Ara
Menü

Yayabaşızâde Hızır Efendi

Yayabaşızâde Hızır Efendi (ö. 1005/1596), yeniçeri ocağından ilim ve irşad hayatına geçmiş; Vişne Mehmed Efendi’den yetişerek Şemsi Paşa ve Mehmed Ağa zâviyelerinde görev yapmış Halvetî şeyhidir.

Vefat
1596
Unvan
Halvetî şeyhi, vaiz ve Eğri seferi şehidi

Eyüp’te yetişmesi

Yeniçeri ocağı mensubu bir aileden gelen Hızır b. İlyas, Eyüp’te doğdu. Ma‘lûlzâde Nakib Efendi’nin yanında ilim tahsil etti.

Vişne Efendi’ye intisabı

Halvetiyye şeyhlerinden Vişne Mehmed Efendi’ye biat ederek tasavvuf terbiyesini tamamladı. Yeniçeri odalarındaki Orta Mescid’de vaaz verdi.

Şemsi Paşa ve Mehmed Ağa zâviyeleri

980/1572-73 dolaylarında Üsküdar’daki Şemsi Paşa Camii, dârülhadisi ve hânkāhı tamamlanınca ilk muhaddis, müfessir, zâviyedâr ve vaiz olarak görevlendirildi. 993/1585’te Mehmed Ağa’nın yaptırdığı cami, zâviye ve dârülhadisin ilk şeyhi oldu.

Eğri seferi ve vefatı

III. Mehmed’in Eğri seferine katılarak askere vaaz ve nasihatte bulundu. 28 Rebîülevvel 1005/20 Kasım 1596’daki Haçova muharebesinde öldü. Cenazesi İstanbul’a götürülürken Tatarpazarı’nda görülen bir rüya üzerine Dülbendzâde Camii hazîresine defnedildiği aktarılır.

Halifesi

Bosnevî Hüseyin Efendi, onun yanında tarikat terbiyesini tamamladıktan sonra Mora’daki Gördüs’e yerleşti ve vaizlik yaptı. 1030/1620-21’de vefat etti.

Halvetiyye-Uşşâkıyye tâc-ı şerifi
BAĞLI YOLUN MADDÎ HAFIZASIHalvetiyye-Uşşâkıyye tâc-ı şerifi

Yeşil kubbeli, dört terkli ve yirmi dallı tâc. Kubbe merkezinde beyaz düğme, lengerinde siyah destar ve üstten sarkıtılmış taylasan bulunur.

Ağ ve yol

Menkıbeler

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Tefsir cüzünün geri gelişi

Savaşta kaybolan kanlı tefsir cüzünün yıllar sonra halifesine ulaştığı anlatısı.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Rivayete göre Hızır Efendi savaştan önce Kādî Beyzâvî tefsiri nüshasını halifesi Hüseyin’e gönderdi; yanında kalan bir cüz savaş alanında kayboldu. Daha sonra kimliği belirtilmeyen biri bu kan lekeli cüzü Hüseyin Efendi’ye teslim etti. Anlatı tarihî biyografiden ayrı bir gelenek hafızası olarak sunulmuştur.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1238-1243.

Şeyh, halife, aile ve post ağı

HOCASI / ŞEYHİVişne Mehmed EfendiYayabaşızâde Hızır Efendi, Vişne Mehmed Efendi’ye biat ederek yetişti.