Abdullah Bosnevi ve Merâtib-i Vücûd

Mertebe neden kullanılır?

Merâtib-i vücûd tasnifleri tek varlığın çoğalma hikâyesi değil, mutlaklık, ilim, ruh, misal ve duyulur âlem arasındaki nispetleri açıklama araçlarıdır. Tasnif sayısı müellif ve metne göre değişebilir.

Yedili tasnif

Ahadiyyet, vahdet, vâhidiyyet, ruhlar, misal, şehâdet ve insan mertebeleri olarak özetlenen yedili düzen, Hakk'ın zâtını âlemdeki nesnelerden biri yapmadan tecellî ve taayyün ilişkisini anlatır.

Bosnevi'nin yaklaşımı

Abdullah Bosnevi, İbnü'l-Arabî ve Konevî geleneğini Türkçe, Arapça ve Farsça risalelerde öğretim diline taşır. Kavramların şiirsel veya sembolik görünümü metafizik açıklamanın yerine geçirilmez.

İnsan-ı kâmil

Son mertebe önceki varlık düzeylerini kendinde toplayan insanla ilişkilendirilir. Bu, her bireyin fiilen kâmil olduğu değil, insan hakikatinin kapsam ve sorumluluğunu gösteren bir öğretidir.