Yusuf b. Yakub el-Halvetî

Yanya'da doğumu ve kimlik meselesi

Germiyanlı Ya‘kub Efendi'nin Yanya'daki irşad yıllarında doğdu. Kaynaklarda Yusuf b. Yakub, Yusuf Sinan, Şeyh Yusuf Sinan ve Sinan Efendi adlarıyla geçer. Aynı çevredeki adaşlarla karışmaması için kişi kaydında müellif adı esas alınmıştır. Doğum yılı bilinmez; 1534-1538 aralığı yalnız Lütfi Paşa kronolojisinden çıkarılan tahmindir ve tarih alanına yazılmamıştır.

İlim tahsili ve babasına intisap

İstanbul'da Semâniye Medresesi çevresinde tahsil gördü, müderrislik yaptı. Menâkıbnâme aktarımına göre babası Germiyanlı Ya‘kub'un sohbetinde tasavvufî eğitime yöneldi; halvet, mücâhede ve riyâzetten sonra hilâfet aldı. 972/1565'te Ferah Efendi Dergâhı'nda şeyhlik yaptığı kaydedilir.

Kocamustafapaşa ve Medine

Babasının 979/1572'de vefatından sonra onun irşad çevresini sürdürdü. Güzel Kur'an okuyuşu, tefsir ve mûsiki bilgisiyle tanındı. 985/1577-78'de Haremeyn göreviyle Medine'ye gitti. Vefatı için kaynaklar 987/1579-80 ile 989/1581 tarihlerini verir; üst bilgi alanında Vassâf'ın 989/1581 kaydı kullanılmış, ihtilaf metinde saklanmıştır. Cennetü'l-Bakī‘de Kubbetü'l-Abbas yakınında defnedildiği aktarılır.

Menâkıb-i Şerîf ve Tarîkatnâme

Menâkıb-i Şerîf ve Tarîkatnâme-i Pîrân ve Meşâyih-i Tarîkat-i Aliyye-i Halvetiyye, Cemâl Halife, Sünbül Sinan, Merkez Efendi ve Germiyanlı Ya‘kub çevresini; silsile, âdâb, menkıbe ve dönem tanıklıklarıyla anlatır. Metin babasının vefatından sonra ve Medine yolculuğundan önce yazılmış görünmektedir.

Diğer eserleri

Tenbîhü'l-gabî fî rü'yeti'n-nebî, Hz. Peygamber'i rüyada görme hadisinin yorumuna ayrılmıştır. Menâsik-i Hac hac ibadetini öğretir. Tadlîlü't-te'vîl tartışmalı bir gazele reddiyedir. Risâletü'l-hakīka li-tâlibi'l-îkān mânevî yolculuğu konu edinir.

Oğul-kardeş ihtilafı

Vassâf'ın bazı satırlarında aile bağı karışmış görünse de müellifin kendi anlatısı, Atâyî ve Hulvî karşılaştırması Yusuf'un Ya‘kub Efendi'nin oğlu ve halifesi olduğu sonucunu destekler. Bu karar adaşları birleştirmek için değil, aynı müellifin farklı adlarını kanonik dosyada toplamak için kullanılmıştır.