Şeyh Süleymân Zâti Efendi

Hayatı ve irşad çevresi

Şeyh Süleymân Zâti Efendi

Kibar-ı meşayıh-ı Halvetiyye'dendir. Hz. Hakkı'nın mazhar-ı feyzi olanlardandır. Zahir ü batını ma'miir mazanna-i kiriimdandır. Azizinin keriimatını cem' edip bir eser te'lif etmiştir. An-asi Geliboluludur. Keşan'da ihtiyar-ı ikamet eylediğinden, "Süley man Ziti-i Keş3.ni" diye meşhurdur. Mü ;etteb Divan'ı ve Sevanihu'n-Nevadir fi Ma'rifeti'l-Anasır isminde bir eseri vardır. l 1 5 1/( 1 738) senesinde azm-i alem-i beka eyledi. Keşan'da kabr-i münifleri ziyaret-gah-ı uşşaktır.

Mürşid-i mükerremlerinin, "Bir elif bul mekteb--i irfllnda ol bll'yı sor" matla'lı kasidesine şerh yazdıkları gibi, Şahidi merhumun Gülşen-i Vahd et i ne şerh yazma- ' ğa başlamışlarsa da ömürleri vefa etmediğinden, Fahri Efendi nam zat onu ikmal etmiştir. Azizi bir işaret-i ma'neviyye üzerine onu Gelibolu'ya i'zam eylemiş idi. Bu müna sebetle hikaye ediyor: " 1 1 3 5/( 1 72 2 ) senesi ibtidasında, Hz. Pir-i dest-girimiz, Şam-ı şerifden gelip Üskü dar'da sakin oldukları hengamda meşayıh-ı izamın ayin-i ma'lumları ve adet-i meş hureleri üzere, bu hakire istihare eylemekliğim emir buyruldu.

Bu hakir dahi ba'de'l istihare alem-i rü'yada kendimi Gelibolu şehrinde, Yazıcı-zade Muhammed Efen di'nin mağarasına varmış gördüm. Yazıcı-zade (kaade sa 'llahu sırrahu) hazretleri te messül edip, e"nva'-ı nevazişle taltif buyurdular, iltifat ettiler. Mübarek dest-i kera met-şumulleriyle arkamı üç def'a sığadılar. Elimden tutup şehrin içine götürdü ler ve guya şehri bize teslim buyurdular. Bu müşahededen sonra, yine kendimi lstanbul'da Kasımpaşa kasabasında görüp, ba'dehu Hz. Pir sual buyurup, "Secencel-i istihlırende ne suretle zuhur vaki' oldu.

" de dikte, bu hakir- i kesirü't-taksir dahi meclis-i şeriflerinden dur ve cemal- i meh-veş lerinden mehcur olmamak içün Gelibolu zuhurunu ketm ü ıhfa eyledim. Kasaba-i Kasımpaşa zuhurunu inha eylediğimde, hande-künan, "O da olur, sen sabıkan Geli bolu şehrini müşahede eylemedin mi?" dedikte, hakir dahi bi-huş; olup, ba'de'l-ifaka heman kadem- i saader-tev'emlerine cebhe-sa oldum.

Aziz hazretleri giryan olup, "Oğlum çok zamdn idi ki , dergôlı-ı Hakk'a niyiiz ve kiili-yı eşk-i çeşmim dest-iivfz-i M lık-ı çiire-siiz ederdim ki , bizim hulefiimızdan bir kimse varıp Gelibolu'da Şeyh Yazıcı-zil de hazretlerinin rUhlıniyyetleri berekll.tı yla, onda olan tiilibiin-ı ehl-i fıniinı tarı"kat-ı aliy yeye da'vet ve makiim-ı mahmadlarında hizmet eylemek için, el-hamdü li'llôlıi teiila, duii ve niyiizımız hayyiz-i kabulde vaki' oldu .

" diye bu hakire dua eylemeleriyle beni Ge libolu'ya istihliif buyurdular ve tenbih ve te'kid eylediler ki, 1 1 3 7/( 1 7 24) tarihi ta mamına değin şehr-i Gelibolu'da yek-hatve birı'.in olmayıp, binbir gün çille- i hic reti tamam edip, "Ba'dehu biz dahi bir sebeb zuharuyla Bursa'ya vardıkta, eger 1 1 37 tiirfhi caıniimına değin sariiy-ı ukbiiya göçmez ve şariib-ı mevti içmez isek , me'mur oldu ğun umur ile meşgUl olup, ba'de-zamdnin-iihar bize hicret ile işiiret olundukta gücenme yip, hicreti ayn-ı lutf u saadet bilip, sem' an ve taiitan deyip , sünnet-i meşiiyıhdan ayrıl mayasın." buyurdular.

Hakir dahi çillemiz tamam oldukta, Hz. Pir-i azizimin ziyaret-i aliyyelerine azimet es nasında haber- i vefa.darıyla nalan ve hasret-i firaklarıyla giryan u suzan olduk." Eş'arı pek sGfiyane ve çok düzgündür. Vahdet-i vücGd neş'esinde pek açık meş rebli oldukları görülür. lsmfül Hakkı hazretlerinin nefes-i nefisinin kendilerine inti kal eylediği nümayan olur.

Aziz Mahmiid-ı Hüd11.yi 95 Gel ey can bülbülü azm-i bahar it Yeter dem,bestesi tıar sen de zar it Ne yerde bir gül.-i handan bulursan Ana sırr,ı nihlinın lişikar it Veli zinhar sakın gurbetde kalına Gülistlin,ı kadimi ihtiyar it /6 1/ Ki sensin mürg,i kuds,i ıa,ıneklini Bu kesret gül.-izarıııdan güzlir it Yeter bülbül gibi atılire oldun Gel ey zati ferflgııula karar it * * * Geçirıne ömrün ey sufi sakın kim kil ü kal üzre Malini yolların gözle ne yürürsün hayal üzre Bu dünyanın metliına haridilr olına ey gafa Buna her kim gönül tıerse geçer ömrü ınelal üzre Hakikatca nazar kılsan bu dünya ehline a1ıu1 İderler dirliği daim bular ceııg ü cidal üzre Bu dünyaya ııeler geldi benim diyüp koyup gitdi Bilürsün bu fena mülkü yaratdı Hak zetıal üzre Kaçarsan yetişür sana kovarsan yetişeınezsin Ki dünya gölgeye benzer dinadi bu misal üzre Kanı bir mü'min,i kamil gönül tıirıneye dünyaya Nazar kılsan bu kez ana kaçar senden keınô.l üzre Giderken rlih,ı ukbaya ana yol tıinnedi dünya Anınçün lati bu nazım getirdi hasb,i hal üzre * * * Hak'ın etısafıııı takrir ider şeyh Gönüller hlinesin tathfr ider şeyh