İzzî Tarihi’nde Koca Nûreddin Efendi ve Sünbül Âsitânesi

İzzî’nin neden bu kadar uzun anlattığı bir şeyh?

İzzî Tarihi’nin Seyyid Nûreddin Efendi kaydı sıradan bir vefat haberi değildir. Doğumundan babasına, posta geçişinden irşad üslûbuna, padişah ziyaretinden son zikrine, cenaze merasiminden çocuklarına kadar uzanan tam bir tekke biyografisidir.

Üç nesillik âsitâne ailesi

Kaynak Nûreddin Efendi’yi Seyyid Alâeddin ve Seyyid Necmeddin Hasan üzerinden Kocamustafapaşa şeyh ailesine bağlar. 1680’deki post devri yalnız biyolojik miras değildir; şer‘î ilim, tarikat terbiyesi, vasiyet ve âsitâne topluluğunun kabulü birlikte zikredilir.

Yaklaşık seksen yıllık irşad

Yirmi yedi yaşında başlayan meşihat, İzzî’nin hesabıyla yetmiş dokuz yıl yedi ay sürer. Bu uzun dönem, Sünbüliyye merkezinin XVII. yüzyıl sonundan XVIII. yüzyıl ortasına uzanan şehir hafızasında Nûreddin Efendi’yi ana halkalardan biri yapar.

Sohbet, sadelik ve zikir

İzzî’nin portresinde resmiyet değil sadelik öne çıkar. Şeyh, farklı toplumsal çevrelerle tekellüfsüz görüşür; sohbet, ibadet ve zikir merkezli bir irşad yürütür. Son yıllardaki inzivâ, görevden çekilmekten çok görüşme halkasını daraltan bir içe yöneliştir.

Saray ile hankâh arasındaki temas

I. Mahmud’un hankâh ziyareti ve dua talebi, saray ile tekke arasındaki ilişkinin kişisel ziyaret ve mânevî itibar düzeyini gösterir. Hacı Beşir Ağa’nın türbe inşası ile sadrazam ve şeyhülislâmın defin hizmetindeki varlığı da bu itibar ağının maddî ve törensel yönüdür.

Son zikir anlatısını nasıl okuyoruz?

İzzî, şeyhin oğlunu ve dervişleri toplayıp yaklaşık üç saat zikirden sonra vefat ettiğini anlatır. Olay çağdaş bir kronikte kayıtlıdır; fakat ölüm anını mânevî tamamlanma biçiminde kuran dili sebebiyle menkıbe kartında ayrıca sunulur. Böylece kaynak metni korunur, tarih ile hagiografik yorum birbirine karıştırılmaz.

Postun oğluna geçişi

İzzî dört oğul sayar; babasının ardından Yusuf Kutbeddin Efendi posta geçer. Kutbeddin’in 1757’deki vefatından sonra amcazadesi Alâeddin-i Sânî’nin kısa postu başlar. Bu bağ, Sünbül Efendi Âsitânesi’nin kişi sayfaları ve tarih akışı üzerinde artık kesintisiz izlenebilir.