine sûresinden başlayıp Nâs sûresine kadar devam eden kısa sûreler kastedilir. Başlangıç noktası kıraat ve tasnif geleneğine göre değişebilir.
→Kur’an ve TefsirKıyamet
Ölümden sonra bütün insanların diriltilmesi, hesaba çekilmesi ve âhiret hayatının başlaması. Tasavvufî yorum Sûfî metinlerinde büyük kıyametin yanı sıra insanın gafletten uyanması, nefsânî düzeninin yıkılması ve hakikat karşısında yeniden dirilmesi “küçük kıyamet” benzetmesiyle anlatılabilir.…
→Kur’an ve TefsirKuddûs
Sözlük anlamı, “Temiz olmak.” olan bu söz, Allah’a nipet edildiğinde “Tertemiz, kusurdan arınmış, her türlü eksikliklerden arınmış, kutsallıklarla övülen.” anlamında “esmâ'ü’l-hüsnâ” dan olup AUah’m doksan dokuz ismini veren İbn Mâce ve Tirmizî rivayetlerindeki listede…
→Kur’an ve TefsirKunût duası
Namazda kıyam hâlindeyken Allah’a yönelerek okunan dua. Hanefî uygulamasında vitir namazının üçüncü rekâtında tekbirden sonra; bazı mezheplerde sabah namazında veya felâket zamanlarında okunur. Kunût metinleri Allah’tan yardım, bağışlanma ve hidayet istemeyi; O’na bağlılığı ve…
→Kur’an ve TefsirKur'ân kursu
Kur’ân kursu a. Kur’ân-ı k Kerîm’i doğru ve aslına uygun biçimde, yani “tecvid” (bk. bu madde) usullerine göre okumayı öğretmek, ezberletmek amacıyla oluşturulan kurumlar için kullanılan terim. Bu kurum başlangıcmdan beri “dârü’l-Kur’ân, dârü’l-kurrâ, küttâb,…
→